Chcemy w tej gazecie wskrzesić i pokazać „ducha wolności”, jaki panował w Lublinie przez ostatnich 100 lat. To dzięki niemu wielu młodych ludzi tu mieszkających „miało parę” i „ciśnienie” do angażowania się w ważne sprawy, ale też realizowania swoich marzeń i zmieniania świata.

 

Chcemy w tej gazecie wskrzesić i pokazać „ducha wolności”, jaki panował w Lublinie przez ostatnich 100 lat. To dzięki niemu wielu młodych ludzi tu mieszkających „miało parę” i „ciśnienie” do angażowania się w ważne sprawy, ale też realizowania swoich marzeń i zmieniania świata.

 

Teatr NN
Krakowskie Przedmieście [17]

Krakowskie Przedmieście [17]

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że Krakowskie Przedmieście jest najważniejszą ulicą Lublina. To w niej, jak w soczewce, skupiają się najważniejsze wydarzenia z historii miasta. Widać to doskonale na zdjęciach z minionego stulecia. Na najstarszych fotografiach widzimy Lublin pod panowaniem rosyjskim, pełniący rolę stolicy guberni lubelskiej, z prawosławnym soborem dominującym nad placem Litewskim i szyldami sklepowymi pisanymi obowiązkową cyrylicą. Kolejne zdjęcia pokazują zniszczenia podczas I wojny światowej, spowodowane przez Rosjan opuszczających Lublin w sierpniu 1915 roku. Na Krakowskim Przedmieściu, u boku wkraczających do miasta wojsk austro-węgierskich, pojawili się ułani rotmistrza Beliny-Prażmowskiego, pierwsi polscy żołnierze w Lublinie od czasów powstania listopadowego.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Krakowskie Przedmieście [17] Fotografie

Zdjęcia Ludwika Hartwiga, Jerzego Marcinka, Waldemara Malugi oraz autorów nieznanych, ze zbiorów Zbigniewa Lemiecha, Marka Gromaszka, Jana Magierskiego, Marii Sowy, Wojciecha Turżańskiego, Archiwum Urzędu Miasta Lublin i Archiwum Państwowego w Lublinie.

 

Czytaj więcej

Krakowskie Przedmieście [17]

Krakowskie Przedmieście [17]

Nie będzie przesadą stwierdzenie, że Krakowskie Przedmieście jest najważniejszą ulicą Lublina. To w niej, jak w soczewce, skupiają się najważniejsze wydarzenia z historii miasta. Widać to doskonale na zdjęciach z minionego stulecia. Na najstarszych fotografiach widzimy Lublin pod panowaniem rosyjskim, pełniący rolę stolicy guberni lubelskiej, z prawosławnym soborem dominującym nad placem Litewskim i szyldami sklepowymi pisanymi obowiązkową cyrylicą. Kolejne zdjęcia pokazują zniszczenia podczas I wojny światowej, spowodowane przez Rosjan opuszczających Lublin w sierpniu 1915 roku. Na Krakowskim Przedmieściu, u boku wkraczających do miasta wojsk austro-węgierskich, pojawili się ułani rotmistrza Beliny-Prażmowskiego, pierwsi polscy żołnierze w Lublinie od czasów powstania listopadowego.

Czytaj więcej

Krakowskie Przedmieście [16] Fotomontaż dla lepszego efektu

Krakowskie Przedmieście [16] Fotomontaż dla lepszego efektu

Krakowskie Przedmieście na skrzyżowaniu z Chopina. Chopina jest jedną z najmłodszych ulic w ścisłym centrum Lublina i jedną z ostatnich, utworzonych w bezpośrednim sąsiedztwie Krakowskiego Przedmieścia. Po raz pierwszy pojawiła się na mapach miasta z 1912 roku, lecz swoją nazwę otrzymała dla upamiętnienia 100. rocznicy urodzin Fryderyka Chopina, która przypadała w 1910 roku. Odcinek ulicy od Krakowskiego Przedmieścia do Okopowej został częściowo zabudowany jeszcze przed I wojną światową, kiedy powstały okazałe, kilkupiętrowe, typowo wielkomiejskie kamienice po prawej, nieparzystej stronie ulicy.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Krakowskie Przedmieście [14] Pozornie niewinny obraz słonecznego dnia

Krakowskie Przedmieście [14] Pozornie niewinny obraz słonecznego dnia

Krakowskie Przedmieście na samym początku ulicy, tuż przy placu Łokietka. W tle Brama Krakowska, przylegająca do niej kamienica Nowa 1 (obecnie Lubartowska 1) i – po drugiej stronie Bramy – ruiny wypalonego Hotelu Centralnego. Pośrodku kadru charakterystyczny słup latarni ulicznej z okresu międzywojennego, tzw. pastorał – nazywany tak z powodu zwieńczenia.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Peowiaków i Hugona Kołłątaja

