Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Unia Lubelska

Kościół farny pw. św. Michała

W połowie XV wieku kościół został gruntownie przebudowany. Wtedy to otrzymał wieżę frontową. Pierwotnie miał 6 kaplic, w 1650 roku dodano kolejną, zwaną Ogrojcem. Przy kościele istniał cmentarz grzebalny. Od początku musiał posiadać ogrodzenie - zapewne murowane - od strony ul. Grodzkiej. Ze wschodu skrajem skarpy przebiegały mury obronne. Według reguł urbanistyki średniowiecznej pod murem musiała być zachowana uliczka podmurna o szerokości 3-4 m. Prawdopodobnie wobec szczupłości miejsca cmentarz nie posiadał wygrodzenia od strony owej uliczki, czyli dochodził do samego muru, z pozostawieniem przejścia wyłączonego z pochówków. W pobliżu powstała baszta czworoboczna z furtą (ob. Archidiakońska 9). Furta położona była na zamknięciu uliczki bez nazwy, która biegła wzdłuż ogrodzenia cmentarza po jego południowej stronie. Furta przestała pełnić swoje funkcje w XVI wieku, ale uliczka istniała do 1829 roku, kiedy w jej szerokości stanęła oficyna boczna kamienicy Grodzka 7. Nowa furta powstała w 1566 roku na zamknięciu małej uliczki bez nazwy biegnącej niegdyś w miejscu kamienicy Grodzka 17A. Furtę zwano Szpitalną lub "naprzeciw szpitala". Na linii prezbiterium kościoła powstała baszta (Farna lub Kościelna, później Cekhauz). W 1595 roku cmentarz był zewsząd otoczony murami i miał 4 bramy, "które nigdy nie są zamykane, a służą ludziom do przechodu do szpitala" (św. Łazarza na Podwalu). We wschodnim rogu cmentarza stała murowana kostnica.

Czytaj więcej

Ślady osadnictwa i wodociągu z XVI w. (przy obecnej ul. Krakowskie Przedmieście 10, 12)

Podczas nadzorów archeologicznych prowadzonych w trakcie robót remontowych ulicy na wysokości północno-zachodniej częsci fasady budynku Krakowskie Przedmieście 10 odkryto pozostałości wodociągu oraz skrzynię wodną z zabytkami od 2 poł. XV wieku, przez XVI po 1 poł. XVII wieku. Skrzynia wodna o wymiarach 3,2 x 3-4 metrów. Jej kres datowany na XVII wiek. Rekonstruowana długość wodociągu od stawu na Wrotkowie do wieży wodnej 3800 m.

Czytaj więcej

Lublin, stary cmentarz żydowski (kirkut)

Stary cmentarz żydowski w Lublinie został urzędowo zatwierdzony jako miejsce grzebalne w 1555 roku, choć społeczność żydowska chowała swoich zmarłych wcześniej w tym miejscu. Przykładem może być grób Jakuba Kopelmana, który został pochowany w 1541 roku. Teren cmentarza został powiększony pomiędzy 1565 a 1614 rokiem. Wtedy też został otoczony murem z kamienia wapiennego i cegły.

Czytaj więcej

Pałac zamkowy - sala kolumnowa

Około 1520 roku gotycki zamek lubelski przeszedł przebudowę. Dobudowano do niego II piętro w stylu renesansowym. Do czasów dzisiejszych zachowały się dwie budowle, pamiętające owe czasy: donżon i kaplica Trójcy Świętej. Na zamku król Zygmunt August podpisał akt Unii Lubelskiej.

Czytaj więcej

Kościół pw. św. Ducha

Znajdujące się poza murami miasta kościół i szpital początkowo były drewniane. Od 1421 roku kościół był już murowany. Nie wiadomo jednak, kiedy dokładnie wymurowano szpital. Kościół był mały, jednonawowy. 

Czytaj więcej

Staw Wielki Królewski

Do początku XVII wieku istniał Staw Wielki Królewski, otoczony przez podmokłe łąki, dochodzące w pobliże ulicy Podwale. W wiekach XVII i XVIII staw zaczął zmieniać się w błota i łąki.

Czytaj więcej

Dom Głowiński (przy obecnej ul. Rybnej 2)

W 1574 lub 1575 Jakub Lissowski kupuje od Róży, żony Andrzeja Głowy dom, zwany Głowińskim (Rybna 4A), stajnie i położony obok plac (Rybna 2B), zwany odtąd Lissowskim vel Liskowskim. Od bezimiennej uliczki biegła prostopadle granica wewnętrznego podziału bloku na działki, a był to jednocześnie pierwotny wspólny dojazd do wnętrza naszego bloku. Dane o zabudowie tylnej są późniejsze.

Czytaj więcej

Staw za Żydy

Staw "za Żydy" pojawiał się w dokumentach z 1565 i 1570 roku w kontekście młyna, który zasilał wodami oraz "rur zamkowych", którymi miała być dostarczana woda do zamku. 

Czytaj więcej