Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Wydawnictwo Aut '82 (1982–1986)

Na przełomie 1982 i 1983 roku Arkadiusz Kutkowski i Dariusz Dybciak założyli wydawnictwo Aut '82. Przy wydawaniu książek pracowali z nimi: Joanna Borys, Łucja Kwiatkowska, Anna Rzepniewska, Joanna Marczewska, Barbara Sidor i Elżbieta Maksymiuk. Wydawnictwo zakończyło działalność w 1986 roku.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Funkcjonowanie Wydawnictwa Aut '82Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Arkadiusz Kutkowski zbierając wokół siebie grupę osób drukujących książki, nie chciał zakładać wydawnictwa, które mogłoby być infiltrowane przez Służbę Bezpieczeństwa. Celem było wydawanie książek, chodziło o to, by „ukazywała się literatura niezależna”1.

Początkowo drukowano na duńskim powielaczu Dariusza Dybciaka. Urządzenie to przysparzało sporo kłopotów, ciągle się psuło i niszczyło matryce. Kłopotliwe były też zmiany miejsc wykonywania druku.

W 1984 roku Arkadiusz Kutkowski nawiązał współpracę z drukarnią Spółdzielni „Opakowanie” w Radomiu. Wspominał: „Oczywiście od czasu do czasu przyjeżdżałem do Radomia i złapałem kontakt z drukarnią. To była Spółdzielnia «Opakowanie» przy ul. Żeromskiego, stara przedwojenna drukarnia Trzebińskiego. Moja żona twierdzi, że to było w ten sposób, że chciałem załatwić farbę drukarską i poszedłem, żeby mi ją wynieśli za opłatą. Skontaktowałem się z Wiesławem Dyznarowskim. Był to chłopak z przeszłością kryminalną, nie stronił od alkoholu, ale miał coś wspólnego i z «Solidarnością». Był dobrym kolegą młodego chłopaka, też pracownika «Opakowania», który w 1983 lub 1984 roku oblał się benzyną pod pomnikiem Czerwca 1976 roku w Radomiu i podpalił. Bardzo ciężko poparzony trafił do szpitala w Siemianowicach Śląskich i tam zmarł. […] W drukarni wszyscy pamiętali tamten wypadek i może dlatego łatwo tam było o pewne rzeczy. Tamtego dnia rzeczywiście kupiłem farbę i przy okazji zapytałem czy nie można by u nich czegoś wydrukować. Zgodzili się bez oporu, mówili, że i tak kombinują, robią «na lewo» druki. Na pytanie o książkę Wiesiek troszkę się złapał za głowę, ale zgodził się. Oczywiście nie chcieli papieru. Pierwszą książką, którą w ten sposób zrobiliśmy był Folwark zwierzęcy Orwella. Ja im przywoziłem książkę, oni fotografowali, szykowali blachę i drukowali to na drugiej zmianie”.

Duński powielacz nie odszedł w stan spoczynku, ale pracował na rzecz „Biuletynu Informacyjnego Kolejarzy «Solidarność»”, którego jednym z redaktorów od 1983 roku był Arkadiusz Kutkowski.

Papier skupywano początkowo w Lublinie, następnie w Kraśniku, Puławach i Lubartowie. Płynność finansową uzyskiwano w momencie, kiedy wydrukowana książka zapewniała środki na druk kolejnych.

Kolportażem zajmował się między innymi Arkadiusz Kutkowski, przekazując książki do Wrocławia, Radomia i Warszawy2. Wykorzystywano również kontakty w środowisku studentów UMCS, które wchłaniało publikacje, choć zalegało ze zwracaniem należności. W rozprowadzaniu książek tego wydawnictwa uczestniczył również Piotr Mordel.
   
W 1986 roku po przeprowadzce Arkadiusza Kutkowskigo do Radomia. Sam Kutkowski pomagał „od czasu do czasu” Piotrowi Mordelowi przy składaniu książek i zajmował się kolportażem3.

W 1986 wydawnictwo zakończyło swoją działalność. Złożyło się na to kilka powodów. Arkadiusz Kutkowski relacjonuje: „My przez ten cały czas nie mieliśmy żadnej pomocy ze strony jakiejś zorganizowanej struktury np. «Solidarności», to było wszystko robione na zasadzie improwizacji i kombinowania. W 1985 roku skończyła mi się praca w Wirkowicach i musiałem wrócić do Radomia. [...] Pod koniec lat osiemdziesiątych byliśmy znużeni. Widać było, że są środowiska, które produkują książki profesjonalnie i nie było motywacji”.

