Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Plan Lublina Rennera (przełom XVIII i XIX wieku)

W 1795 roku Rosja, Austria i Prusy podpisały III traktat dokonujący ostatecznego rozbioru Polski. Lublin został oficjalnie podporządkowany komisarzowi austriackiemu, zarządzającemu Galicją Zachodnią do 1809 roku. Z tego okresu pochodzą trzy mapy austriackich kartografów przedstawiających Lublin: Emanuela Rennera, Johanna Trettera oraz Mayera von Heldensfelda.

Czytaj więcej

Lublin 1650–1795

Do połowy XVII wieku Lublin pozostawał żywym ośrodkiem gospodarczym, politycznym i kulturalnym. Nie ominęła go wszak ogólnopolska katastrofa II połowy tego stulecia oraz zniszczenia wojenne całej Rzeczypospolitej. Miasto utraciło swą rangę jednego z najświetniejszych ośrodków handlowych, a tym samym zamieniło się prowincjonale miasto kresowe.

 

Czytaj więcej

Lublin przed 1317 rokiem

Naturalne atuty obronne tej ziemi, sąsiedztwo rzek, urodzajne ziemie, sprzyjały zasiedlaniu terenów położonych nad dolinami Bystrzycy, Czechówki i Czerniejówki. Za najstarsze wczesnośredniowieczne osiedle na terenie dzisiejszego Lublina uważa się powstałą w VI wieku osadę Czwartek.

 

Czytaj więcej

Znaleziska archeologiczne z terenu Lublina

fot. Jacek Jeremicz
Cmentarzysko na Sławinku; fot. Jacek Jeremicz
Na obszarze miasta Lublina i terenach okolicznych dokonano wielu odkryć archeologicznych. Najstarsze z nich datowane są na około trzecie tysiąclecie przed naszą erą. Poniższe zestawienie prezentuje poszczególne miejsca oraz odkryte na nich znaleziska.

 

 

Czytaj więcej

Lublin pod rządami pierwszych Jagiellonów 1434–1474

Rozwój miasta na przełomie XIV i XV wieku, w szczególności kontakty handlowe z Litwą i Rusią spowodowały, że Lublin stał się jednym z ważniejszych miast w Królestwie Polskim. Przez miasto prowadził wówczas szlak łączący stolice monarchii jagiellońskiej – Wilno i Kraków. W XV wieku państwo Jagiellonów włączyło się w handel europejski trzema ważnymi towarami: zbożem – wywożonym z Polski, futrami – z terenów litewsko-ruskich, oraz wołami z Ukrainy i Wołynia. Mniejszą już rolę odgrywały inne towary, jak wosk, czerwiec, len, czy drewno. Jedną z form ówczesnej wymiany towarowej były jarmarki lokalizowane w miejscowościach leżących na styku stref gospodarczych, przy szczególnie uczęszczanych szlakach komunikacyjnych. Właśnie z rozwojem jarmarków związany jest rozkwit handlowy Lublina w dobie panowania pierwszych Jagiellonów.

 

Czytaj więcej

Lublin renesansowy (XV–XVI wiek)

W XVI wieku Lublin zyskał renesansową szatę architektoniczną, nowocześniejszą i piękniejszą. W jego przebudowie wzięli udział znakomici muratorzy, sztukatorzy i rzeźbiarze, przeważnie włoskiego pochodzenia: Bartłomiej Berecci, Jakub Balin, Rudolf Negroni, Piotr Trawersi, Jan Cangerle, Jan Baptysta Falconi, mistrzowie z warsztatów Santiego Gucciego. Oni to nadali starym budynkom miasta i jego wnętrzom nową oprawę, stosując oryginalny, lokalny styl zwany renesansem lubelskim.
 
 

Czytaj więcej

Edward Stachura – Lublin Edwarda Stachury

Stachura nie miał w Lublinie łatwego życia. Jednak pomimo wielu nieprzyjemności, których tu doznał, Lublin był dla Stachury miastem powrotów. Wraz z wyprowadzeniem się na stałe do Warszawy nie przekreślił lubelskich znajomości, nie zaprzestał przyjazdów, po latach obraz miasta odbijał się echem na kartach jego książek.
W liście do Kazimierza Zająca w 1960 roku pisał: „Czasami tęsknię do Lublina, choć było to dla mnie miasto przeklęte i w którym opadały mnie co jakiś czas, bardzo często nieszczęścia jedno po drugim, jak z puszki Pandory”.

Waldemar Michalski: Edward Stachura i Lublin

 

 

Czytaj więcej

Etnografia Lubelszczyzny - prawosławie na Lubelszczyźnie

Termin prawosławie jest używany dla określenia chrześcijaństwa wywodzącego się z Bizancjum. Pochodzi z języka starosłowiańskiego i jest tłumaczeniem greckiego słowa orthodoxia, oznaczającego prawowierność. Było ono używane już od II wieku na określenie prawdziwej wiary – chrześcijańskiej. Nazwa ta rozpowszechniła się, gdy po potępieniu przeciwników kultu ikon w 787 roku na siódmym soborze powszechnym w Nicei, w 843 roku ustanowiono święto Triumfu Ortodoksji (obchodzone w pierwszą niedzielę Wielkiego Postu).

 

 

Czytaj więcej

Medieval spindle whorls

Three clay spindle whorls from Olejna street and one clay spindle whorl from Bramowa street. All spindle whorls have an average diameter of a few centimeters.

Czytaj więcej