Akcja „Reinhardt” trwała od 16 marca 1942 do 4 listopada 1943. W jej ramach metodycznie mordowano Żydów zamieszkujących tereny utworzonego przez hitlerowców Generalnego Gubernatorstwa. Sporo wiemy o logistyce akcji. Znamy miejsca i daty. Znamy szacunkowe liczby ofiar kolejnych etapów eksterminacji. Istnieją relacje świadków. Nadal jednak nie umiemy objąć tego, co wtedy się wydarzyło. Nie umiemy opowiedzieć o tej unicestwiającej fali śmierci.

Akcja „Reinhardt” trwała od 16 marca 1942 do 4 listopada 1943. W jej ramach metodycznie mordowano Żydów zamieszkujących tereny utworzonego przez hitlerowców Generalnego Gubernatorstwa. Sporo wiemy o logistyce akcji. Znamy miejsca i daty. Znamy szacunkowe liczby ofiar kolejnych etapów eksterminacji. Istnieją relacje świadków. Nadal jednak nie umiemy objąć tego, co wtedy się wydarzyło. Nie umiemy opowiedzieć o tej unicestwiającej fali śmierci.

Uczestnicy

 

Zbigniew Benedyktowicz

– antropolog kultury, profesor w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie, kierownik Pracowni Antropologii Kultury IS PAN, redaktor naczelny kwartalnika „Konteksty”, członek redakcji „Kwartalnika Filmowego”. Autor licznych publikacji z dziedziny antropologii kultury współczesnej i wyobraźni symbolicznej.


Sławomir Buryła

– literaturoznawca, krytyk literacki, profesor w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie, członek Rady Programowej i Rady Naukowej Żydowskiego Instytutu Historycznego. Autor książki Wokół Zagłady. Szkice o literaturze Holokaustu.


Dariusz Czaja

– antropolog kultury, eseista, recenzent muzyczny, redaktor kwartalnika „Konteksty”, profesor w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Autor książek: Sygnatura i fragment. Narracje antropologiczne, Anatomia duszy. Figury wyobraźni i gry językowe, Lekcje ciemności, Gdzieś dalej, gdzie indziej, Znaki szczególne. Antropologia jako ćwiczenie duchowe, Kwintesencje. Pasaże barokowe, Ruiny czasu. Rozmowy o twórczości (z Wiesławem Juszczakiem).


Agnieszka Dauksza

– doktor nauk humanistycznych, asystentka na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, członkini Ośrodka Badań nad Kulturami Pamięci. Autorka książek: Afektywny modernizm. Nowoczesna literatura polska w interpretacji relacyjnej, Klub Auschwitz i inne kluby. Rwane opowieści przeżywców, Kobiety na drodze. Doświadczenie przestrzeni publicznej w literaturze przełomu XIX i XX wieku.


Mikołaj Grynberg

– psycholog z wykształcenia, fotograf, pisarz. Autor albumów fotograficznych: Dużo kobiet, Auschwitz – co ja tu robię? oraz książek: Ocaleni z XX wieku, Oskarżam Auschwitz. Opowieści rodzinne, Księga Wyjścia i tomu opowiadań Rejwach.


Paweł Huelle

– prozaik, eseista, poeta, autor sztuk teatralnych i scenariuszy filmowych, wykładowca akademicki, członek Polskiego PEN Clubu. Opublikował m.in. powieści i zbiory opowiadań: Weiser Dawidek, Opowiadania na czas przeprowadzki, Pierwsza miłość i inne opowiadania, Mercedes-Benz. Z listów do Hrabala, Castorp, Opowieści chłodnego morza, Ostatnia Wieczerza, Śpiewaj ogrody.


Eleonora Jedlińska

– historyk sztuki, profesor w Instytucie Sztuki Uniwersytetu Łódzkiego, członkini Polskiej Sekcji Międzynarodowego Stowarzyszenia Krytyków Sztuki (AICA) i Oddziału Łódzkiego Polskiego Instytutu Studiów nad Sztuką Świata. Autorka książek: Sztuka po Holocauście, Polska sztuka współczesna w amerykańskiej krytyce artystycznej w latach 1984-2002, Powszechna Wystawa Światowa w Paryżu w 1900 roku. Splendory Trzeciej Republiki, Wybór oraz licznych artykułów dotyczących problemów sztuki nowoczesnej i współczesnej, a także tłumaczeń książek z zakresu teorii sztuk plastycznych.


