Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Tyszowce – zespół kościelny

Kościół parafialny pw. św. Leonarda wraz z dzwonnicą przykościelną i czterema kapliczkami znajduje się w południowo-wschodniej części Tyszowiec. Zaprojektowany przez Henryka Marconiego, został zbudowany w latach 1865–1870.


 

Spis treści

[RozwińZwiń]

LokalizacjaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Zespół kościelny znajduje się na niewielkim wzniesieniu w południowo­-wschodniej części miasta, przy ul. Kościelnej 5. Teren jest otoczony metalowym ogrodzeniem.

FunkcjeBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Zespół kościoła parafialnego pw. św. Leonarda: kościół, dzwonnica przykościelna, trzy drewniane i jedna murowana kapliczka.

HistoriaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Parafia w Tyszowcach została erygowana przed 1424 rokiem, prawdopodobnie przez ruskiego księcia Ziemowita IV. Pierwszy, drewniany kościół wzniesiono nieopodal rynku. W 1629 roku świątynia uległa spaleniu przez Tatarów. Kolejny kościół, wzniesiony w 1637 roku z inicjatywy proboszcza Bartłomieja Szołomowskiego, zniszczono podczas najazdu wojsk Chmielnickiego w 1648 roku. Świątynię odbudowano, jednak jeszcze przed 1722 roku przestała istnieć. Kolejny drewniany kościół o dwuwieżowej fasadzie, wzniesiony w 1722 roku z fundacji Piotra Potockiego i Katarzyny z Chodorowskich, spłonął w pożarze w październiku 1803 roku.

W 1850 roku zatwierdzono projekt budowy nowego kościoła, autorstwa Henryka Marconiego. Proces budowy obecnej świątyni trwał od 1865 do 1870 roku. Przypuszcza się, że z tego okresu pochodzi również murowana kapliczna w południowo­-wschodnim narożu terenu przykościelnego. Z końca XIX wieku pochodzą pozostałe, drewniane kapliczki wchodzące w skład zespołu. W 1907 roku wybudowano murowaną dzwonnicę. W latach 70. XX wieku teren zespołu kościelnego otoczono metalowym ogrodzeniem.

KalendariumBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1421 – erygowanie parafii;
1629 – najazd Tatarów, spalenie kościoła;
1637 – budowa kościoła;
1648 – najazd wojsk Chmielnickiego, zniszczenie kościoła;
1722 – fundacja kościoła przez Piotra Potockiego i Katarzynę z Chodorowskich;
1803 – pożar, zniszczenie kościoła i zabudowań plebanii;
1850 – zatwierdzenie projektu nowego kościoła autorstwa Henryka Marconiego;
1865­–1870 – prace projektowe i budowa murowanego kościoła;
1865­–1867 – budowa nawy;
1869–1870 – budowa prezbiterium;
koniec XIX wieku ­ – budowa trzech drewnianych kapliczek;
1907 – budowa dzwonnicy;
1957 – polichromia kościoła autorstwa Stanisława Jakubczyka;
lata 70. XX wieku ­ – ogrodzenie terenu kościelnego;
1978­–1979 – prace remontowe;
2007 – prace remontowe.

OpisBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Kościół pw. św. Leonarda – budowla murowana, na planie wydłużonego prostokąta, o trójnawowym korpusie zakończonym czworobocznym prezbiterium. Szerokość prezbiterium równa szerokości nawy. Po bokach prezbiterium dwie kwadratowe zakrystie. Elewacja frontowa (północna) dwuwieżowa, symetryczna, zwieńczona trójkątnym szczytem, o części środkowej ujętej zdwojonymi pilastrami. Na osi drzwi wejściowe zwieńczone gzymsem nadokiennym i półkoliste okno. Elewacje boczne symetryczne, czteroosiowe, podzielone pilastrami. Na osiach półkoliste okna. Elewacja tylna symetryczna, jednoosiowa, z oculusem na osi.

Dzwonnica – usytuowana w północnej części zespołu; budowla założona na planie zbliżonym do kwadratu, dwukondygnacyjna, jednoprzestrzenna, murowana z cegieł, kryta cebulastym dachem z ośmioboczną latarnią. Elewacja frontowa jednoosiowa, z boniowanymi narożnikami. Na osiach: półkoliście zamknięte okna (górna kondygnacja), drzwi i okna zamknięte odcinkowo (dolna kondygnacja).

Kapliczka murowana (wschodnia) ­ – wzniesiona na planie sześcioboku, z czterospadowym dachem krytym blachą; łamany gzyms wsparty na boniowanych pilastrach w narożach. Kapliczka otynkowana. Elewacja frontowa jednoosiowa, z wielokwaterowymi, półkoliście zamkniętymi drzwiami na osi. Zachowała się oryginalna stolarka.

Kapliczka drewniana (południowa) ­ – wzniesiona w konstrukcji słupowej, na planie sześcioboku, kryta dachem cebulastym. Elewacja frontowa jednoosiowa, z półkoliście zamkniętymi, przeszklonymi drzwiami na osi. Elewacje sąsiednie przeszklone wielokwaterowymi oknami.

Kapliczki drewniane (zachodnia i północna) ­ – wzniesione w konstrukcji słupowej, na planie sześcioboku, z czterospadowym dachem o wysuniętym okapie. Elewacja frontowa jednoosiowa, z dwuskrzydłowymi, przeszklonymi drzwiami na osi. Sąsiednie elewacje jednoosiowe, przeszklone 24­-kwaterowymi, prostokątnymi oknami.

OtoczenieBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Południowa część miasta; od północy – skwer miejski przed kościołem, wzdłuż granicy południowo­-zachodniej – ul. Kościelna; wzdłuż granicy południowej – posesje prywatne; na osi północny­ zachód–południowy wschód – cmentarz przykościelny.

 

Opracowała Paulina Kowalczyk


 

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Karta biała, nr 2364, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Delegatura w Zamościu.
Karta biała, nr 2365, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Delegatura w Zamościu.
Karta biała, nr 2366, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Delegatura w Zamościu.
Karta biała, nr 2396, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Delegatura w Zamościu.
Karta biała, nr 2397, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Delegatura w Zamościu.
Karta biała, nr 2398, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Delegatura w Zamościu.
Karta biała, nr 2399, Archiwum Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków. Delegatura w Zamościu.

Zdjęcia

Słowa kluczowe