Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Rybna 8 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Rybnej 8.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

LokalizacjaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Dawny numer policyjny: 8
Numer hipoteczny: 604
Numer przed 1939: Rybna 8
Numer po 1944: brak
Numer obecny: Rybna 8

 

Rybna 8Rybna 8 na mapie Lublina z 1928 roku

 

Historia budynkuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Właściciele
dane z 1915 – Jojna Wajcenblit
dane z dnia 20 X 1936 – spadkobiercy Abrama Jojny Wajcenblita: Łaja Rubinlicht, Perla Bortensztajn, Szloma Wajcenblit, Lejzor Wajcenblit, Josef Ber Wajcenblit, Chaja Rubinfajn, spadkobiercy Lejby Wajcenblita
dane z dnia 9 I 1941 – obecnie Zarząd Przymusowy, dawniej Józef Ber Wajcenblit

 

 

Lokatorzy według wyznania, płci i wieku (1941 rok)

 

Ogólna ilość mieszkańców Mężczyzn Kobiet

Dzieci do lat 6
włącznie

Dzieci od 7-18 lat
włącznie
Uwagi

Chrześcijan - 14

Żydów - 98

39 37 15 21  

 

 

Dodatkowe informacje

– Podanie J. Wajcenblita o pozwolenie na remont ścian w posesji Rybna 8 (17 I 1933)
– Podanie J. Wajcenblita o pozwolenie na przerobienie otworu okiennego na drzwiowy, wraz z planem przebudowy (16 III 1933)
– Pozwolenie Miejskich Wodociągów i Kanalizacji na podłączenie posesji Rybna 8 do wodociągu miejskiego pod warunkiem wykonania określonych przeróbek budynku (4 XII 1935)
– Doniesienie Inspekcji Budowlanej do Starostwa Grodzkiego o złamaniu prawa przez Józefa Bera Wajcenblita, który przystąpił do wznoszenia samowoli budowlanej na posesji Rybna 8 (17 VI 1939)
– Prośba Inspekcji Budowlanej do Referatu Przemysłowego o wydelegowanie przedstawiciela na komisyjne badanie wytworów cukierniczych wytwórni Krejtza Henryka, ulica Nowo-Rybna 8 (14 VI 1941)
– Protokół komisyjnego badania piekarni Wężk Marianny (Rybna 8), zakończonego przyznaniem karty rzemieślniczej (30 IV 1942)
– Prośba Szenfelda Stanisława o inspekcję warunków mieszkania Nowo-Rybna 8/18 w którym osiedlone zostało 9 osób (13 V 1942)
– Protokół z inspekcji mieszkań w suterenie budynku Nowo-Rybna 8, stwierdzający, że nie nadają się one do zamieszkania (8 IX 1943)

 

Opis budynkuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Ankieta z 20 X 1936
[Inspekcja budowlana, sygn. 4727]


Położenie: Rybna 8 lub Noworybna 3
Numer hipoteczny: 604
Zarządca: Josef Ber Wajcenblit
Dozorca: Bronisław Wójcik


Rodzaj budynku: trzypiętrowy budynek mieszkalny
Data rozpoczęcia użytkowania: brak daty
Ilość mieszkań:
– czteroizbowe: 4,
– trzyizbowe: 4,
– dwuizbowe: 10,
– jednoizbowe: 2
Ilość mieszkań w suterenach: 3
Ilość piwnic: 1
Ilość pięter: dwa piętra i poddasze mieszkalne
System wodociągowo-kanalizacyjny: wodociąg
Rodzaj oświetlenia: elektryczne
Ogrzewanie: 27 pieców
Klatka schodowa: główna i boczne; oświetlenie elektryczne, schody drewniane
Pokrycie dachu: blacha


Zakłady fabryczne i handlowe: fabryka guzików, piekarnia, trzy sklepy


Dane dotyczące podwórza
Wymiary: nieznane
Nawierzchnia: betonowa
Zabudowa: komórki

 

 

Karta realności z dnia 9 I 1941
[Inspekcja budowlana, sygn. 4727]


Powierzchnia posesji ogółem: 435 m2, w tym:
– zabudowana: 405 m2,
– podwórze: 30 m2
Numer hipoteczny: brak
Liczba mieszkań: 21
Liczba izb: 42

 

PiwniceBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Kamienica posiada dwie kondygnacje piwnic, występujących w dość nieregularnym, w stosunku do rozmieszczenia wnętrz kondygnacji naziemnych, układzie.

