W 1471 r. Kazimierz Jagiellończyk wydał Lublinowi pozwolenie na urządzenie kanałów dla sprowadzenia wody z rzeki Bystrzycy. W 1506 r. została zawarta umowa między włodarzami Lublina a rurmistrzem Janem na zbudowanie pierwszych kanałów. Tak powstał drewniany wodociąg rurmistrza Jana.

Przygotowaliśmy rekonstrukcję 3D przebiegu wodociągu przez miasto wraz z jego technologią. Jednocześnie pragniemy, aby nasza opowieść o zależności rozwoju Lublina od zasobów wodnych była jak najszersza i poruszała wszystkie najważniejsze dla rozwoju i kształtu miasta aspekty, takie jak budowle hydrotechniczne, znaczenie dla przemysłu, powodzie, obieg wody w mieście, zawody związane z wodą, środowisko przyrodnicze, wpływ na krajobraz i topografię miasta, wierzenia o wodzie, motywy wody w ikonografii czy rekreacja.

W 1471 r. Kazimierz Jagiellończyk wydał Lublinowi pozwolenie na urządzenie kanałów dla sprowadzenia wody z rzeki Bystrzycy. W 1506 r. została zawarta umowa między włodarzami Lublina a rurmistrzem Janem na zbudowanie pierwszych kanałów. Tak powstał drewniany wodociąg rurmistrza Jana.

Przygotowaliśmy rekonstrukcję 3D przebiegu wodociągu przez miasto wraz z jego technologią. Jednocześnie pragniemy, aby nasza opowieść o zależności rozwoju Lublina od zasobów wodnych była jak najszersza i poruszała wszystkie najważniejsze dla rozwoju i kształtu miasta aspekty, takie jak budowle hydrotechniczne, znaczenie dla przemysłu, powodzie, obieg wody w mieście, zawody związane z wodą, środowisko przyrodnicze, wpływ na krajobraz i topografię miasta, wierzenia o wodzie, motywy wody w ikonografii czy rekreacja.

Modele 3 D

RURMUSBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Rurmus – pompownia (stacja pomp). Budynek drewniany z kołem wodnym (1) napędzanym wodą z Przekopy, która poruszała urządzenia znajdujące się w jego wnętrzu (2,3,4, 8, 10). Woda pitna była gromadzona w skrzyni (5), z której dalej tłoczona była rurami metalowymi (spiżowymi i żelaznymi) (9) ułożonymi pod powierzchnią wzgórza i skarpy na wysokość 30 m do wieży wodnej.

WIEŻA WODNABezpośredni odnośnik do tego akapitu

Wieża wodna – wieża ciśnień zlokalizowana w murze klasztoru brygidek przy ul. Dolnej Panny Marii. W górnej kondygnacji wieży znajdował się zbiornik o pojemności 6m3 służący do retencjonowania wody pitnej (2). Woda tłoczona była do niego z rurmusa metalową rurą zasilającą (1), a następnie prowadzona rurą (3) i rozprowadzana grawitacyjnie rurociągiem po obszarze Krakowskiego Przedmieścia i miasta w murach. Wieża istnieje do dnia dzisiejszego.

SKRZYNIA WODNABezpośredni odnośnik do tego akapitu

Studzienka (rząp, beczka) – publiczny zbiornik z wodą pitną zlokalizowany w sąsiedztwie obecnej ul. Grodzkiej 16, na dawnym placu przy farze lubelskiej pw Św. Michała.  Studzienka miała średnicę około 1,2 m i wysokość około 1 m. miała kształt beczki ściśniętej na dole obręczą metalową (4), a od góry obręczami drewnianymi (8). Woda do beczki prowadzana była drewnianą rurą zasilającą (1). W jej górnej części były 2 otwory. W pierwszym znajdował się drewniany korek tzw. klapka (3) przez który woda napływała z rury do beczki. Drugi otwór wywiercony pod kątem 60 stopni i zwężający się ku dołowi (2) służył do zamknięcia napływu wody z rury do zbiornika. W trakcie napływu wody klapka się podnosiła a następnie opadała w dół kiedy ciśnienie w zbiorniku było wystarczająco duże. Do studzienki od strony fary prowadziło dojście wyłożone drewnianymi belkami.

Konew drewnianaBezpośredni odnośnik do tego akapitu

RząpiaBezpośredni odnośnik do tego akapitu

 

Model wykonano w oparciu o materiały Stanisławy Hoczyk-Siwkowej, Zdzisława Mazurka oraz
Dagmary Kociuby.
Realizacja 3D: Robert Miedziocha, Wojciech Miedzicha – Poligon Studio.
Opisy i konsultacje merytoryczne: dr Dagmara Kociuba (UMCS Lublin).
Koordynacja projektu: Piotr Lasota (Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”)
Projekt dofinansowany przez Muzeum Historii Polski w ramach programu „Patriotyzm Jutra”.