Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Kazimierz Iwaszko (ur. 1950)

Kazimierz Iwaszko – zastępca komisarza ds. organizacyjnych festiwalu Konfrontacje Młodego Teatru w latach 1976 i 1978. Kierował Akademickim Centrum Kultury „Chatka Żaka” w Lublinie w latach 1979–1981.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Urodził się w 1950 roku w Łyniewie koło Białej Podlaskiej, gdzie chodził do szkoły podstawowej. Następnie ukończył liceum ogólnokształcące w Wisznicach. W latach 1968–1974 studiował na UMCS. W tym samym okresie przez dwa lata był studentem KUL-u. Pracował dorywczo jako korektor w „Kurierze Lubelskim” i jako urzędnik. Jego zasadniczą zasługą dla lubelskiego życia teatralnego jest kierowanie Akademickim Centrum Kultury „Chatka Żaka” w Lublinie (to on przekształcił tę placówkę w Akademickie Centrum Kultury „Chatka Żaka”). Funkcję tę sprawował w latach 1979–1981; 17 grudnia 1981 roku został dyscyplinarnie zwolniony.
Kazimierz Iwaszko po latach tak wspomina to miejsce: „Wtedy w «Chatce» było jak w ulu: rozpychały się teatry alternatywne, próbując usunąć w cień folklorystyczny zespół taneczny, były próby wydawnicze, kwitła piosenka turystyczna i jazz, a na spotkania z opozycjonistami przychodziły takie tłumy, że balkon w sali widowiskowej groził oberwaniem. Kręcili się bardzo różni ludzie, a ja starałem się godzić te różne środowiska i oczekiwania repertuarowe. Nie chciałem dopuścić do tego, żeby teatr dominował, próbowałem łączyć wymagania Socjalistycznego Związku Studentów Polskich z alternatywnymi pomysłami. […] Kiedyś «Chatka» przyciągała też nie-studentów, bo środowisko studenckie było elitarne i niedostępne. Było magnesem, a my sztucznie nawet podsycaliśmy tę elitarność, na przykład organizując spektakle dla ograniczonej liczby widzów, choć na widowni zmieściłoby się dwa razy tyle”1.

W prowadzonej przez Kazimierza Iwaszko placówce swoją siedzibę miały wówczas studenckie zespoły teatralne (Grupa Chwilowa, Provisorium, Scena 6). To ich silne oddziaływanie miało wpływ na powołanie Konfrontacji Młodego Teatru, które odtąd nierozerwalnie zaczęły się łączyć z „Chatką Żaka”. „Dążono wtedy do reaktywowania Lubelskiej Wiosny Teatralnej, którą przez wiele lat robił Andrzej Rozhin. Teatry nie akceptowały tego pomysłu, miał złą konotację, kojarzył się z festiwalem socjalistycznym. Janusz Opryński, Krzysztof Borowiec i inni chcieli robić festiwal, ale bez ludzi, dla których był on sposobem na kanalizację niepokoju... A Lublin był magnesem dla teatrów, bo tu były dwa uniwersytety. Szczególnie liczył się KUL. Tak, «jechaliśmy na KUL-u», on przyciągał”2.

Pierwsze Konfrontacje odbyły się jesienią 1976 roku. Iwaszko był zastępcą komisarza ds. organizacyjnych w latach 1976 i 1978. W przygotowanie festiwalu zaangażowało się całe lubelskie środowisko teatru niezależnego. Festiwal był okazją do wypowiedzi młodych ludzi zbuntowanych przeciw otaczającej ich sytuacji. Ostatnie Konfrontacje, jesienią 1981 roku, odbyły się już pod egidą Niezależnego Zrzeszenia Studentów. Sytuacja polityczna sprawiła, że kolejna edycja festiwalu była niemożliwa3.
Na dowód, że oddziaływanie Akademickiego Centrum Kultury „Chatka Żaka” wykraczało daleko poza studenckie środowisko, można przytoczyć wypowiedź Czesława Niezgody, późniejszego przewodniczącego Międzyzakładowego Komitetu Założycielskiego „Solidarność”: „Kazimierz Iwaszko jest bezcennym źródłem informacji o tamtym okresie w Lublinie. Jego «Chatka Żaka» była miejscem i studenckich oficjałek, i studenckiej kultury niezależnej. Tu krążyły ulotki, biuletyny KOR, odbywały się dyskusje. «Chatka» była, obok KUL i niektórych kościołów (pracowali w nich o. Ludwik Wiśniewski, ks. Mieczysław Brzozowski i ks. Wacław Oszajca), miejscem, w którym czuło się wolność”4.

Kazimierz Iwaszko w tym mieście przeżył jeszcze Lubelski Lipiec i wprowadzenie stanu wojennego, czego świadectwa znaleźć można w Historii Mówionej, realizowanej przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”.
Po zwolnieniu z UMCS (pracodawca zatrudniający w Akademickim Centrum Kultury „Chatka Żaka”) przez dwa lata był bezrobotny. Pod koniec 1982 roku przeniósł się na stałe do Gdyni. Tam pracował jako instruktor teatralny w Pałacu Młodzieży. Ponownie wyrzucony, zatrudnił się w poradni psychologicznej, w której później był kierownikiem. W 1989 roku został radnym, później członkiem zarządu miasta. Obecnie [2012 – red.] jest urzędnikiem Urzędu Miasta w Gdyni.

 

Opracowała Magdalena Jankowska
Uzupełnienia: Krzysztof Iwaszko

 

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1D. Majka, Jak w Chatce Żaka drzewiej bywało, Gazeta.pl 11.05.2009, [online:] http://lublin.gazeta.pl/lublin/1,78966,6596453,Jak_w_Chatce_Zaka_drzewiej_bywalo.html, [dostęp: 12.12.2012].
2 G. Józefczuk, Złoty wiek kultury studenckiej, „Gazeta Wyborcza. Lublin” 30.10.2004.
3 http://P3Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Konfrontacje”, [online:] http://www.culture.pl/kalendarz-pelna-tresc/-/eo_event_asset_publisher/L6vx/content/konfrontacje-teatralne-2005, [dostęp:] 12.12.2012.
4 Pierwsze Ogniwo, [online:] http://tygodnik2003-2007.onet.pl/3229,10682,1244820,4,tematy.html?, [dostęp:] 12.12.2012.

 

 

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Kazik, reż. Mariusz Kamiński, Radio Lublin 2005.
Reportaż o Kazimierzu Iwaszce, działaczu opozycyjnym, kierowniku „Chatki Żaka” w latach 80., udział: Kazimierz Iwaszko, Tomasz Pietrasiewicz, Witold Dąbrowski, Jacek Kmieć, Adam Sikorski.
Wypowiedzi Kazimierza Iwaszko z archiwum Historii Mówionej Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”.