Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Miasteczka Lubelszczyzny


 

Rynek w Tyszowcach. 1917 rok. Autor nieznany.
Zdjęcie ze zbiorów Roberta Horbaczewskiego

Charakterystycznym elementem krajobrazu kulturowego przedwojennej Lubelszczyzny było małe miasteczko. Było podstawowym elementem układu osadniczego regionu lubelskiego, w skład którego wchodziły miasta i miasteczka. Jedną z charakterystycznych cech małych miasteczek znajdujących się na terenie Lubelszczyzny była obecność w nich, obok ludności polskiej, ludności żydowskiej, prawosławnej, jak też unickiej. Tworzyło to unikalny w skali europejskiej krajobraz kulturowy.

 

>>> mapa i spis miasteczek Lubelszczyzny

 
 
 
 
 
W wyniku II światowej małe miasta jako forma socjologiczno-przestrzenna, ze specyficznym klimatem kulturowym, przestały istnieć. Pozostały już tylko we wspomnieniach, na starych ilustracjach, fotografiach i kartach literatury. Również zachodzące zmiany okresu transformacji w Polsce przyniosły małym miasteczkom przyśpieszoną degradację. Być może jest to ostatni moment na zabezpieczenie jeszcze istniejących w poszczególnych miasteczkach walorów krajobrazu kulturowego, związanego z układem przestrzennym czy też konkretnymi obiektami budownictwa.

>>> czytaj więcej o przeobrażeniach krajobrazu miasteczek
 

 

 

Czytaj więcej

Miasteczka Lubelszczyzny - przeobrażenia krajobrazu

  

Małe miasta Lubelszczyzny stanowią nasze rodzime dziedzictwo kulturowe. Miasta te nie są tylko zbiorem obiektów i miejsc, ale są tworami żywymi wciąż zmieniającymi się w czasie. Każde miasto historyczne traktujemy dzisiaj jako miasto dziedzictwa kulturowego.

 

 

Czytaj więcej

Miasteczka Lubelszczyzny - karta dziedzictwa kulturowego

 

Karta dziedzictwa kulturowego służy do opisu najważniejszych elementów krajobrazu kulturowego miasteczek, została opracowana na podstawie: „Karty dziedzictwa kulturowego miejscowości. Ochrona wartości krajobrazu i środowiska kulturowego w studium do planu i miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego gminy” opracowanej w Regionalnym Ośrodku Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Krakowie w ramach ogólnopolskiego programu Ministerstwa Kultury i Sztuki: Ochrona i konserwacja zabytkowego krajobrazu kulturowego.

Kierownikiem zespołu przygotowującego kartę był prof. Zbigniew Myczkowski, konsultantami naukowymi: prof. Janusz Bogdanowski i dr Marian Kornecki.
 

 
Karta dziedzictwa kulturowego miejscowości służy do opisu najważniejszych elementów krajobrazu kulturowego miasteczek.
 
Przykładowe karty dziedzictwa kulturowego miejscowości z terenu Lubelszczyzny
znajdują się w dziale
: Dziedzictwo Kulturowe Miasteczek Lubelszczyzny. Opracowania przygotował zespół Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" dla następujących miejscowości: Bełżyce, Biłgoraj, Bychawa, Frampol, Goraj, Hrubieszów, Janów Lubelski, Józefów Biłgorajski, Kraśnik, Krzeszów, Szczebrzeszyn, Tomaszów Lubelski, Turobin, Tyszowce.

 
 

Czytaj więcej

Turobin – historia miejscowości



Turobin to jedna z najstarszych miejscowości na ziemi chełmskiej, rozwijająca się co najmniej od XII wieku jako osada targowa i obronna przy tzw. trakcie ruskim prowadzącym z Krakowa przez Zawichost do Kijowa. W dokumentach historycznych miejscowość była wzmiankowana po raz pierwszy w 1389 roku, w akcie nadania przez Władysława Jagiełłę, wsi królewskiej Turobin Dymitrowi z Goraja.
Obszar gminy wchodzi w skład trzech krain fizjograficznych: Roztocza Zachodniego, Padołu Zamojskiego i Wyniosłości Giełczewskiej.

 

Czytaj więcej

Hrubieszów – historia miasta

Hrubieszów jest najdalej na wschód wysuniętym miastem Polski. Jest położony nad rzeką Huczwą, w Kotlinie Hrubieszowskiej. Leży na terenie Nadbużańskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. W okolicach miasta znajdują się liczne wczesnośredniowieczne cmentarzyska, kurhany i inne odkrycia archeologiczne.
W Hrubieszowie urodził się słynny polski pisarz Bolesław Prus, pracowali tu m.in.: Stanisław Staszic, Bolesław Leśmian i prof. Wiktor Zin.

 

Czytaj więcej

Bełżyce – historia miasta

Bełżyce leżą nad rzeką Krężniczanką – dopływem Bystrzycy. Miasto położone jest we wschodniej części Równiny Bełżyckiej, około 20 km na południowy-zachód od Lublina.

 

Czytaj więcej

Nauczmy się historii Lubelszczyzny

Przedstawiamy listę ważnych dat z historii regionu, opracowaną w ramach akcji Nauczmy się historii Lubelszczyzny, zainicjowanej przez lubelską redakcję „Gazety Wyborczej” we współpracy z Ośrodkiem „Brama Grodzka – Teatr NN”, przedyskutowanych na forum „Gazety w Lublinie”, a ostateczne wybranych i zatwierdzonych przez prof. Janusza Droba – historyka z KUL. Efekty współpracy ukazały się w zeszytach tematycznych „Gazety Wyborczej” opracowanych przez lubelskich historyków.

 

Czytaj więcej

Stanisław Węglarz (1948-2005)

Ur. 25 lipca 1948 w Kamiennej Górze k. Jeleniej Góry. Ukończył szkołę średnią w Gliwicach. 1966 – 68 pracował w Kopalni Węgla Kamiennego „Miechowice” w Bytomiu, następnie w Przedsiębiorstwie Budowy Kopalni Rudy Miedzi w Lubinie, od 1978 w Przedsiębiorstwie Robót Górniczych w Łęcznej k. Lublina. Od 1980 w NSZZ „Solidarność”, w 1981 wiceprzewodniczący Zarządu Regionu Środkowo – Wschodniego; 1985 – 89 przewodniczący Tymczasowego Zarządu Regionu Środkowo – Wschodniego, od 1985/86 w Tymczasowej Komisji Koordynacyjnej, od 1986 w Krajowej komisji Wykonawczej NSZZ „Solidarność”. Od 1988 w Komitecie Obywatelskim. 1989 – 92 przewodniczący Zarządu Regionu Środkowo – Wschodniego, 1991 – 94 w Prezydium Komisji Krajowej NSZZ „Solidarność”. 1991 – 93 poseł NSZZ „Solidarność”. Od 1994 pracownik Banku PeKaO S.A.

Czytaj więcej