Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Grodzka 16 w Lublinie

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Grodzkiej 16.

Spis treści

[RozwińZwiń]

LokalizacjaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Dawny numer policyjny: 87/8

Numer hipoteczny: 59/60 bądź 61

Numer przed 1939: Grodzka 16

Numer po 1944: -

Numer obecny: Grodzka 16

Grodzka 16 na mapie Lublina z 1928 roku

FunkcjeBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Lokale handlowe i rzemieślnicze w latach 1918-1940

Ksiega Adresowa 1928

1928 - Fridman M. i Finkelsztain H. - agentury

1928 - Guz M. – krawcy

1928 - Trajstman M. – bramownicy

Ankieta

- mleczarnia

- sklep spożywczy

Historia budynkuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Właściciele

dane z dnia 12.X.1896 - Zaurman M.

1915 - Finkelsztejn N.

dane według Ankiety - Józef i Helena Łakomowie oraz Ignacy i Bronisława Łakomowie

Lokatorzy według wyznania, płci i wieku w 1940 roku

Ogólna ilość mieszkańców 380

Chrześcijan 21

Żydów 359

Mężczyzn 94

Kobiet 102

Dzieci do lat 6 włącznie 78

Dzieci do lat 7-18 włącznie 106

Mieszkańcy nieruchomości według zawodu w 1940 roku

Pracownicy umysłowi: 5 (na piętrze), 2 (w oficynie).

Wolne zawody: 2 (na piętrze).

Robotnicy: 3 (na parterze), 3 (na piętrze), 2 (w suterenie), 5 (w oficynie).

Kupcy i przemysłowcy: 4 (na parterze), 4 (na piętrze), 2 (w oficynie).

Rzemieślnicy: 5 (na parterze), 3 (na piętrze), 4 (w oficynie).

Inne zawody: 1 (na parterze), 1 (na piętrze), 1 (w suterenie), 3 (w oficynie).

Bez zawodu: 2 (na parterze), 1 (na piętrze), 1 (w suterenie), 1 (w oficynie).

Miejsce położenia domu modlitwy: ul. Grodzka 16

Nazwa gminy wyznaniowej: Gmina Wyznaniowa Żydowska w Lublinie

Siedziba gminy: Lublin, ul. Rynek 5

Miejscowość wchodząca w skład gminy: -

Nazwa synagogi lub domu modlitwy: Prywatny dom modlitwy

Data powstania: 1887

Godziny otwarcia: czyny bez przerwy

Powody zamknięcia: -

Własność domu (prywatna): Naftali Finkelsztajn

Własność domu (Gmina Żydowska): -

Ogólna liczba (bożnice): -

Ogólna liczba (domy modlitwy): 1

Frekwencja dzienna (domy modlitwy): 70

Frekwencja dzienna (bożnice): -

Informacje dodatkowe: -

Dodatkowe informacje

Inspekcja budowlana, sygn. 1670

- Protokół oględzin sporządzony dnia 28.II.1939 r. przez Zarząd Miejski w Lublinie, Wydział Budownictwa, Oddział Inspekcji Budownictwa a dotyczący domu przy ul. Grodzkiej 16 należącego do Józefa i Heleny Łakomych oraz Ignacego i Bronisławy Łakomych w obecności właśc..

- Pismo z dnia 29.IV.1939 r. wystosowane do Pana Prezydenta Miasta Lublina, zawierające deklarację mistrza ciesielskiego o podjęciu się wykonania robót ciesielskich przy remoncie w budynku projektowanym na nieruchomości stanowiącej własność sukcesorów Łakomskich i położonej przy ul. Grodzka 16.

- Pismo z dnia 29.IV.1939 r., wystosowane do Pana Prezydenta Miasta Lublina, zawierające deklarację mistrza mularskiego Józefa Szczepińskiego o podjęciu się wykonania robót mularskich („remąt domu”)  w budynku projektowanym na nieruchomości stanowiącej własność Józefa i Heleny Łakomych oraz Ignacego i Bronisławy Łakomych i położonej przy ul. Grodzka 16.

- Pismo z dnia 29.XII.1941 r., skierowane Do Zarządu Miejskiego w Lublinie, Wydział Budownictwa, Oddział Inspekcji przez Ignacego i Józefa Łakomych. Pismo dotyczy rozłożenia na raty kwoty 889,02 zł, czyli kosztów, za jakie został wykonany przymusowy remont domu przy ul. Grodzkiej 16, ze względu na trudną
sytuację finansową. („czynsz lokatorny pobieramy przedwojenny […] a koszty wyżywienia dwóch rodzin kolosalnie się powiększyły”)

Inspekcja budowlana

- Pismo do Pana Komendanta Miasta i Kierownika I Komisariatu w Lublinie, sporządzone przez Jana Słabczyńskiego ST. Przodownika, w dniu 19.VII.1936 r. jako Raport o czystości. Pismo generalnie dotyczy stanu wymienionego budynku, który wymaga remontu, a jego właściciel Bank Warszawski, Oddział w Lublinie, Krakowskie Przedmieście nr 39, chętnie się tego podejmie („gdyż będzie się mógł wykazać przed centralą”.). Co więcej przy pracach tych mogłoby znaleźć zatrudnienie kilkunastu pracowników, jako że dom jest duży, mieszka w nim przeszło 250 osób. Zgodnie z odręczną adnotacją na odwrocie pisma zostało ono przesłane do Zarządu Miejskiego, Wydział Budownictwa do dalszej dyspozycji.

