Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Grodzka 28 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Grodzkiej 28.

Spis treści

[RozwińZwiń]

LokalizacjaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Dawny numer policyjny: 94

Numer hipoteczny: 64 bądź 66

Numer przed 1939: Grodzka 28

Numer po 1944: -

Numer obecny: Grodzka 28

Grodzka 28 na mapie Lublina z 1928 roku

FunkcjeBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Lokale handlowe i rzemieślnicze w latach 1918-1940

Ksiega Adresowa 1928

1928 - Handelsman L. - krawcy

1928 - Kopelman M. - hafty

Historia budynkuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Właściciele

dane z dnia 12.X.1896 - Kopelman

1915 - Cederbaum R.

dane z dnia 10.X.1936 - Lerche Szajndla

Lokatorzy według wyznania, płci i wieku w 1941 roku

Ogólna ilość mieszkańców 95

Chrześcijan 3

Żydów 92

Mężczyzn 30

Kobiet 34

Dzieci do lat 6 włącznie 11

Dzieci do lat 7-18 włącznie  20

Mieszkańcy nieruchomości według zawodu w 1941 roku

Robotnicy: 2 (na parterze) , 1 (w suterenie), 3 (w oficynie).

Kupcy i przemysłowcy: 3 (na piętrze).

Rzemieślnicy: 1 (na parterze), 4 (na piętrze), 3 (w oficynie).

Inne zawody: 1 (na parterze), 2 (na piętrze), 2 (w oficynie).

Bez zawodu: 1 (w suterenie), 1 (w oficynie).

Miejsce położenia domu modlitwy: ul. Grodzka 28

Nazwa gminy wyznaniowej: -

Siedziba gminy: -

Miejscowość wchodząca w skład gminy: -

Nazwa synagogi lub domu modlitwy:

Data powstania: brak danych

Godziny otwarcia: brak danych

Powody zamknięcia: brak danych

Własność domu (prywatna): Chaim Wajnberger

Własność domu (Gmina Żydowska): -

Ogólna liczba (bożnice): -

Ogólna liczba (domy modlitwy): -
Frekwencja dzienna (domy modlitwy): brak danych

Frekwencja dzienna (bożnice): -

Informacje dodatkowe: -

Dodatkowe informacje

Inspekcja budowlana

- Zarządzenie wykonania robót budowlanych z dnia 21.XII.1936 r. nakazujące podjęcie robót w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Grodzkiej 28 w dniu 24.XI.1936 r. do dnia 01.IV.1937 r. Pismo adresowane jest do Szajndli Lerche.

- Protokół oględzin, sporządzony w obecności dozorcy domu Mikołaja Matyjaszczyka dnia 24.XI.1936 r. przez Zarząd Miejski w Lublinie, Wydział Budownictwa, Oddział Inspekcji Budownictwa, dotyczący domu przy ul. Grodzkiej 28. Stwierdzono wówczas:

  • 2-piętrowy dom mieszkalny z 2-piętrową oficyną,
  • uszkodzone rynny oraz brak rury spustowej w oficynie,
  • dziury w cokole oraz brak cegieł,
  • w klatce schodowej odpada podsufitka,
  • w pomieszczeniu dozorcy pod biegiem nieogniotrwałym schodów umieszczono kuchnię,
  • popękane wyloty kominowe

- Podanie do Zarządu Miejskiego w Lublinie, Wydział Budownictwa, w sprawie zarządzenia z dnia 21.XII.1936 r. nakładającego obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w domu przy ul. Grodzkiej 28. Pismo zawiera prośbę o przedłużenie tego terminu do sierpnia 1937 r., ponieważ petentka nie posiada wystarczających środków („Do wykonania powyższych robót budowlanych i kanalizacyjnych nie posiadam najmniejszych możliwości gdyż leżącego kapitału nie posiadam jak również lokatorzy domu nie płacą mi prawie komornego. ”), a zmiana terminu umożliwi jej zaciągnięcie kredytu w Banku Gospodarstwa Krajowego. W podaniu jest również mowa o nałożeniu na właścicielkę posesji obowiązku wykonania obowiązującego przymusu kanalizacyjnego, jednak ostatecznie termin odroczony został do dnia 31.III.1937 r. Pismo sporządzone zostało w dniu 30.III.1937 r. przez Szajndlę Lerche, zam. w Lublinie przy ul. Grodzkiej 28.