Obok powodów osobistych, przeprowadzki Arkadiusza Kutkowskiego do Radomia, bezpośrednią przyczyną zaprzestania działalności było nieudane wydanie drugiej części Opowiadań Sławomira Mrożka. Za słabą jakość druku Arkadiusz Kutkowski nie zapłacił pracownikom Spółdzielni „Opakowanie”4.

Publikacje wydawnictwa Aut '82Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Stanisław Barańczak, Ja wiem, że to niesłuszne, 1982.
Peter L. Berger, Mit socjalistyczny; Alain Besançon, Sowiecka teraźniejszość i rosyjska przeszłość, 19835.
Gustaw Herling-Grudziński, Pamiętnik pisany nocą, [właściwie Dziennik pisany nocą], 19836.
Krystyna Kersten, Historia polityczna PRL 1944–1956, 19837.
Polska rok 1956, 1983 lub 1984.
George Orwell, Folwark zwierzęcy, 1984.
Sławomir Mrożek, Opowiadania, 1985.
Piotr Woźniak, Zapluty karzeł reakcji, 1985 lub 1986.
Sławomir Mrożek, Opowiadania, cz. 2, 1986.

Prawdopodobnie dwie pierwsze książki ukazały się, zanim Arkadiusz Kutkowski dołączył do wydawnictwa.
Trzecia w spisie książka ukazała się pod niewłaściwym tytułem. Zamiany słów dokonał ktoś, komu zlecono wykonanie okładki. Książka była kolportowana w Międzyuczelnianej Bibliotece i Narzędziowni FSC w Lublinie w styczniu 1983 roku.

Wiele kłopotów przysporzył druk książki Krystyny Kersten Historia polityczna PRL 1944–1956. Najpierw były to liczne awarie powielacza, następnie przenoszenie powielacza z miejsca na miejsce, ostatecznie zakończono druk w miejscowości Brody Małe. Mały fiat Arkadiusza Kutkowskiego, z numerami rejestracyjnymi RAA 7815, w tym i innych przypadkach, służył do transportu.

Zbiór esejów Polska rok 1956 drukował Dariusz Dybciak w Zwoleniu przy placu Kochanowskiego 26. Gotowy wydruk przywieziono do Lublina, gdzie dokończono produkcji książki8. Opowiadania Mrożka z 1985 roku były sygnowane nazwą wydawnictwa „XXX”.
 

Opracował Łukasz Kijek

 

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1 Ewa Kuszyk-Peciak, Niezależny ruch wydawniczy w Lublinie w latach 1983–1989. Wybrane wydawnictwa książkowe, Lublin 2003, s. 26 [praca magisterska napisana pod kierunkiem prof. dra hab. Janusza Wrony w Zakładzie Historii Najnowszej UMCS].
2 Tamże, s. 27.
3 Tamże, s. 110.
4 Ewa Kuszyk-Peciak, Niezależny ruch wydawniczy w Lublinie w latach 1983–1989. Wybrane wydawnictwa książkowe, Lublin 2003, s. 28.
5 Druk na powielaczu białkowym, cena 80 zł, http://www.sowiniec.com.pl/php/5_p_solidarna.php?ID3=23&s=6&li=1&sort=AUT,TYT,PTYT,ODP,OPS#11663, [dostęp: 15.09.2016].
6 Druk na powielaczu białkowym, przedruk z paryskiej „Kultury” 1982, nr 3, cena 50 zł, http://www.sowiniec.com.pl/php/5_p_solidarna.php?ID3=23&s=29&li=1&sort=AUT,TYT,PTYT,ODP,OPS#11418, [dostęp: 15.09.2016].
7 Przedruk za wydawnictwem Krąg, http://www.m-ws.pl/bibula_/bzke.html, [dostęp: 15.09.2016].
8 Ewa Kuszyk-Peciak, Niezależny ruch wydawniczy w Lublinie w latach 1983–1989. Wybrane wydawnictwa książkowe, Lublin 2003, s. 28.