Aurelia Kotkiewicz

– rusycystka, literaturoznawczyni, profesor w Instytucie Neofilologii Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie, członkini Polskiego Towarzystwa Rusycystycznego. Zajmuje się historią literatury rosyjskiej XX wieku w aspekcie przemian historyczno-kulturowych ze szczególnym uwzględnieniem zjawisk polemicznych wobec doktryny realizmu socjalistycznego. Autorka książek: Z dziejów ekspresjonizmu rosyjskiego. Opowiadania Leonida Andriejewa, Nowy człowiek Michaiła Zoszczenki. Trylogia: Przywrócona młodość, Niebieska księga, Przed wschodem słońca.


Katarzyna Kuczyńska-Koschany

– polonistka, literaturoznawczyni, komparatystka, eseistka, prozaiczka, profesor w Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Adama Mickiewicza w Poznaniu, członkini Zespołu Badań nad Literaturą Zagłady IBL PAN, Komitetu Nauk o Literaturze PAN. Autorka książek: Rilke poetów polskich, Rycerz i Śmierć. O „Elegiach duinejskich” Rainera Marii Rilkego, Interlinie w ciemności. Jednak interpretacja, „Wsje poety Żydy". Antytotalitarne gesty poetyckie i kreacyjne wobec Zagłady i innych doświadczeń granicznych, Skąd się bierze lekcja polskiego? Scenariusze, pomysły, konteksty.


Jacek Leociak

– historyk literatury, literaturoznawca, profesor w Zakładzie Badań nad Literaturą Zagłady w Instytucie Badań Literackich PAN, członek-założyciel Centrum Badań nad Zagładą Żydów przy Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, redaktor rocznika „Zagłada Żydów. Studia i Materiały”, współtwórca koncepcji galerii „Zagłada” w Muzeum POLIN. Zajmuje się analizą sposobów zapisu i formami reprezentacji doświadczeń granicznych (przede wszystkim doświadczeń Holocaustu) oraz analizą form reprezentacji tych doświadczeń. Autor książek: Tekst wobec Zagłady. O relacjach z getta warszawskiego, Doświadczenia graniczne. Studia o dwudziestowiecznych formach reprezentacji, Ratowanie. Opowieści Polaków i Żydów, Spojrzenia na warszawskie getto, Biografie ulic, Młyny boże. Zapiski o Kościele i Zagładzie.


Dariusz Libionka

– historyk, profesor w Instytucie Filozofii i Socjologii PAN, kierownik działu naukowego Państwowego Muzeum na Majdanku, redaktor naczelny rocznika “Zagłada Żydów. Studia i Materiały”. Autor książek: Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie, Akcja Reinhardt. Zagłada Żydów w Generalnym Gubernatorstwie, współautor publikacji: Żydzi w powstańczej Warszawie, Prowincja Noc. Życie i zagłada Żydów w dystrykcie warszawskim.


Jerzy Madejski

– polonista, krytyk literacki, recenzent, profesor na Wydziale Filologicznym Uniwersytetu Szczecińskiego, redaktor czasopisma „Autobiografia. Literatura. Kultura. Media”. Autor książek: Praktykowanie autobiografii. Przyczynki do literatury dokumentu osobistego i biografistyki, Poetologie postrukturalne. Szkice krytyczne.


Piotr Matywiecki

– poeta, eseista, krytyk literacki, bibliotekarz, członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Autor licznych tomów poetyckich, m. in.: Płanetnik i śmierć, Nawrócenie Maxa Jacoba, Anioł z ognia i lodu, Światło jednomyślne, Poematy biblijne, Improwizacje i światy, Zwyczajna, symboliczna, prawdziwa, Ta chmura powraca, Powietrze i czerń, Widownia, Którędy na zawsze, hybrydycznego poematu Palamedes oraz książek krytycznoliterackich i eseistycznych, m.in.: Kamień graniczny, Twarz Tuwima, Myśli do słów, Dwa oddechy. Szkice o tożsamości żydowskiej i chrześcijańskiej, Stary gmach.


Tomasz Pietrasiewicz

– twórca i dyrektor Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie, aktor teatru Grupa Chwilowa i reżyser Teatru NN, animator kultury, działacz opozycji w okresie PRL, autor książek o Lublinie. Pierwszy laureat Nagrody POLIN.


