Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zarys sytuacji polityczno-prawnej Żydów w latach 1944–1949

Zarys sytuacji polityczno-prawnej Żydów w latach 1944–1949

Lata 1944–1949 wyznaczają okres liberalizacji w stosunku państwa wobec społeczności żydowskiej w Polsce: działały partie polityczne, szkoły, organizacje społeczne, zrzeszenia religijne. Wychodziły też żydowskie gazety w językach jidysz i polskim. Nie był to jednak czas pozbawiony problemów.

Czytaj więcej

Życie religijne lubelskich Żydów po II wojnie światowej (1944–1949)

Życie religijne lubelskich Żydów po II wojnie światowej (1944–1949)

Okres powojenny to czas wewnętrznych napięć na tle politycznym i ideologicznym także dla społeczności żydowskiej. Istotną kwestię stanowił problem stosunku państwa do religii, w tym do wyznania mojżeszowego. Problematyczne stały się także napięcia na tym tle także wewnątrz społeczności żydowskiej. W latach 1944–1949 najbardziej wpływowymi działaczami żydowskimi byli ludzie powiązani z przedwojennymi środowiskami komunistycznymi i (początkowo) Bundem, którzy podkreślali świecki charakter tworzonych w tym okresie organizacji. Środowiska religijne natomiast podejmowały własne działania w celu odrodzenia żydowskiego życia religijnego w Polsce.

Czytaj więcej

Dom Ludowy im. I.L. Pereca w Lublinie

Dom Ludowy im. I.L. Pereca w Lublinie

Budowa Domu Pereca rozpoczęła się jeszcze przed II wojną światową. Miał on być centrum świeckiego życia żydowskiego w Lublinie, jednak jego uroczyste otwarcie – zaplanowane na 1 września 1939 roku – nie odbyło się w związku z inwazją III Rzeszy na Polskę.

Po wyzwoleniu Lublina spod okupacji niemieckiej Dom Pereca stał się centrum odradzającego się życia społecznego i kulturalnego Żydów powracających do miasta. Komitet Żydowski w Lublinie przejął budynek już w sierpniu 1944 roku. Początkowo gmach służył wyłącznie jako noclegownia, ale z czasem udało się w nim zorganizować kuchnię i wyremontować salę teatralną. W 1948 roku do Domu Pereca przeniesiono Żydowską Szkołę Powszechną. Mimo że placówka działała tylko do połowy 1949 roku, gmach uzyskał tym samym na krótki czas swoją pierwotną funkcję siedziby szkoły żydowskiej.

Od 1951 roku budynek przeszedł na własność Ministerstwa Rolnictwa, następnie zajmował go ówczesny Instytut Medycyny Pracy i Higieny Wsi im. Witolda Chodźki. Obecnie mieści się w nim siedziba Narodowego Funduszu Zdrowia.

Czytaj więcej