Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Dubienka – historia miejscowości

Pierwsza wzmianka o wsi Dubna pojawiła się w 1472 roku. W 1588 roku Dubienka otrzymała prawa miejskie. Okres świetności miasta przypada na przełom XVI i XVII wieku oraz na koniec wieku XVIII, kiedy Dubienka była stolicą województwa bełskiego. Jako punkt leżący przy przeprawie przez Bug, Dubienka była miejscem atrakcyjnym z punktu widzenia strategii obrony, przez co doznała wielu zniszczeń w czasie działań wojennych. Jako miasto przestała funkcjonować już na początku okresu okupacji.

Czytaj więcej

Goraj – architektura drewniana

Goraj – architektura drewniana

Do II wojny światowej zachowała się oryginalna drewniana zabudowa rynku. Wszystkie pierzeje miały ustawione szczytowo domy podcieniowe, z wysokimi dachami różnych typów: naczółkowy, łamany polski, krakowski, mansardowy, półszczytowy, czterospadowy i dwuspadowy. Podcienia były wsparte na profilowanych słupkach, często z łukowymi mieczami tworzącymi malownicze łęki.

Czytaj więcej

Architektura drewniana w Polsce – ochrona i konserwacja

Podobnie jak inne obiekty budownictwa, budynki drewniane ulegają procesowi niszczenia. Przyczynia się do tego upływ czasu, czynniki atmosferyczne, brak stałego zabezpieczenia i odpowiedniej konserwacji. Konsekwencją tego jest stopniowe znikanie budynków drewnianych z naszego krajobrazu, a co za tym idzie, zubożenie dziedzictwa kulturowego. Ochrona i konserwacja są działaniem koniecznym i niebudzącym wątpliwości.

Ściana szczytowa domu drewnianego w Tyszowcach

Ściana szczytowa domu drewnianego w Tyszowcach, fot. P. Kowalczyk, 2014


 

Czytaj więcej

Architektura drewniana w Norwegii – tradycje budowlane, techniki i wyzwania dla konserwacji

W historii norweskiej tradycji budowlanej występują dwie główne techniki budowlane: horyzontalna i wertykalna. Dominuje technika wieńcowa, w której poziome bale są wpuszczane w siebie nawzajem i łączone na krzyż.

 

Budynki o konstrukcjach słupowych posiadają dachy wsparte na pionowych słupach (staver) i ściany zewnętrzne uformowane z pionowych desek. Tą techniką zbudowane są kościoły słupowe [zwane również klepkowymi, masztowymi bądź słupowo­ klepkowymi – red.]. Ich świeckimi odpowiednikami są budynki o konstrukcji ramowej, które można znaleźć jedynie w zachodniej Norwegii. Większość z nich to budynki wolno stojące, jak na przykład stodoły lub hangary na łodzie. W niniejszym tekście krótko opisane zostaną etapy rozwoju domu mieszkalnego budowanego z bali, jak również przytoczonych zostanie kilka szczegółów dotyczących użycia techniki opartej na konstrukcji ramowej w budownictwie świeckim.

Mapa Norwegii ilustrująca obszar występowania konstrukcji ramowej

Mapa Norwegii ilustrująca obszar występowania konstrukcji ramowej 

 

 

Czytaj więcej

Janów Lubelski – architektura drewniana

Początkowo Janów znany był jako „Biała”. Data zmiany nazwy oraz powód nie jest do końca znany. Jedna z hipotez mówi, że to sam Jan Zamoyski w 1653 roku dokonał zmiany nazwy „Biała” na pochodzącą od jego imienia nazwę „Janów”. Druga natomiast, że być może Katarzyna chciała uczcić urodzenie syna poprzez utworzenie nazwy miasta od jego imienia, co zostało potwierdzone w 1642 roku.

 

Czytaj więcej

Biłgoraj – architektura drewniana

Biłgoraj został założony jako nowe miasto na tzw. surowym korzeniu. Centrum miasta stanowił kwadratowy rynek, w którego pierzejach stanęły parterowe, drewniane domy z podcieniem w szczycie – typowe dla zabudowy większości miasteczek w regionie. Drewniany był też ratusz, wokół którego postawiono kramy i stragany.

 

 

Czytaj więcej

Frampol – architektura drewniana

Frampol powstał w połowie XVIII wieku jako miasto rzemieślniczo-handlowe, skupiające przede wszystkim tkaczy. Obok tkactwa rozwijało się tu także szewstwo i garncarstwo, ale nie odegrały one większej roli w rozwoju miasta. Od połowy XIX wieku do II wojny światowej mieszkańcami Frampola, prawie w równych proporcjach, byli Polacy i Żydzi.

Czytaj więcej

Wojsławice – architektura drewniana

Obecna zabudowa Wojsławic charakteryzuje się układem kalenicowym, jednak do połowy XIX wieku rynek zabudowywany był szczytowo. Cechę charakterystyczną stanowiły podcienia wymieniane już w akcie lokacyjnym. Przed domostwami usytuowane były ogródki, za nimi zabudowania gospodarcze, ogrody warzywne, pola i łąki.

 

Czytaj więcej

Szczebrzeszyn – historia miasta

Osadnictwo na terenach dzisiejszego Szczebrzeszyna sięga pięciu tysięcy lat wstecz. W VIII wieku n.e. tereny były zamieszkane przez plemiona Lędzian, którzy budowali grody książęce, zwane Grodami Czerwińskimi. Do nich zaliczał się też Szczebrzeszyn. Grody Czerwieńskie leżały na terenach granicznych między Polską a Rusią w związku z czym były toczone o nie liczne boje i często przechodziły do rąk jednego lub drugiego kraju. Osada, z której wyrósł Szczebrzeszyn była punktem na szlaku handlowym, wiodącym z krajów arabskich przez Kijów i Włodzimierz Wołyński do Krakowa i Pragi.

 

Czytaj więcej

Dubienka – apteka

Dom, którym mieściła się apteka wraz z mieszkaniem zbudował w 1858 roku Stanisław Wróblewski. Apteka przy ul. Chełmskiej 9 funkcjonowała jeszcze na początku lat 90. XX wieku.

 

fot. Paulina Kowalczyk

Dawna apteka przy ulicy Chełmskiej w Dubience. Fot. Paulina Kowalczyk (2014)

Czytaj więcej

Dubienka – dom Icka Goldberga

Dom, zbudowany w 1926 roku, przed II wojną światową należał do Icka Goldberga – najbogatszego Żyda w Dubience, zajmującego się handlem drzewem (spławem).

fot. Paulina Kowalczyk

Dom drewniany przy ulicy I Armii Wojska Polskeigo 1 w Dubience. Fot. Paulina Kowalczyk (2014)
 

Czytaj więcej

Wojsławice – dom szewca Fawki

Przed II wojną światową zachodnią część domu zamieszkiwali Abram, Aron i Icek Tuchman oraz Fejga Stachler, część wschodnią – Fajwel i Icek Szyld z rodziną. Fajwel Szyld, zwany Fawką, był szewcem. Dom łączył się z kolejnymi budynkami podcieniowymi i stanowił część zachodniej pierzei rynkowej w Wojsławicach.

 



Dom Szewca Fawki w Wojsławicach, fot. Paulina Kowalczyk, 2014 rok.

 

Czytaj więcej