Katarzyna Prot-Klinger

– psychiatra, profesor w Akademii Pedagogiki Specjalnej, członek redakcji „The Journal of Mental Health Policy and Economics”, „Psychoterapia”, „L’Evolution Psichiatrique”, serii wydawniczej “Storie di Guarigione”. Opublikowała m.in.: Late Effects of Trauma, PTSD in Holocaust Survivors, Research on consequences of the Holocaus, Le sentiment culpabilité et de honte chez les survivants de l'Holocauste, Strength of Holocaust survivor.


Paweł Próchniak

– historyk literatury i krytyk literacki, profesor Uniwersytetu Pedagogicznego im. KEN w Krakowie. Badacz poezji oraz zagadnień pamięci kulturowej i wyobraźni symbolicznej. Pomysłodawca i redaktor naczelny witryny: stronypoezji.pl. Kieruje Pracownią Antropologii Słowa działającą przy Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN”. Członek Polskiego PEN Clubu. Autor książek: Sen nożownika. O twórczości Ludwika Stanisława Licińskiego, Pęknięty płomień. O pisarstwie Tadeusza Micińskiego, Wiersze na wietrze (szkice, notatki), Modernizm: ciemny nurt. Studia z dziejów poezji, Zamiar ze słów (szkice, notatki), Rachunek strat. Poezja – krytyka – lektura, Nokturny (z dziejów wyobraźni poetyckiej).


Izabela Skórzyńska

– historyk, profesor w Instytucie Historii UAM. W pracy naukowej koncentruje się na kulturze historycznej, pamięci performatywnej, historii i pamięci kobiet. Autorka książki: Widowiska przeszłości. Alternatywne polityki pamięci (1989-2009).


Jerzy Sosnowski

– historyk literatury, pisarz, publicysta, był dziennikarzem radiowej Trójki, obecnie współpracuje z Radiem Tok FM, wykładowca akademicki, członek Rady Języka Polskiego PAN i Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Autor powieści: Apokryf Agłai, Wielościan, Fafarułej, Życie nie tylko snem, zbioru esejów Co Bóg zrobił szympansom?.


Monika Sznajderman

– antropolog kultury, doktor nauk humanistycznych, prowadzi Wydawnictwo Czarne. Autorka książek: Zaraza. Mitologia dżumy, cholery i AIDS, Współczesna Biblia Pauperum. Szkice o wideo i kulturze popularnej, Błazen. Maski i metafory, Fałszerze pieprzu. Historia rodzinna. Redaktorka antologii esejów, m. in.: Nostalgia. Eseje o tęsknocie za komunizmem, Znikająca Europa, Jako dowód  i wyraz przyjaźni. Reportaże o Pałacu Kultury.


Paweł Śpiewak

– socjolog, historyk idei, profesor w Uniwersytecie Warszawskim, dyrektor Żydowskiego Instytutu Historycznego. Jest badaczem filozofii i teorii polityki, zwłaszcza myśli liberalnej i konserwatywnej, zajmuje się problematyką przemian politycznych i społecznych w Polsce i Europie Środkowej. Autor książek: Gramsci, Ideologie i obywatele, W stronę wspólnego dobra, Obietnice demokracji, Midrasze: księga nad księgami, Pamięć po komunizmie, Pięć ksiąg Tory. Komentarze, Żydokomuna.


Robert Traba

– historyk, profesor w Instytucie Studiów Politycznych PAN w Warszawie, był dyrektorem Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie oraz współzałożycielem i przewodniczącym stowarzyszenia Wspólnota Kulturowa „Borussia” w Olsztynie. Specjalizuje się w badaniach pamięci społecznej i polsko-niemieckiego pogranicza oraz w historii kulturowej Polski, Europy Środkowo-Wschodniej i Niemiec w XIX i XX wieku. Autor książek: Kraina Tysiąca Granic, Wschodniopruskość. Tożsamość regionalna i narodowa w kulturze politycznej Niemiec, Przeszłość w teraźniejszości, Ostpreußen – die Konstruktion einer deutschen Provinz: eine Studie zur regionalen und nationalen Identität 1914-1933, The Past in the Present, Der Politische Katholizismus im Ermland. Eine Studie zur deutsch-polnischen Beziehungen 1871–1914.


Anna Ziębińska-Witek

– historyk, profesor w Instytucie Kulturoznawstwa UMCS, zajmuje się metodologią historii, muzeologią, teoretycznymi problememami wiedzy o przeszłości oraz problematyką reprezentacji Holocaustu w dyskursach kultury współczesnej. Autorka książek: Holocaust. Problemy przedstawiania, Historia w muzeach. Studium ekspozycji Holocaustu.