Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Izba Drukarstwa w Lublinie (2008)

Izba Drukarstwa powstała w miejscu dawnej Izby Tradycji Drukarstwa Lubelskiego, po przejęciu placówki przez Ośrodek „Brama Grodzka- Teatr NN” i gruntownym remoncie przeprowadzonym dzięki środkom z budżetu miasta. Jej celem jest propagowanie wiedzy na temat historii lubelskiego drukarstwa od jego początków do czasu działalności opozycyjnego Niezależnego Ruchu Wydawniczego. Izba jest również depozytariuszem cennych zabytkowych maszyn drukarskich.

Zaproszenie na otwarcie Izby Drukarstwa, wersja II
Zaproszenie na otwarcie Izby Drukarstwa, wersja II (Autor: Rybicka, Małgorzata. Proj. graf.)

Spis treści

[RozwińZwiń]

Początki Izby Drukarstwa (2007–2008)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W 2007 roku Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” uratował maszyny drukarskie po dawnej Drukarni Popularnej i Izbie Tradycji Drukarstwa Lubelskiego. Wyposażenie drukarni, które przetrwało dramatyczne wydarzenia II wojny światowej, komunizm i czasy upaństwowienia wszystkich zakładów, w latach 90. znowu stało się własnością prywatną, a na przełomie 2006/2007 roku było przeznaczone do złomowania.
Tomasz Pietrasiewicz zabiegał o uratowanie tych cennych zabytków związanych z kulturą Lublina. Dzięki przychylności ówczesnego prezydenta Lublina, Andrzeja Pruszkowskiego, udało się zabezpieczyć maszyny i wyremontować pomieszczenia dawnej Drukarni Popularnej. Osobą odpowiedzialną za utworzenie zespołu Izby Drukarstwa była Małgorzata Rybicka, która współpracowała z Ośrodkiem jako grafik, do zespołu dołączyła też pracująca już w Teatrze NN Agnieszka Wiśniewska oraz dwoje nowych pracowników: Alicja Magiera i Robert Sawa. Od tego momentu zespół zajmował się stroną Izby Drukarstwa, stworzeniem programu edukacyjnego, gromadzeniem informacji o drukarni Popularnej, maszynach drukarskich oraz o drukarstwie lubelskim.
6 maja 2008 Izba Drukarstwa został oficjalnie otwarta dla zwiedzających. W momencie otwarcia powierzchnia w 100% pokrywała się z przestrzeniami drukarni Popularnej. Wszystkie maszyny zostały wyremontowane i jako w pełni działające były wykorzystywane do pracy edukacyjnej.

Kolejne remonty i otwarcie Domu SłówBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W latach 2010–2013 przeprowadzono kolejne remonty pomieszczeń znajdujących się nad Izbą Drukarstwa, wykopano piwnice pod budynkiem. Do nowych pomieszczeń przeniesiono pracownię Introligatorską, powstały też nowe pracownie – papiernia (prowadzona do chwili obecnej przez Sylwię Woźniak), pracownia litograficzna (prowadzona przez Edytę Pietrzak w latach 2014–2017), pracownia wklęsłodruku (prowadzona przez Fryderyka Rudzińskiego w latach 2017–2019). W nowych przestrzeniach powstała stała wystawa Siła Wolnego Słowa, poświęcona podziemnym drukarniom w Lublinie oraz galeria wystaw czasowych, na której można zobaczyć wystawy dotyczące grafiki książki, ilustracji książkowej, typografii, plakatowi i technikom graficznym. W październiku 2014 roku w nowo wyremontowanych pomieszczeniach pojawił się Dom Słów, tym samym Izba Drukarstwa stała się jego częścią.

Druk okolicznościowy stworzony z okazji otwarcia Domu Słów
Druk okolicznościowy stworzony z okazji otwarcia Domu Słów (Autor: Sawa, Robert)

Idea Izby DrukarstwaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Główną ideą działalności Izby Drukarstwa było zachowanie bogatej, tragicznej i ważnej dla Lublina historii drukarni Popularnej. Drugim aspektem idei jest rzemiosło, które znika z życia i dlatego każdy z nas kultywuje je oraz stara się przekazać szacunek do niego przyszłym pokoleniom.
Początkowo na Żmigrodzie Izba Drukarstwa funkcjonowała jako typowe miejsce dla zwiedzających. Działania warsztatowe pojawiły się po pierwszej rozbudowie. W trakcie tego czasu oswajaliśmy się z materią drukarską, historycznym aspektem całej drukarni i konstytuowaliśmy się jako pracownia, którą jesteśmy obecnie (Maj 2020). Izbę tworzą trzy działy: Drukarnia – zecernia pod opieką Roberta Sawy, Introligatornia pod opieką Alicji Magiery i najmłodsza w tym składzie pracownia papieru prowadzona przez Sylwię Woźniak.

Lista maszyn zachowanych z Drukarni Popularna i Izby Tradycji Drukarstwa LubelskiegoBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

  • Drewniany regał zecerski z kasztami [1920–1930],
  • Linotyp [1915–1920],
  • Maszyna płaska typograficzna, Planeta Fixia, [1900–1910]
  • Ręczna typograficzna maszyna dociskowa typu „Boston”, [1900–1910]
  • Nożna typograficzna maszyna dociskowa typu „Boston” [1900–1910]
  • Zszywarka ręczna 1-głowicowa na zszywki metalowe, firmy Brehmer, [1900–1910]
  • Zszywarka introligatorska nożna do szycia drutem, firmy Brehmer, [1920.]
  • Krajarka introligatorska 1 nożowa firmy Mansfeld, [1920–1925]
  • Krajarka introligatorska 1 nożowa firmy Krause, [1892]
  • Aparat miechowy do reprodukcji, [1900–1905]
  • Mała prasa introligatorska, żeliwna, 2 szt. [ok. 1870–1900]
  • Prasa introligatorska, drewniana – 2 szt. [ok. 1890]
  • Gilotyna do listw ołowianych [ok. 1930]

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe