Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ulica Bramowa

Ulica Bramowa jest jedną z najważniejszych ulic Starego Miasta w Lublinie. Biegnie od Rynku do Bramy Krakowskiej, dlatego dawniej nazywano ją ulicą Krakowską. 

Ulica Bramowa w Lublinie
Ulica Bramowa w Lublinie w 1971 r.

Przyrynek

 

Obecna ulica Bramowa pierwotnie była nazywana ulicą Krakowską. Nazwę tę nosiła już w XVI wieku. Później zaczęto w ten sposób określać główny trakt za Bramą Krakowską (obecnie Krakowskie Przedmieście), natomiast ulicę prowadzącą do Rynku nazwano Przyrynek. W XIX wieku ulicy nadano obecną nazwę. 

 

 

 

Brama Krakowska

 

Najważniejszą budowlą pozostaje zamykająca ulicę Brama Krakowska. Powstała po najeździe tatarskim w 1341 roku jako część murów obronnych miasta. W XVI wieku zostało dobudowane przedbramie. W trakcie odbudowy po pożarze, w 1564 roku, górna część budowli otrzymała ośmioboczną nadbudówkę oraz ozdobny hełm. W drugiej połowie XVIII wieku hełm wieży zwieńczono monogramem króla Stanisława Augusta – SAR (Stanislaus Augustus Rex).

 

 

 

Ulica Bramowa - widok na Bramę Krakowską w Lublinie. Fotografia
Ulica Bramowa - widok na Bramę Krakowską w Lublinie. Fotografia

 

9 września 1939 r.

 

II wojna światowa mocno odcisnęła się na wyglądzie ulicy. Podczas bombardowania Lublina we wrześniu 1939 roku uległa zniszczeniu cała zabudowa ulicy Bramowej. 

 

Stare Miasto stało całe w płomieniach. Niemcy zrzucili na nie bardzo dużo materiałów burzących i zapalających. (...) Paliła się ulica Bramowa (tam gdzie obecnie jest apteka). Od wstrząsów zawaliły się jeszcze inne budynki. Straż Pożarna nie mogła przejechać przez zawaloną gruzem Bramę Krakowską. Ilość zabitych na Starym Mieście była olbrzymia.

 

 

 

Odbudowa

 

W 1954 roku podjęto decyzję o odbudowie zniszczonych budynków Starego Miasta. W marcu 1954 roku z inicjatywy nowo powstałego Prezydium Miejskiej Rady Narodowej, przedsięwzięto prace polegające na uporządkowaniu lubelskiej dzielnicy. Plan odbudowy obejmował renowacje zabytkowych elewacji, oraz rekonstrukcję, lub całkowitą odbudowę zniszczonych podczas drugiej wojny światowej zabudowań staromiejskich. Prace budowlane nadzorował zespół Generalnego Konserwatora Zabytków w Lublinie. Projekt odbudowy został opracowany przez warszawskich architektów pod przewodnictwem Mieczysława Kuźmy.

 

[W odbudowę Starego Miasta] byli też zaangażowani artyści, żeby tam odtworzyć fasady i wszystko. Nasz wódz ówczesny, Bolesław Bierut, urodził się w Lublinie. I dziesięciolecie Polski Ludowej czciliśmy w jego rodzinnym mieście, i musieliśmy coś pokazać, w tym odbudowę miasta. [Starówka] pięknie wyglądała, w tym Rynek, tylko że zrobili same fasady, a ruiny były poza fasadami, to wyglądało okropnie, ale kto tam będzie łaził po podwórkach. Więc to jakoś wyglądało.

 

 

 

Chodziło tutaj o ukazanie Starego Miasta, i tutaj też prace szły dzień i noc. Przede wszystkim było widać fasady, nie wszystko co wewnątrz, było robione do końca.Oczywiście było robione to tak, żeby się nie przewracało, ale nie było remontów mieszkań wszystkich. 

 

 

 

Podczas prac związanych z odbudową i remontem budynków w 1954 roku, w Lublinie przebywał wybitny fotografik Edward Hartwig. Wykonał w tym czasie szereg zdjęć dokumentujących odbudowę Starego Miasta.

 

 

 

Kawiarnia "Czarcia Łapa"

 

W latach pięćdziesiątych przy ulicy Bramowej 2-8 powstał zespół budynków dla obecnego „Cefarmu” (wówczas „Centrosan”). W aptece, na sklepieniach pomieszczenia, znajdują się dekoracje autorstwa Henryka Zwolakiewicza, przedstawiające herby miast polskich. W kamienicy po przeciwnej stronie ulicy Bramowej znajdowała się słynna kawiarnia Czarcia Łapa. 

 

Czarcia Łapa była miejscem spotkań młodzieży lubelskiej szkół średnich plus studenci. Fantastyczne były kremy, uwielbialiśmy kremy, pączki były przepyszne.Zaraz obok za Czarcią Łapą, w następnej bramie była pracownia cukiernicza, która specjalnie dla Czarciej Łapy robiła przepyszne pączki i kremy. Nigdzie w Polsce, nigdy w życiu, mimo że bardzo lubię, nie spotkałem tak pysznych kremów, w ogóle takich słodyczy jak były w Czarciej Łapie.

 

 

Ulica Bramowa w Lublinie
Ulica Bramowa w Lublinie

 

 

Ulica Bramowa w Lublinie
Ulica Bramowa w Lublinie