Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Lokalizacja księgarni w Lublinie w latach 1806–1945

Zanim powstała w Lublinie pierwsza polska drukarnia (1630 rok), miasto było jednym z ważniejszych w Rzeczypospolitej ośrodków handlu książkami. Jedną z pierwszych księgarń w Lublinie otworzył Kazimierz Szczepański ok. 1806 roku w Rynku pod numerem 19. Księgarnia Szczepańskiego działała z przerwami do roku 1852. W latach 1820–1827 na Krakowskim Przedmieściu działała Księgarnia Lubelskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk. W roku 1828 powstała na Krakowskim Przedmieściu 136 (obecnie Krakowskie Przedmieście 17) Księgarnia Samuela Streibla działająca do roku 18567. W roku 1900 w Lublinie było 10 księgarń, mieszczących się przeważnie na głównej ulicy miasta – Krakowskim Przedmieściu. Do największych handlujących głównie książkami należały: Księgarnia Arcta, Księgarnia Słowakiewicza, Księgarnia Cederbauma, Księgarnia Kiesewetterów.

Wiek XIXBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Księgarnia Szczepańskiego, 1806–1834, Rynek 19

Księgarnia Lubelskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, ok. 1820–1827, ul. Krakowskie Przedmieście – obok poczty

Księgarnia Streibela, 1829–1856, ul. Krakowskie Przedmie­ście 136, obecnie ul. Krakowskie Przedmieście 17

Księgarnia Arctów, 1838–1858, ul. Krakowskie Przedmieście 132, obecnie ul. Krakowskie Przedmieście 9

Księgarnia Arctów, 1858–1933, ul. Krakowskie Przedmieście 135, obecnie ul. Krakowskie Przedmieście 15

Księgarnia Cederbauma, 1881–1930, hotel „Europa”, ul. Kra­kowskie Przedmieście 173, obecnie ul. Krakowskie Przed­mieście 29

Księgarnia Kiesewetterów (Ludomir Kiesewetter), 1883–1898, ul. Kapucyńska, hotel „Victoria”

Księgarnia Kiesewetterów (Władysław Kiesewetter, syn Ludomira), 1898–1900, ul. Kapucyńska 2

Księgarnia Kiesewetterów (Władysław Kiesewetter, wraz z żoną, Marią). W 1904 roku otworzyli oni filię księgarni na przedmieściach: Piaski 894, obecnie pl. Bychawski

Księgarnia Kiesewetterów (Wiktor Kiesewetter), 1900–1909, ul. Krakowskie Przedmieście 135, obecnie ul. Krakow­skie Przedmieście 15. Od 1900 roku stała się własnością Michała Arcta, prowadzona pod firmą „Wiktor Kiesewetter” z dopiskiem: „dawniej M. Arct”

Wiek XXBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Księgarnia Raczkowskiego, 1900–1908, ul. Krakowskie Przedmieście 36, obecnie ul. Krakowskie Przedmieście 34. W roku 1908 księgarnię Raczkowskiego przejęła firma „Gebethner i Wolff”, po czym prowadziła pod tym samym adresem (ul. Krakowskie Przedmieście 36) do roku 1914

Księgarnia Gebethnera i Wolffa, 1908–1914, ul. Krakowskie Przedmieście 36

Księgarnia Gebethnera i Wolffa, 1914–1932, hotel „Europa”, ul Krakowskie Przedmieście 173, obecnie ul. Krakowskie Przedmieście 29

Księgarnia Cholewińskiego, 1913–1915, ul. Początkowska 1 obecnie, ul. Staszica

Księgarnia Cholewińskiego, 1915–1918, ul. Krakowskie Przedmieście 30 (naprzeciw dawnego Hotelu Saskiego)

Księgarnia Cholewińskiego, 1918–1922, ul. Krakowskie Przedmieście 23 (dawny Hotel Angielski)

Księgarnia Cholewińskiego, 1922–1935, ul. Krakowskie Przedmieście 38

Księgarnia św. Wojciecha, 1923–1934, ul. Krakowskie Przed­mieście 43

Księgarnia św. Wojciecha, ul. Krakowskie Przedmieście 40 (hotel „Victoria”)

Księgarnia św. Wojciecha, 1944, ul. Krakowskie Przedmie­ście 41

Księgarnia św. Wojciecha, ul. Królewska 15

Antykwariat „Lamus”, 1944–1945, ul. Świętoduska 18

Antykwariat Franciszka Osiaka, 1951–1982, ul. Pstrowskie­go 2, obecnie ul. Peowiaków 2

Antykwariat Franciszka Osiaka, ul. Bernardyńska 8

Księgarnia Zdzisława Budziszewskiego, 1932–1939, 1944–1950 (po księgarni Gebethnera i Wolffa), hotel „Europa”, ul. Krakowskie Przedmieście 173, obecnie ul. Krakowskie Przedmieście 29.

Księgarnia Zdzisława Budziszewskiego (1939), ul. Krakow­skie Przedmieście 15

Księgarnia Zdzisława Budziszewskiego, ul. Krakowskie Przedmieście 12

Księgarnia Zdzisława Budziszewskiego, 1940–1944, ul. Lubartowska 35

 

Mapa została opracowana na podstawie materiałów zebranych do Przewodnika po historii słowa drukowanego w Lublinie, Tomasz Pietrasiewicza, zdjęć i dokumentów archiwalnych oraz wypisów z Książki adresowej Polski 1929.

opracowanie: Alicja Magiera