- Zawiadomienie skierowane do Zarządu Miejskiego w Lublinie, Wydział Budownictwa, zawierające informację o przystąpieniu z dniem 20.VII.1937 r. do wykonania zarządzenia z dnia 21.XII.1936 r. nakładającego obowiązek wykonania określonych robót budowlanych w domu przy ul. Grodzkiej 28. Pismo sporządzone zostało w dniu 29.VII.1937 r. przez Szajndlę Lerche, zam. w Lublinie przy ul. Grodzkiej 28.

- Protokół oględzin sporządzony dnia 11.III.1939 r. przez Zarząd Miejski w Lublinie, Wydział Budownictwa, Oddział Inspekcji Budownictwa w sprawie stanu budynku przy ul. Grodzkiej 28, stanowiącej własność Szajndli Lerche.Termin usunięcia stwierdzonych uchybień wyznaczono do dnia 15.V.1939 r.

- Pismo z dnia 11.V.1939 r. wystosowane do Pana Prezydenta Miasta Lublina, zawierające deklarację mistrza ciesielskiego Tomasza Dulniaka o podjęciu się wykonania robót ciesielskich przy rusztowaniu w budynku projektowanym na nieruchomości, położonej przy ul. Grodzka 28, stanowiącej własność Szajndli Lerke.

- Pismo z dnia 12.V.1939 r. wystosowane do Pana Prezydenta Miasta Lublina, zawierające deklarację mistrza mularskiego Józefa Szczepińskiego o podjęciu się wykonania robót mularskich tynkowanie domu w budynku projektowanym na nieruchomości stanowiącej własność Szajndli Lerke położonej przy ul. Grodzka 28.

- Pismo z dnia 29.III.1943 r. do Inspekcji Budownictwa w Lublina, sporządzone przez Krystynę Niewlaczyn w sprawie zbadania zajmowanego przez nią i jej rodzinę mieszkania nr 16 w budynku przy ul. Grodzkiej 28. Jako uzasadnienie podaje się walenie się sufitu i przegniłe belki efektem czego przecieka strop i odrywają się od niego płaty gruzu. Na odwrocie znajduje się odręczna adnotacja o oględzinach budynku w dniu 29.III.1944 r., które potwierdziły, iż mieszkanie zajmowane przez rodzinę Niewlaczyn całkowicie się zawaliło, w związku z tym zachodzi konieczność przyznania poszkodowanym lokalu zastępczego.

Opis budynkuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Ankieta z dnia 10.X.1936 r.

Położenie: Grodzka 28

Właściciel: Lerche Szajndla

Zarządca: Wojnberg Ela (zam. Mostowa 7)

Dozorca: Mikołaj Matyjaszczyk

Rodzaj nieruchomości: dom mieszkalny

Data rozpoczęcia użytkowania: przed rokiem 1914

Z jakiego materiału wykonane są budynki: z cegły

Liczba mieszkań: 22, w tym:

- 10 mieszkań – 1 izba,

- 8 mieszkań – 1 pokój i kuchnia,

- 3 mieszkania – 2 pokoje i kuchnia,

- 1 mieszkanie – 3 pokoje i kuchnia

Ilość mieszkań w suterenach: 2

Liczba piwnic: 2

Liczba pięter: 3

System wodociągowo - kanalizacyjny: wodociąg, dół ustępowy, 3 ustępy; brak łazienek

Oświetlenie: elektryczne i naftowe

Ogrzewanie: piece i kuchnie

Liczba balkonów: 1; poręcz żelazna

Klatka schodowa: zwykła, drewniana

Pokrycie dachu: dach kryty „blachem cyngowem”

Kiedy remontowano budynek: w 1934 r.

