Opowiedzenie 100 lat historii miasta niemożliwe jest bez opowiedzenia historii pokoleń jego mieszkańców. Prezentowany portal jest miejscem, gdzie oddajemy im głos – to ich rodzinne zbiory ikonograficzne, przekazywane z pokolenia na pokolenie opowieści oraz własne wspomnienia tworzą najpełniejszy obraz Lublina.

Wszystko to pozwala tworzyć rodzaj otwartego kalendarium ostatniego stulecia dziejów miasta, które uzupełniamy ciągle o nowe historie, fotografie, wspomnienia czy wydarzenia. Zgromadzony i zaprezentowany materiał, to niepowtarzalny zbiór materialnego i niematerialnego dziedzictwa historyczno-kulturowego Lublina. Tu wielkie wydarzenia historyczne splatają się z mikrohistoriami rodzin czy losami pojedynczych ludzi, tworząc żywa tkankę miasta.

Nie zamykajmy tej wielkiej księgi miasta, lecz starajmy się wspólnie, poprzez dzielenie się wspomnieniami i zbiorami z domowych archiwów zapisać jej kolejne karty.  

Opowiedzenie 100 lat historii miasta niemożliwe jest bez opowiedzenia historii pokoleń jego mieszkańców. Prezentowany portal jest miejscem, gdzie oddajemy im głos – to ich rodzinne zbiory ikonograficzne, przekazywane z pokolenia na pokolenie opowieści oraz własne wspomnienia tworzą najpełniejszy obraz Lublina.

Wszystko to pozwala tworzyć rodzaj otwartego kalendarium ostatniego stulecia dziejów miasta, które uzupełniamy ciągle o nowe historie, fotografie, wspomnienia czy wydarzenia. Zgromadzony i zaprezentowany materiał, to niepowtarzalny zbiór materialnego i niematerialnego dziedzictwa historyczno-kulturowego Lublina. Tu wielkie wydarzenia historyczne splatają się z mikrohistoriami rodzin czy losami pojedynczych ludzi, tworząc żywa tkankę miasta.

Nie zamykajmy tej wielkiej księgi miasta, lecz starajmy się wspólnie, poprzez dzielenie się wspomnieniami i zbiorami z domowych archiwów zapisać jej kolejne karty.  

Kolekcja Janiny Kozak

Janina Kozak urodziła się 22 stycznia 1924 roku w Lublinie. Całe swoje życie spędziła w Lublinie mieszkając pod różnymi adresami m.in. przy Krakowskim Przedmieściu i na ulicy Wieniawskiej. W kolekcji, oprócz typowych dla czasów PRL fotografii pierwszomajowych pochodów, znajdziemy także zdjęcia wykonane w pracowni Ludwika Hartwiga.

Zamek Lubelski
Zamek Lubelski (Autor: nieznany)

 

Janina

 

Janina Kozak urodziła się 22 stycznia 1924 roku w Lublinie. Ukończyła prywatną szkołę im. Szymona Konarskiego w Lublinie, przy ulicy Narutowicza 27. Po sześciu klasach zdała do Gimnazjum Heleny Czarneckiej, przy ulicy Bernardyńskiej 13. W 1939 roku uzyskała promocję do II klasy gimnazjum, jednak we wrześniu Niemcy zlikwidowali szkołę. Po zakończeniu okupacji rozpoczęła naukę w Gimnazjum Ireny Krzeczkowskiej, zakończoną małą maturą. W roku 1946 rozpoczęła pracę w Ubezpieczalni, następnie w Zakładzie Lecznictwa Pracowniczego, który w 1951 roku wcielono w struktury Urzędu Wojewódzkiego formując Wojewódzki Wydział Zdrowia. Tam Janina Kozak pracowała do końca stycznia 1980 roku. 

 

[…] chyba dyrektorką była Irena Krzeczkowska, to ona znana, bo ona po wojnie jeszcze prowadziła gimnazjum tutaj przy kościele bernardynów, bo ja potem uzupełniałam małą maturę to właśnie tutaj przy tym… w tym gimnazjum. […] A, rygor, no rygor był, bo pani Krzeczkowska teraz była takim, takim właśnie, nie wolno nam było w pończochach jedwabnych chodzić. Absolutnie, jak się tam którejś zdarzyło przyjść, a jakiś tam na placu było zebranie czy coś to każdy chował się w kąt, jedna za drugą się chowała, nogi chowała, nie wolno było, nie wolno było w żadnych sweterkach, w kolorach, wszystko mundurki albo fartuchy i białe kołnierzyki, rygor był, to tak… też była bardzo wymagająca pani dyrektor.

Janina Kozak – fragment relacji świadka historii

 

I Komunia Święta i pamiątkowa fotografia – Janina Kozak – fragment relacji świadka historii

 

Kościół pw. św. Piotra i Pawła w Lublinie
Kościół pw. św. Piotra i Pawła w Lublinie

 

Dalsze losy

 

Janina Kozak przez całe życie związana była z Lublinem. Mieszkała przy Krakowskim Przedmieściu (w okolicy skrzyżowania z ulicą Chopina), w służbowym mieszkaniu przy Kasie Chorych (powstałej w 1924), następnie w nowym gmachu Ubezpieczalni Społecznej, później w mieszkaniu przy ulicy Wieniawskiej 8. W 1948 roku wyszła za mąż i przeprowadziła się z mężem Franciszkiem Kozakiem w okolice obecnych Alei Racławickich. Po roku 1970 zamieszkała przy ulicy Okrzei. Ojciec Janiny Kozak – Wincenty Iwanek urodził się w Tarle (okolice Lubartowa). Przyszłą żonę – Eufrozynę ze Staniszewskich poznał się w Homlu (dzisiejsza Białoruś). Iwanek brał udział w wojnie niemiecko-rosyjskiej i służył w kawalerii w Rosji. Zaraz po otwarciu granicy, po roku 1918, oboje przyjechali do Polski. W 1924 roku ojciec rozpoczął pracę w Ubezpieczalni Społecznej. Matka pracowała dorywczo, zajmowała się domem i wychowaniem pięciorga dzieci. Zmarła dość młodo. Ojciec ożenił się ponownie.

 

Zatrzymanie przez Niemców tuż przed godziną policyjną – Janina Kozak – fragment relacji świadka historii

 

 

Związek Młodzieży Polskiej
Związek Młodzieży Polskiej

 

Wspomnienia na fotografiach


Janina Kozak wspomina życie w przedwojennym Lublinie, którego społeczność była zróżnicowana pod względem wyznaniowym. Wspomina prowadzone przez Żydów sklepy przy Krakowskim Przedmieściu, szkolne koleżanki i sąsiadów obchodzących swoje święta, które wydawały jej się tajemnicze i niezrozumiałe. We wspomnieniach Janiny Kozak pojawia się także pracownia Ludwika Hartwiga (ojca Edwarda Hartwiga) przy Krakowskim Przedmieściu, w której fotograf wykonał dla niej zdjęcie do komunii świętej, a także jedno ze zdjęć rodzinnych. Zdjęcia te można oglądać w udostępnionej kolekcji.

 

Defilada z okazji święta 1 Maja – Janina Kozak – fragment relacji świadka historii

 

Defilada z okazji święta 1 Maja
Defilada z okazji święta 1 Maja

 

Janina Kozak (1924- )

(Kliknij w zdjęcie, aby wyświetlić stronę świadka historii)