 

I kondygnacja, usytuowana pod wschodnią i środkową częścią kamienicy, posiada układ czterotraktowy, dwudzielny układ. Piwnice dostępne są dwubiegowymi schodami z głównej klatki schodowej. Pomieszczenia traktu środkowego i frontowego są ze sobą połączone. Drugi bieg schodów ciągnie się przez całą głębokość tylnego traktu w dziale południowym. Prowadzi on do ciasnego, sklepionego kolebką, pomieszczenia w trakcie środkowym działu południowego oraz do drugiej kondygnacji piwnic. Pomiędzy biegami schodów znajduje się wejście prowadzące na zachód, do pomieszczenia o rzucie w kształcie litery „T”.

 

W prostokątnym pomieszczeniu znajdującym się w trakcie środkowym, w dziale północnym, poprzez ścięcie narożników południowo-wschodniego i południowo-zachodniego, wydzielono dwa trójkątne aneksy. Pełnią one funkcje przejść i arkadami łączą się z pomieszczeniem w trakcie środkowym, w dziale południowym. Z aneksu wschodniego, na wschód i na północny zachód, prowadzą dwa wejścia do pomieszczeń działu północnego. Z aneksu zachodniego, w kierunku zachodnim prowadzi przejście do piwnic II kondygnacji.

 

Pomieszczenie traktu środkowego, w dziale południowym, łączy się z prostokątnym pomieszczeniem frontowym tego samego działu. Pomieszczenie frontowe sklepione jest kolebką, oświetla je jedno okno umieszczone w ścianie wschodniej.

 

Pomieszczenia w trakcie frontowym i środkowym obydwu działów (północnego i południowego) są obecnie połączone ze sobą. Pomieszczenie w dziale północnym przesklepione jest kolebką. W górnej części ścian wschodniej i północnej, w głębokich, tunelowych wnękach, umieszczone sa dwa okna. Aby wyprowadzić okna ponad poziom chodnika ulicy na zewnątrz kamienicy, wnęki okienne skierowano do góry.

 

II kondygnacja znajduje się pod częścią zachodnią i dostępna jest z poziomu I kondygnacji. Prowadzą do niej jednobiegowe, murowane schody, rozpoczynające swój bieg z aneksu zachodniego, znajdującego się nieco niżej niż pozostałe pomieszczenia I kondygnacji piwnic. Drugi poziom piwnic stanowi pomieszczenie na rzucie litery „L”, której dłuższe ramię skierowane jest na południowy zachód.

 

Kamienica wraz z oficyną usytuowane są przy ul. Rybnej 8, Noworybnej 3 i Olejnej 11 i tworzą zwartą zabudowę narożnika tych trzech ulic. Zarówno kamienica jak i oficyna powstały na parceli, na której od roku 1684 (od chwili zawalenia znajdującej się tu kamieniczki mieszczańskiej) nie istniała murowana zabudowa. Choć obecna kamienica skierowana jest frontem ku północy (na ulicę Noworybną) i posiada układ dwu- i trzytraktowy, to piwnice zachowały układ XVI-wiecznej kamieniczki, odwróconej frontem ku wschodowi. Jest to układ trzytraktowy, z zejściem do piwnic usytuowanym w czwartym trakcie. W XIX wieku wykorzystano pozostałe na parceli piwnice i na nich tworzono nową zabudowę. Dokument z 1825 roku podaje, że do budowy domu na parceli przy Rybnej 8 wykorzystano istniejące już piwnice oraz północną ścianę sąsiedniej kamienicy, którą potraktowano jako wspólną dla obu budynków. Istniejące piwnice, użytkowane przez właścicieli kamienicy nr 69 (sąsiedniej posesji) to relikt kamienicy Niznikowskiej (czy też Foltynowskiej) istniejącej tu od 1684. Do lat 60. piwnice I kondygnacji pełniły funkcje mieszkalne. Obecnie pomieszczenia piwniczne obydwu kondygnacji pełnią funkcję komórek lokatorskich.

Fragmenty relacji mówionychBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Josef Fraind
„Pamiętam tylko, że siedziby tych związków zawodowych, różnych bundowskich były to ja panu mówię, Szeroka 24, Rybna 8, Krawiecka, nie Krawiecka, Ruska 34, Szeroka 1, było różnego rodzaju lokale”.

 

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Inspekcja Budowlana, sygn. 4727.

Kamienica przy ulicy Rybnej 8, Noworybnej 3, Olejnej 11, Dokumentacja naukowo-historyczna opracowana na zlecenie Zarządu Rewaloryzacji Zabytkowego Zespołu Miasta Lublina, opracowanie: Ewa Bortkiewicz, fotografie: Alicja Krzak, Janusz Bożek, Lublin 1987, syg. 398.