Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zakon sióstr bernardynek w Lublinie - historia zakonu

  

 

Siostry bernardynki – oficjalnie Mniszki Trzeciego Zakonu Regularnego Świętego Franciszka z Asyżu (łac. Moniales Tertii Ordinis Regularis Sancti Francisci Assisiensis – OSFB) – należą do wielkiej rodziny zakonów franciszkańskich.

W Polsce pierwsze informacje o bernardynkach pochodzą z 1453 roku. Wtedy to św. Jan Kapistran założył pierwszy klasztor franciszkanów obserwantów w Krakowie pod wezwaniem św. Bernardyna ze Sieny. Pod wpływem kazań św. Jana Kapistrana również wiele kobiet wstępowało do zakonu. Zgromadziły się one w pobliżu kościoła ojców bernardynów. Siostry zaczęto nazywać popularnie bernardynkami.

Pierwszy klasztor sióstr żyjących wspólnie powstał w Krakowie w 1454 roku.

 

 

 

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Bernardynki w PolsceBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Pierwsze domy franciszkanek obserwantek – surowo przestrzegających wszystkich wskazówek św. Franciszka z Asyżu co do życia wspólnotowego – zaczęły powstawać w Krakowie bezpośrednio po naukach św. Jana Kapistrana. Życie według reguły zakonnej organizowało się w XV wieku samorzutnie.

Fundacja lubelskaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W Lublinie pierwszy dom sióstr powstał prawdopodobnie jeszcze w latach 30. XVI wieku. Siostry mieszkały wspólnie, choć ścisłej klauzury nie było. Najmłodsze z nich, zwane profeskami, spełniały rolę kwestorek. Oprócz jałmużny utrzymywały się z inwestowania dóbr prywatnych członkiń zgromadzenia. Te rekrutowały się zwykle z kręgów mieszczańskich i szlacheckich. W Lublinie, w przeciwieństwie do wczesnych klasztorów bernardynek, nie udowodniono nigdy działania szkoły dla dziewcząt, w której zwykle uczono czytania, pisania oraz języka obcego.
Według nielicznych danych źródłowych pierwszy dom bernardynek uległ spaleniu. Siostry nie odnowiły działalności w dawnej formie ze względu na ustalenia soboru trydenckiego. Reforma kościelna objęła życie konsekrowane, m.in. zakony rodziny franciszkańskiej. Dlatego też fundacja dokonana w 1617 roku przez Piotra Czernego, Marcina Siemieńskiego, Mikołaja z Gniewna, biskupa kijowskiego, oraz Jadwigę Sobieską, wojewodzinę lubelską, była przeznaczona dla sióstr ze zreformowanego zakonu bernardynek. Pierwszych sześć sióstr przybyło do Lublina z klasztoru świętej Agnieszki z Krakowa. Pierwszą ksienią zakonu została Marianna Maciejowska.
Niestety ze względu na mocno ograniczoną działalność i charakter życia zakonnego siostry nie odegrały żadnej znaczniejszej roli w życiu miasta. Realia reform soborowych zmuszały je do całkowitego wyrzeczenia się posiadanych majątków rodzinnych oraz prowadzenia jakichkolwiek placówek edukacyjnych. Bernardynki upodobniono do benedyktynek czy cysterek, zamykając je za klauzurową kratą. Charakter zakonu był wybitnie kontemplacyjny.
Aby zminimalizować kontakt ze światem zewnętrznym i dla możliwie sprawnej obsługi własnego kościoła klasztornego (kościół św. Piotra) przez bernardynów, pobudowano pomiędzy klasztorami przejście nad dzisiejszą ulicą Bernardyńską.

Kasata klasztoru lubelskiegoBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Tak jak i inne klasztory w Królestwie Polskim, klasztor lubelskich bernardynek nie oparł się ukazowi carskiemu z 1864 roku. Ukaz likwidował istnienie większości zgromadzeń klasztornych, pozostawiając tylko te zwane etatowymi. Kościół klasztorny bernardynek przeszedł w ręce diecezji lubelskiej, a zabudowania zostały rozdysponowane przez władze municypalne (związane z samorządem miejskim).

 

Opracował Łukasz Fiuta

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

B. Migdał, Bernardynki, w: Zakony świętego Franciszka w Polsce w latach 1772-1970, cz. 1: Zgromadzenia męskie i żeńskie oraz klasztory klauzurowe, red. J.R. Bar, Warszawa 1978.