Czy fasada bądź cały budynek wymaga remontu: nie

Czy jest miejsce odpowiednie do urządzenia schronu przeciwgazowego: „Tego nie mogę określić”

Dane dotyczące podwórza

Wymiary: nie ma

Nawierzchnia: bruk i klepisko

Jaka jest odległość budynku frontowego od oficyny: 2 m

Czy są stajnie, obory, chlewy, komórki: 4 komórki

Śmietnik: stały

Roślinność: nie ma

Urządzenia do trzepania: jest

Co wiadomo o lokalach podziemnych: „Tego nie mogę określić”

Gdzie odpływają ścieki kuchenne: do rynsztoka

Jak często wywożone są nieczystości domowe i przez kogo: „Śmieci wywożone są przez osoby mi nieznane”

Karta realności z dnia 11.XII.1940 r.

Położenie: Grodzka 28

Powierzchnia ogółem: 580 m2, w tym:

- zabudowana: 358 m2,

- niezabudowana: 222 m2

Długość frontu: 10 mb (głębokość 45 mb)

Budynek frontowy

Liczba kondygnacji: 3

- 1 główna klatka schodowa

Liczba mieszkań: 15, w tym:

- 6 mieszkań - 1 izba,

- 6 mieszkań - 2 izby,

- 3 mieszkania - 3 izby

Liczba izb: 27

Liczba piwnic: 1

Liczba suteren niemieszkalnych: -

Liczba strychów: 1

Budynek oficyny mieszkalnej

Liczba kondygnacji: 2

- 1 główna klatka schodowa

Liczba mieszkań: 9, w tym:

- 5 mieszkań – 1 izba,

- 3 mieszkania – 2 izby,

- 1 mieszkanie – 3 izby

Liczba izb: 14

Dopisek: Lerche Szajndla (ur. 1890 r.), Chaim Wajsman, Grodzka 28

PiwniceBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Kamienica posiada dwie kondygnacje piwnic zbudowanych z kamienia wapniaka i cegły, usytuowanych pod całością budynku.

I kondygnacja, w ogólnych zarysach, powiela układ pomieszczeń parteru. Od ulicy Grodzkiej znajduje się wejście do – niegdyś samodzielnej i jednorodnej, dziś podzielonej na szereg mniejszych pomieszczeń – kolebkowo sklepionej, dużej piwnicy niepołączonej z innymi. Zejście do podziemi usytuowano w sieni kamienicy. Prowadzi ono do środkowej części amfiladowego, piwnicznego traktu ciągnącego się od ulicy Grodzkiej pod oficynę. Największym pomieszczeniem, rzeczonego układu przechodniego, jest sklepiona krzyżowo piwnica ulokowana od ulicy, oświetlona dwoma oknami. Pod jednym z okien znajduje się zejście do II kondygnacji piwnic.

II kondygnację tworzą dwie piwnice. Pierwsza, znajdująca się pod ulicą Grodzką, posiada wejście od strony dużej, frontowej piwnicy. Wejście do drugiej z piwnic znajduje się naprzeciwko schodów wiodących na parter.

Pierwsze wzmianki o murowanym podpiwniczeniu działki pochodzą z lat 1585-1605. Ważne informacje o podziemnej części lokalu przy ulicy Grodzkiej 28  podaje dokument z 1623 roku mówiący, że przy wybieraniu ziemi pod ziemiankę w nieodpowiednim miejscu, zaczęły pękać mury oficyny, w wyniku czego runął strop.

"Feria quarta ante Featum Sancti Mattisia Apostoli prosima /22.02./ 1623 r.

