Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Józef Zięba (1932-2022)

Poeta, prozaik, pamiętnikarz, publicysta. W latach 1968-1989 dyrektor Muzeum Literackiego Józefa Czechowicza w Lublinie.
Józef Zięba na spotkaniu w Ośrodku "Brama Grodzka - Teatr NN"
Józef Zięba na spotkaniu w Ośrodku "Brama Grodzka - Teatr NN" (Autor: Bąk, Alina)

Spis treści

[RozwińZwiń]

Młodość. Wołyń - Chełm - LublinBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Urodzony 15 sierpnia 1932 roku w rodzinie rzemieślniczej w Powursku na Wołyniu, syn Władysława Zięby i Antoniny z domu Bomba. W 1943 roku rodzina jego - zmuszona do opuszczenia swojego domu z powodu zagrożenia - zamieszkała w Kowlu. Następnie przenosi się  do Chełma, gdzie w 1947 roku kończy Szkołę Podstawową nr 2, a cztery lata później Gimnazjum i Liceum im. S. Czarnieckiego.
Na studia przenosi się do Lublina.
 
Na stałe z Lublinem jestem związany od czasu studiów, a więc od 1951 roku, to był taki czas, kiedy egzamin zasadniczy mniej znaczył, niż tak zwana opinia. Chyba otrzymałem złą opinię, i z powodu tak zwanego „braku miejsc” nie dostałem się na studia w Toruniu, czego oczywiście wcale nie żałuję, bo ten okres studiów na państwowych uniwersytetach był bardzo trudny i ograniczony. To był okres stalinowski, bierutowsko - stalinowski, więc te ograniczenia akurat w tym okresie były bardziej zaostrzone. Natomiast na KUL-u mieliśmy większą swobodę, nie było takich programowych zajęć jak ekonomia polityczna, nie było ZMP na KUL-u przez jakiś czas.
Józef Zięba
W 1955 Józef Zięba otrzymuje stopień magistra filologii polskiej  na KUL-u. W 1974 za rozprawy Amatorski ruch teatralny na wsi 1918-1939  otrzymuje stopień naukowy doktora w Instytucie Sztuki PAN w Warszawie.

Działalność w LublinieBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W pierwszych latach po ukończeniu edukacji na uczelni, należy do efemerycznych grup literackich “Golkonda” i “Atlantyda” założonych przez Piotra Kuncewicza. Związany jest również z  Lubelskim Klubem Literackim, dla  którego współpracuje przy redagowaniu kolumny pt. Teraz w „Kurierze Lubelskim”.

Byłem związany z Lubelskim Klubem Literackim. W 1957 roku z inspiracji Klubu przygotowałem i wydałem siedem tomików powielaczowych wierszy. Jeszcze nie było wydawnictwa. Sprzedawaliśmy je na kiermaszu na Krakowskim Przedmieściu. 

Józef Zięba

Od 1957 pracował w Miejskim, a potem Lubelskim Domu Kultury, jako instruktor w poradni Kulturowo-Oświatowej, potem kierownik działu organizacji pracy, dokumentacji i wydawnictw. Organizował i w latach 1968 do 1989 był kierownikiem Muzeum Literackiego im. J. Czechowicza w Lublinie.

W latach 50-tych trochę inaczej zaczęły się kształtować muzea. Takim wzorem stało się Muzeum Adama Mickiewicza w Warszawie. Wtedy chyba zrodziła się koncepcja muzeum literackiego, przedstawiająca bardziej twórczość, krąg pisarza, żeby poznawać jego dzieło poprzez muzeum. Organizacja Muzeum Mickiewicza w Warszawie odbiła się szerokim echem w kraju, to był chyba ’ 55 rok. I takim zwolennikiem muzealnictwa literackiego był mój profesor i profesor KUL-u Feliks Araszkiewicz, jednocześnie dobry znajomy Czechowicza. Wówczas chyba studenci profesora Araszkiewicza trochę publikowali w prasie, więc wystąpili z taką inicjatywą – był chyba rok ’56 – żeby zorganizować muzea, oprócz Bolesława Prusa, także Sienkiewicza, a w Lublinie Czechowicza i Wieniawskiego – tych wielkich, zasłużonych dla Lublina i Lubelszczyzny.

