Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Kolekcja Marka Poniatowskiego

Komitet Obywatelski działający przy NSZZ "Solidarność" został utworzony w 1988 r. jako zaplecze kadrowe dla negocjacji w ramach "Okrągłego Stołu". Po rozmowach z władzami komunistycznymi, komitet przystąpił do przygotowania kampanii wyborczej "Solidarności", która opierała się na pracy komitetów regionalnych we wszystkich okręgach wyborczych. Działalność Lubelskiego Komitetu Obywatelskiego udokumentował w swojej kolekcji Marek Poniatowski.

Solidarność Wybory '89
Plakat Solidarność Wybory '89

Zaplecze "Solidarności"

 

Początkowo regionalne Komitety Obywatelskie w zamyśle działające na każdym szczeblu administracyjnym miały za zadanie zrzeszać i organizować środowiska opozycyjne w Polsce. Kluczowym zadaniem Komitetów po wydarzeniach "Okrągłego Stołu" stało się przygotowanie do wyborów w czerwcu 1989 r. Koordynowały one pracę wyborczej administracji oraz sprawowały nadzór nad legalnym przebiegiem wyborów. Istotną działalnością Komitetów Obywatelskich była analiza ówczesnej sytuacji administracyjno – gospodarczej panującej w odpowiednich dla komitetów województwach. Analiza ta, (w przypadku wygranych wyborów) przyczyniłaby się do usprawnienia pracy przyszłego rządu.

 

Komitet Obywatelski miał siedzibę na Krakowskim Przedmieściu, gdzie był Wieczorowy Uniwersytet Marksizmu i Leninizmu w podwórku, w oficynce. Po lewej stronie jest taki parterowy budynek.

 

 

 

Jedyny słuszny wybór

 

Komitety Obywatelskie przystąpiły do organizacji wyborów. Początkowym ich zadaniem było wyznaczenie odpowiednich kandydatów na posłów i senatorów spośród regionalnych działaczy opozycyjnych. Komitety Obywatelskie przedsięwzięły także działania promocyjne, zapewniając swoim kandydatom ówczesną formę kampanii wyborczych.

 

Różnic jest mnóstwo, a podobieństw jest niewiele. Podobieństwo jest takie, że to nazywało się wybory, ale w tej chwili jest ogromna konkurencja na tym rynku politycznym. Wtedy, konkurencji w gruncie rzeczy nie było. To był, jak pan Kłoczowski lubił mówić, plebiscyt, a nie wybory, i tak rzeczywiście było. Nie wybierało się wśród barw politycznych, były tylko dwie barwy, powiedzmy biała i czarna...

 

 

Pierwszy raz możesz wybrać wybierz Solidarność
Pierwszy raz możesz wybrać wybierz Solidarność

 

 

Ludzie, którzy niewątpliwie byli mentalnie w opozycji do istniejącej rzeczywistości, do rządu, czy też politycznego kierunku jaki w Polsce istniał. Niewątpliwie nie wszyscy ci ludzie aktywnie włączyli się w działalność, ale formalnie to była lista kilkudziesięciu osób. 

 

 

Tylko "Solidarność"
Tylko "Solidarność"

 

To wszystko było takie półlegalne, bo „Solidarność” do pewnego momentu nie była jeszcze zarejestrowana. [Toczyły się obrady Okrągłego Stołu], ale związek nie był zarejestrowany, dopiero jakiś czas potem. Ale [właściwie istniało] takie ciche, nieformalne przyzwolenie na działalność.

 

 

 

Pamiętam, kiedy organizowało się liczenie ludzi – ilu wchodzi [do lokalu wyborczego]– związek [przeprowadził] taką nieformalną kontrolę rzetelności wyborów. Tamten nastrój ludzi, którzy szli i nie bali się kreślić.

 

 

 

Solidarność
Solidarność

 

Sukces?

 

Zaskoczenie wynikami wyborów było obustronne. Osobiście byłem rozczarowany, że nie poszło powiedzmy osiemdziesiąt procent. Natomiast wynikami nasza strona była zaskoczona in plus, a tamta oczywiście in minus.

 

 

Plakat "Tobie się uda"
Plakat "Tobie się uda"

 

Z perspektywy czasu

 

Działalność Komitetu Obywatelskiego przyczyniła się do sukcesu w wyborach 1989r. Z czasem instytucja ta, straciła na znaczeniu na rzecz powołanego przez działaczy "Solidarności" Obywatelskiego Klubu Parlamentarnego. Opozycjoniści pracujący na rzecz komitetów wstępowali w szeregi nowo-powstałych partii politycznych. Skład Komitetów Obywatelskich był krytykowany za brak wielu znaczących osób zaangażowanych w pracę opozycyjną.

 

Osoby które organizowały komitety obywatelskie to byli niejako pełnomocnicy Lecha Wałęsy do tworzenia takich komitetów i według swojej wiedzy zapraszali inne osoby. Dla mnie taką ciekawą obserwacją było to, że w Komitecie Obywatelskim znalazło się dość dużo ludzi z KUL-u. Ale z pewnych środowisk w ogóle się nie znaleźli

 

Polska występowała w gruncie rzeczy jako pionier tego wszystkiego.To wszystko działo się pierwszy raz. Zarzucanie, że można było zrobić dużo lepiej, o czym teraz wiadomo, jest bez sensu. To tak, jakby teraz analizować kampanię wrześniową i powiedzieć, że to można było tak, a to można było tak.

 

Komitet Obywatelski "Solidarność" Województwa Lubelskiego
Komitet Obywatelski "Solidarność" Województwa Lubelskiego