Chcemy w tej gazecie wskrzesić i pokazać „ducha wolności”, jaki panował w Lublinie przez ostatnich 100 lat. To dzięki niemu wielu młodych ludzi tu mieszkających „miało parę” i „ciśnienie” do angażowania się w ważne sprawy, ale też realizowania swoich marzeń i zmieniania świata.

 

Chcemy w tej gazecie wskrzesić i pokazać „ducha wolności”, jaki panował w Lublinie przez ostatnich 100 lat. To dzięki niemu wielu młodych ludzi tu mieszkających „miało parę” i „ciśnienie” do angażowania się w ważne sprawy, ale też realizowania swoich marzeń i zmieniania świata.

 

Teatr NN

Terra lubelska

Studencka Agencja Fotograficzna „Terra” była na tyle prężna, że jej członkowie zostali przyjęci do Stowarzyszenia Dziennikarzy. Dokumentowali to, co działo się w Lublinie pod koniec lat 80.: protesty przeciwko budowie elektrowni atomowej i wizytę Helmuta Kohla.

Łukasz Kijek

Terra lubelska
Happening Pomarańczowej Alternatywy w Lublinie, fot. Roland Mielnicki.

Serwis Fotograficzny Samorządu Studentów stworzyli pasjonaci fotografii, członkowie Niezależnego Zrzeszenia Studentów Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, równocześnie współpracownicy Biuletynu Informacyjnego Samorządu (BIS). Pomysłodawcą i założycielem serwisu był Przemysław Omieczyński, student socjologii KUL i redaktor pisma BIS. W styczniu 1989 roku serwis zmienił nazwę na Studencka Agencja Fotograficzna NZS Lublin. SAF NZS posiadała swoich przedstawicieli we wszystkich uczelniach Lublina. Jej głównym zadaniem było dokumentowanie działalności NZS w Lublinie1. W lutym 1989 roku kierownikiem został Roland Mielnicki, student III roku historii, jego zastępcą Mieczysław Wójtowicz, student I roku prawa kanonicznego, sekretarzem zaś Adam Urbanowicz, student III roku historii2. 5 kwietnia zmieniono nazwę SAF NZS Lublin na AF NZS3. Po kolejnej zmianie grupa nazywała się Agencja Fotograficzna „Terra”. Słowo „Terra” wiązało się z wyjazdem Marka Tischnera, ówczesnego studenta Akademii Rolniczej, na stypendium do Włoch i pobytem w miejscowości Volterra w Toskanii. Włoska nazwa zainspirowała go do zaproponowania nazwy „Terra”, co było jednocześnie intencją, by działalność agencji wychodziła poza Lublin i Polskę. Z informacji zawartych w 3-4 numerze pisma BIS z 1989 roku wynika, że Serwis Fotograficzny Samorządu Studentów powstał w 1987 roku. Ważnym wydarzeniem w historii serwisu były strajki studentów KUL w maju i sierpniu w 1988 roku, popierające ogólnopolskie protesty robotników. Członkowie serwisu dokumentowali fotograficznie lubelską akcję solidarnościową. Prawdopodobnie jedno z ich zdjęć kulowskiego „sittingu”, czyli siedzącego protestu na schodach przed głównym wejściem do uczelni, popierającego żądania strajkujących robotników w Nowej Hucie i Stoczni Gdańskiej im. Lenina, znalazło się w prasie polonijnej lub zachodnioeuropejskiej. Po 24 maja 1988 roku NZS KUL prowadził sprzedaż zdjęć z akcji solidarnościowej, co cieszyło się ogromnym zainteresowaniem. Ponadto, jak informował BIS z 29 maja 1988 roku, zdjęcia dokumentujące „sitting” z 10 maja zostały skradzione z jednej z dwóch gablot Serwisu Fotograficznego Samorządu, stojących w hallu głównym starego gmachu KUL4.