Józef Zięba

Otwarcie Muzeum Czechowicza - Józef Zięba - fragment relacji świadka historii [AUDIO]

Do rozwiązania w stanie wojennym był członkiem ZLP. Od 1989 roku należy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, a w 1996 roku został prezesem Zarządu jego lubelskiego oddziału.

TwórczośćBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Jako poeta debiutował na łamach "Tygodnika Powszechnego" (nr 30) w roku 1957. Na przełomie lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych  zaliczono go do bardzo obszernego i zróżnicowanego nurtu liryki refleksyjno-kontemplacyjnej. Jego twórczość była doceniona licznymi nagrodami. U progu lat siedemdziesiątych otrzymuje za tomik poezji Świadectwo istnienia nagrodę im. J. Czechowicza. Za opowiadania o motywach regionalnych  pt. Szklaneczka Króla Stasia w 1977 nagrodzony zostaje przez Towarzystwo Miłośników Lublina.  Powieść  Dzierżak przynosi mu wyróżnienie w konkursie ZLP i Ludowej Spółdzielni Wydawniczej. Następnie zdobywa Nagrodę Miasta Lublina w 1978, a potem I miejsce w konkursie Polacy na Wołyniu i Polesiu 1939-1946 za wspomnienia zatytułowane Znad Stochodu. Jest autorem rozpraw, artykułów i szkiców naukowych. Opracowywał katalogi do organizowanych przez siebie, licznych wystaw literackich.

Posiada liczne odznaki i odznaczenia m.in.: medal “Gorącym Sercom” (1977), odznakę Zasłużony Działacz Kultury (1980), srebrną honorowa odznakę Zasłużonemu dla Lublina (1981), honorową odznakę Za Zasługi dla Lubelszczyzny (1986).

 

Józef Zięba zmarł 5 lutego 2022 roku.

Wybrana bibliografiaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Dorobek poetycki

Stęskniony krokodyl (Lublin 1957)

Krzyk wojenny ( udramatyzowany montaż poetycki, Lublin 1958)

Wierność cieni (Lublin 1961 współautor: Stanisław Weremczuk)

Zasiew soczysty (Lublin 1965)

Świadectwo istnienia (Lublin 1970)

Z dalekich wypraw (Lublin 1972)

Opowiadania

Szklaneczka króla Stasia i inne lubelskie opowieści (Lublin 1977 )

Wspaniały dar króla i inne lubelskie opowieści (Lublin 1996)

Opracowania

Działalność kulturalno-oświatowa szkoły w środowisku wiejskim (Warszaw1964)

25 lat życia literackiego Lubelszczyzny (Lublin 1969).Informator wystawy

Życie Literackie Lublina w okresie PKWN (1974)

Informator Literacki Lubelskiego Oddziału ZLP (1976)

Ruch Teatralny na wsi 1918- 1939 (1976)

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1.Zięba Józef Wiesław [w:] Pisarze współcześni regionu lubelskiego. Leksykon, red. J. Smolarz, Lublin 1999, s. 327-330.

2. Zięba Józef Wiesław [w:] Pięćdziesiąt lat życia literackiego Lubelszczyzny , red. E. Łoś, Lublin 1982, s.102-103.

3. Okoń Z. W., Strofy sercem pisane. Antologia poezji chełmskiej, Chełm 2000, s. 384-385.

4. Michalski W., Od Przybosia do „Przebudzenia” czyli o poezji w Lublinie lat 1944- 1976 [w:] Lublin literacki 1932-1982. Szkice i wspomnienia, red. W. Michalski, J. Zięba, Lublin 1984, s. 130.

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

oprac. za: Pisarze współcześni regionu lubelskiego. Leksykon, red. J. Smolarz, Lublin 1999

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Wideo

Audio

Historie mówione

Inne materiały

Słowa kluczowe