(...) począwszy od dolnych i ziemnych gmachów iako sa teraz wymurowane: począwszy od ulicy Grodzkiej, piwnice murowane y z ziemiankami, po obiedwie stronie sieni, także sklepy po obiedwie sienie na samym gruncie, także izby na pierwszym piętrze (...)”

„Paniej Budzyńskiej y zmałżonkiem iej niniejszym działem dostały się dwie Jzbie murowane na zatyłku od gruntu Sebastiana Kiski, y spiwnicami któresą pod temi Jzbami, tak szeroko i długo, iako są zdawna wymurowane y wybrane wszerz y wzdłuż, iednak że y na po tym wolno będzie, obiema stronom pod swym budowaniem y murowaniem piwnice y ziemianki murować, by tylko nie pod gront ieden drugiegi także y gmachy budowania dawne także” [1].

"Feria Secundo post Festum Sancti Valentini prosima /21 luty/ 1623 r.

Mur pod oknami porostepowany, y dziury wielkie są wnim, które iusz dawniejsze, do piwnice idąc u schodku mur sie swieże popadał, gdzie znać ze na dół ustępuie mur nad wschodkiem mur nadedrzwiami się wali asz podsteplowano wszedszy do piwnice sklepienie wetroie wprzek y wzdłusz popadane swieżo, y kosz ustapił, także tesz sciana pod oknami tylna murowana swieżo zapadana, y wkącie, idąc, do ziemianki, nad samym progiem, kedy drzwi maią bych, bardzo się wali mur y ustepuie, ze niebespieczno barzo y stąpić. Tamże ukazał P. Buchyński pod rog muru tey czesci swoiey kamienice, na ukos wlewą stronę, iako powiedział. P. Buchyński, ze zroskazania Pana Josephowego wybraną który mienił, ze Pan Joseph zakazł mularzowi aby niebrał tam ziemianki, którą począł był prosto od schodu brać, gdzie był rozkazał P. Buchyński, ze tym podebraniem tey ziemianki, z rozkazania Pana Josepha, tak wielka ruina się stała, iako się właśnie pokazało. nad tę piwnicą wyzbie dolney, rys iest cztery iedna wkącie która iest dawna od sasiada druga, podle tey nowa swieża trzecia, także u komory” [2].

"Opis stanu tey Kamienicy

Nayprzód Piwnice w tey kamienicy znayduiące się.

a/ Z Ulicy iest piwniczka z piecem piekarskim kaflowym i kominkiem do gotowania z kominem na dach wyprowadzonym odmurowana od inszych piwnic do ktorey wchod z Ulicy

b/ Z sieni iest wchod do piwnicy zwierzchniey, z ktorey do trzech piwnic osobne wchody z drzwiami zamykanemi znayduią się

c. Piwnica w tey samey pozycji co zwierzchnia z osobnym zamknięciem z którey schody do piwnicy głębszey u której luft zawalony; Te piwnice są pod tylnemi stancyami czyli pod przymurowaną w tyle kamieniczką

d. Piwnica  głębsza od zwierzchniey z osobnym zamknięciem przy ścianie wspólney Kamienicy W. Pani Czerskiey

e/ Piwnica także głębsza od zwierzchniey z osobnym zamknięciem pod frontem kamienicy” [3].

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

[1] WAPL, Akta miasta Lublina 1465-1810, ks. 29, s. 496 v - 498.

[2] WAPL, Akta miasta Lublina 1465-1810, ks. 163, s. 401 v - 402 v.

[3] Archiwum Państwowego Biura Notarialnego w Lublinie, Księga Hipoteczna 65, Zbiór dokumentów, Akt intromisji 20.05.1807 r.

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Akta nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. Grodzkiej 28, APL, sygn. 1681.

Księga adresowa Polski, 1929.

Kamienica przy ul. Grodzkiej 28 w Lublinie, Dokumentacja naukowo-historyczna opracowana na zlecenie Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w Lublinie, opracowała: Barbara Winiarczyk, fotografie: Krystyna Pilaszewska, Lublin 1979, syg. 233.