Siedziba serwisu, następnie agencji znajdowała się w lewym skrzydle starego gmachu KUL, w pomieszczeniach po kuchni barku przylegających do Koła Polonistów. Przemysław Jaśkiewicz wspominał: Przechodziło się przez dziedziniec. Przed pomnikiem skręcało się w lewo. Za wejściem do lewego skrzydła schodziło w dół schodami i zaraz była taka mała kanciapka, która była kuchnią barku. Potem została przekształcona w ciemnię fotograficzną. Tam mieścił się Serwis Fotograficzny Samorządu. W tym samym korytarzyku znajdowało się Koło Polonistów. W tymże Kole Polonistów i w Serwisie Fotograficznym Samorządów nieformalnie urzędował KPN i NZS-y. Tam cały czas życie na okrągło kwitło.
AF „Terra” została przyjęta do Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich. Marek Tischner: Chodziliśmy po mieście, oglądaliśmy, robiliśmy zdjęcia, pisaliśmy artykuły o tym, co się wydarzyło. Nawet do SDP nas przyjęto. Mam legitymację Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich z tamtego czasu. Działalność AF „Terra” była na tyle prężna, że nawiązała z nią współpracę wrocławska Niezależna Agencja Fotograficzna Dementi, skupiająca niezależnych od oficjalnych mediów fotografów dokumentujących w latach 1982-1989 represje i protesty po wprowadzeniu stanu wojennego.
Fotografowie AF „Terra” poza strajkami 1988 roku dokumentowali manifestację z okazji 11 Listopada 1988 roku, protesty studenckie związane z żądaniem legalizacji NZS-u, wiece Konfederacji Polski Niepodległej, protesty przeciwko budowie elektrowni atomowej „Żarnowiec”, happeningi Pomarańczowej Alternatywy, pikietę protestacyjną przeciwko rozbiciu wiecu wyborczego KPN i zatrzymaniu m.in. szefa lubelskiej KPN-u Dariusza Wójcika, a także spotkania przedwyborcze w czasie kampanii do wyborów 4 czerwca 1989 roku. Obsługiwali także wizyty w Lublinie kanclerza federalnego Niemiec Helmuta Kohla oraz amerykańskiego politologa, doradcy prezydentów USA Zbigniewa Brzezińskiego. Piotr Semka fotografował w czasie przewrotu w Rumunii. Materiały serwisu i agencji trafiały na łamy nielegalnej prasy studenckiej, prasy drugiego obiegu, prasy lokalnej oraz zagranicznej. Agencja Fotograficzna „Terra” funkcjonowała do 1990 roku. Ostatnim ważnym wydarzeniem, które dokumentowała była kampania prezydencka Lecha Wałęsy.
Do Agencji Fotograficznej „Terra” należeli członkowie NZS-ów lubelskich uczelni, przede wszystkim Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego oraz Akademii Rolniczej, UMCS, Akademii Medycznej i Politechniki Lubelskiej. Na podstawie wspomnień Przemysława Jaśkiewicza, Marka Tischnera oraz fotografii prezentowanych na łamach pisma BIS można sporządzić, z pewnością niekompletną, listę fotografów Agencji Fotograficznej „Terra”: Przemysław Omieczyński, Roland Mielnicki, Przemysław Jaśkiewicz, Marek Tischner, Mieczysław Wójtowicz, Grzegorz Jakubowski, Piotr Semka, Adam Urbanowicz, Ireneusz Marciszuk, Jacek Sadowski, Przemysław Mełgieś, Jacek Łęski, Małgorzata Dołgan, Beata Sojka. AF TERRA wznowiła działalność w 2004 r. Obecnie zrzesza studentów oraz absolwentów KUL interesujących się fotografią.

Wizyta Helmuta Kohla na KUL w 1989 roku, fot. Marek Tischner.

Wizyta Helmuta Kohla na KUL w 1989 roku, fot. Marek Tischner.

Happening Pomarańczowej Alternatywy w Lublinie, fot. Jacek Sadowski.

Happening Pomarańczowej Alternatywy w Lublinie, fot. Jacek Sadowski.

Słowa kluczowe