Peowiaków i Hugona Kołłątaja

Obecne ulice Peowiaków i Kołłątaja jeszcze na początku XX wieku stanowiły jedną ulicę Szpitalną, łączącą Krakowskie Przedmieście z ówczesną ulicą Namiestnikowską (dzisiaj Narutowicza). Nie była to jednak jej pierwsza nazwa.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Zdjęcie z historią [12] Akademicki Komitet Plebiscytowy

Zdjęcie z historią [12] Akademicki Komitet Plebiscytowy

Niewątpliwą przyjemnością, wynikającą z pracy w Dziale Ikonografii Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, jest możliwość odkrywania nieznanych i niezwykle wartościowych zdjęć Lublina, które przez wiele lat pozostawały ukryte w zbiorach rodzinnych. Jedną z takich fotografii pokazujemy w niniejszym numerze PA.RY. Na zdjęciu widzimy grupę młodzieży akademickiej, zgromadzoną na placu Litewskim przed dawną siedzibą Rządu Gubernialnego, wzniesioną w połowie XIX wieku według projektu Juliana Ankiewicza. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w budynku mieściła się Dyrekcja Okręgowa Robót Publicznych; fragment napisu widać nad wejściem do gmachu.

Marcin Fedorowicz

 

Czytaj więcej

3 Maja

3 Maja

Ulica prowadząca w kierunku Czechowa nosiła, jakże by inaczej, nazwę Czechowska; w starszych źródłach występuje także wersja Czechówka. W 1916 roku, w 125. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja, uroczyście dokonano zmiany nazwy ulicy.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Kościuszki

Jest jedną z najmłodszych ulic w ścisłym centrum Lublina. Powstała dość późno, bo dopiero w latach 70. XIX wieku, po rozparcelowaniu dawnego ogrodu pokapucyńskiego. Nazwano ją Gubernatorską na cześć ówczesnego gubernatora lubelskiego Konstantina Andriejewicza Liszyna.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Aleje Racławickie

Aleje Racławickie

Pierwotnie Trakt Warszawski powstały na przedłużeniu Krakowskiego Przedmieścia. W 1837 roku, z inicjatywy inżyniera gubernialnego Feliksa Bieczyńskiego, wzdłuż traktu, za rogatkami warszawskimi, założono Ogród Saski. W 1917 roku, w stulecie śmierci Tadeusza Kościuszki, dokonano zmiany nazwy ulicy biegnącej w sąsiedztwie ogrodu.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Zdjęcie z historią [11] W powietrzu wisi już tragedia

Zdjęcie z historią [11] W powietrzu wisi już tragedia

Prawie dziesięć lat temu Pracownia Ikonografii Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” otrzymała zdjęcie przedstawiające dzielnicę żydowską na Podzamczu. Przyniosła je Beata Szczerbińska, nauczycielka wiedzy o kulturze z II Liceum Ogólnokształcącego im. Zamoyskiego. Zdjęcie znalazła w pudle z fotografiami rodzinnymi. Przypuszczała, że zostało wykonane w okresie międzywojennym.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Zdjęcie z historią [8]: Przeczucie fotografa

Zdjęcie z historią [8]: Przeczucie fotografa

Kiedy mówimy o fotografiach przedstawiających zniszczenia Lublina podczas II wojny światowej, najczęściej myślimy o zdjęciach dokumentujących skutki bombardowania miasta 9 września 1939 roku i wyburzenia dzielnicy żydowskiej na Podzamczu w 1942 i 1943 roku. Znacznie rzadziej wspomina się o zdjęciach pokazujących zniszczenia z 1944 roku.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Lublin 1918 świadkowie wielkiej historii

Lublin 1918 świadkowie wielkiej historii

Tymczasowy Rząd Ludowy z premierem Ignacym Daszyńskim powstał w Lublinie w nocy z 6 na 7 listopada. Działał zaledwie kilka dni, ale na trwałe wpisał się do historii Polski. Przypomnijmy sobie ten czas pokazując miejsca Lublina związane z odzyskaniem przez Polskę Niepodległości.

Opracowali: Marcin Fedorowicz, Tadeusz Przystojecki, Ziemowit Karłowicz
Rysunki: Kamil Kuzko

Czytaj więcej

Krótka przechadzka po peronie w drodze do Rumunii

Krótka przechadzka po peronie w drodze do Rumunii

Wizyty dostojników państwowych zawsze budzą żywe emocje. Ludzie chcą zobaczyć z bliska osobę symbolizującą władzę państwową, bez względu na to, czy owa osoba została wyniesiona na najwyższe stanowisko za sprawą przypadku, umiejętnej propagandy czy zakulisowych ustaleń. Nie inaczej było w dwudziestoleciu międzywojennym.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Zdjęcie z historią [4]: Nieudane fotografie ze skupu surowców

Zdjęcie z historią [4]: Nieudane fotografie ze skupu surowców

To zdjęcie jest dowodem, jak bardzo zmienił się Lublin w ciągu minionych stu lat. Widzimy na nim pole wszechobecnego błota, nieliczne budynki, a w oddali niewyraźne drzewa. Trudno uwierzyć, że obecnie jest to ścisłe centrum miasta, ulica, którą codziennie przechodzą studenci lubelskich uczelni.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Słowa kluczowe