Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Roman Cichowski (1818–1889)

Roman Dominik Kajetan Cichowski – właściciel ziemski, wynalazca i konstruktor urządzeń rolniczych, działacz polityczny.
 

Urodził się 4 sierpnia 1818 roku w majątku ziemskim Usarzów (sandomierskie) z rodziców – Róży (Rozalii) z Chomętowskich i Piotra Cichowskich. Jako potomek wojewody Marcina Chomętowskiego, a syn rotmistrza Wielkiej Armii cesarza Francuzów – otrzymał w rodzinnym domu wychowanie patriotyczne. I zapewne dlatego ukończył gimnazjum... nakazem władz carskich przesiedlenia się do Jałutorowska koło Tiumeni (wschodnia Syberia) za działalność niepodległościową. Przebywał tam sześć lat i choć miał zezwolenie na korespondencję z domem i na kontynuację nauki, to jednocześnie obowiązywała go typowa ówcześnie szykana – bezwzględny zakaz opuszczania miejsca pobytu. Po powrocie z zesłania wiosną 1844 roku, wziął ślub z młodziutką Kazimierą Leszczyńską (6 II 1828–11 V 1885) w Maruszowie nad Wisłą (sandomierskie). Po dwóch latach zamieszkiwania wspólnie z teściami i współpracy z nimi przy prowadzeniu licznych w tych stronach majątków ziemskich Leszczyńskich – Alojzy, ojciec Kazimiery, przekazał młodym w 1846 roku majątek Linów. Podejmując trud należytego zagospodarowania majątku, Roman niemal natychmiast (od 1847 roku) zaczął podejmować praktyczne działania związane z usprawnieniem niektórych narzędzi rolniczych. W swoim domu w Linowie wybudował swoiste laboratorium doświadczalne, gdzie przez wiele lat prowadził doświadczenia z kolejnymi modelami różnych konstrukcji pługów w specjalnych szufladach, wypełnionych różnego rodzaju glebą. Gromadził w Linowie wszystkie dostępne ówcześnie rodzaje pługów z różnych krajów. Około 1855 roku został członkiem Towarzystwa Rolniczego. W 1860 roku uruchomił w Linowie niewielką fabrykę urządzeń rolniczych. Uznaniem dla konstrukcji maszyn rolniczych Cichowskiego była współpraca z Mieczysławem Wolskim, znanym lubelskim przedsiębiorcą, właścicielem „Fabryki Machin i Odlewni Żelaza”. W 1860 roku Roman Cichowski wziął udział w wystawie rolniczej w Londynie, gdzie otrzymał pozytywne opinie, m.in. W. Harvarda, właściciela uznanych na rynku brytyjskim zakładów maszyn rolniczych w Belfaście. W kolejnych latach Roman Cichowski otrzymał za swoje konstrukcje nagrody i medale na wystawach rolniczych w Paryżu i Brukseli. Wyniki i wnioski z obserwacji i doświadczeń opublikował m.in. w 1856–1858 roku w czasopiśmie „Gazeta Przemysłowa i Rolnicza”. Równolegle podjął współpracę z konspiracyjnymi organizacjami niepodległościowymi, uznając jednak jako najbardziej właściwą walkę z zaborcą poprzez wzmacnianie społeczeństwa nauką, oświatą i krzewieniem wartości patriotycznych. Wobec tego przystał do grona tych, którzy uznali niewłaściwość w podejmowaniu czynnej walki zbrojnej z tak ogromnym przeciwnikiem, jakim było ówczesne Imperium Rosyjskie. Tym samym przed i podczas powstania styczniowego był aktywny, ale w Stronnictwie Białych. Wspólnie ze Stanisławem Karskim prowadził negocjacje w imieniu Białych z gen. Marianem Langiewiczem (Słupia, luty 1863 roku). Po upadku działań niepodległościowych Roman Cichowski kontynuował prace nad doskonaleniem swoich konstrukcji rolniczych. W 1870 roku otrzymał złoty medal na wystawie rolniczo-przemysłowej w Warszawie (pługi, zasadzarka). Swoistą recenzją działalności Romana Cichowskiego jest m.in. publikacja w popularnym ówcześnie wśród ziemian zaboru rosyjskiego czasopiśmie „Kłosy” (nr 383 z 1872 roku). Roman Cichowski podejmował także publikacje własne, m.in. broszurę polemiczną z Adolfem Kohnem (1859) oraz Opis pługów i narzędzi rolniczych wedle własnego pomysłu wykonanych wraz ze sposobem ich użycia (Warszawa 1871). Problematyką doskonalenia maszyn rolniczych zajmował się niemal do końca swego życia.
Zmarł 20 września 1889 w Linowie. Został pochowany obok żony Kazimiery i ojca Piotra Pawła na cmentarzu parafialnym w pobliskiej Trójcy (obecnie w granicach Zawichostu k. Sandomierza).

 

Opracował Krzysztof M. Cichowski
praprawnuk Romana Cichowskiego
Redakcja: Monika Śliwińska