Inspekcja budowlana

- Zarządzenie wykonania robót budowlanych z dnia 21.XII.1936 r. nakazujące podjęcie robót w celu usunięcia uchybień stwierdzonych podczas oględzin budynku przy ul. Rybnej 13 i Grodzkiej 16 w dniu 18.XI.1936 r. w terminie 4 tygodni. Adresatem pisma są Józef i Ignacy Łakomowie.

Opis budynkuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Ankieta

Położenie: Grodzka16

Właściciel: Józef i Helena Łakomowie oraz Ignacy i Bronisława Łakomowie

Zarządca: Bronisław Piekutowski

Dzierżawca: -

Dozorca: Józef Mazurewicz

Rodzaj nieruchomości: budynki mieszkalne, murowane z cegły i kamienia

Data rozpoczęcia użytkowania: „budynki stare nie ma danych”

Liczba mieszkań w suterenach: 7

Liczba piwnic: „7 i komórek 30”

Liczba pięter: 2

System wodociągowo - kanalizacyjny: wodociąg, kanallizacja, 1 ustęp z 5 „komurkami”

Oświetlenie: lampy naftowe (klatki schodowe)

Ogrzewanie: piece kaflowe

Liczba balkonów: 4

Klatka schodowa: 2 murowane, 4 drewniane, z oświetleniem lampowym i schodami drewnianymi

Pokrycie dachu: blacha

Kiedy remontowano budynek: nie remontowano

Czy fasada bądź cały budynek wymaga remontu: tak, potrzebuje

Czy jest miejsce odpowiednie do urządzenia schronu przeciwgazowego: nie ma

Dane dotyczące podwórza

Czy są stajnie, obory, chlewy, komórki: nie ma

Śmietnik: przenośny, smołowany

Roślinność: ogródek kwiatowy

Urządzenia do trzepania: 1 trzepak

Gdzie odpływają ścieki kuchenne: kanalizacja

Karta realności z dnia 12.XII.1940 r.

Położenie: Grodzka 16

Powierzchnia ogółem: 1710 m2, w tym:

- zabudowana: 1130 m2,

- niezabudowana: 580 m2

Długość frontu: 32 mb (głębokość 55 mb)

Budynek A

Liczba kondygnacji: 3

- 1 główna klatka schodowa

Liczba mieszkań: 14, w tym:

- 1 mieszkanie – 1 izba,

- 8 mieszkań – 2 izby,

- 4 mieszkania – 3 izby,

- 1 mieszkanie – 4 izby

Liczba izb: 33

Liczba piwnic: 10

Liczba suteren niemieszkalnych: -

Liczba strychów: 1

Budynek B

Liczba kondygnacji: 3

- 1 główna klatka schodowa

Liczba mieszkań: 10, w tym:

- 3 mieszkania – 1 izba,

- 3 mieszkania – 2 izby,

- 3 mieszkania – 3 izby,

- 1 mieszkanie – 4 izby

Liczba izb: 22

Liczba piwnic: 2

Liczba suteren niemieszkalnych: -

Liczba strychów: 1

Budynek C

Liczba kondygnacji: 3

- 1 główna klatka schodowa

Liczba mieszkań: 14, w tym:

- 4 mieszkania – 1 izba,

- 6 mieszkań – 2 izby,

- 4 mieszkania – 3 izby

Liczba izb: 28

Liczba piwnic: 11

Liczba suteren niemieszkalnych: -

Liczba strychów: 1

Budynek D

Liczba kondygnacji: 3

- 1 główna klatka schodowa

Liczba mieszkań: 23, w tym:

- 3 mieszkania – 1 izba,

- 4 mieszkania – 2 izby,

- 11 mieszkań – 3 izby,

- 5 mieszkań – 4 izby

Liczba izb: 64

Liczba piwnic: 21

Liczba suteren niemieszkalnych: -

Liczba strychów: 1

Dopisek: Łakomy Ignacy (ur. 1897 r.) Łakomy Józef Grodzka 16 i Rybna 13

PiwniceBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Kamienica przy ulicy Grodzkiej 16 tworzy wraz z oficynami zwarty układ komunikacyjno-przestrzenny, powstały na skutek długoletniego łączenia poszczególnych budowli tworzących obecną bryłę kamienicy. Budynek składa się z czterech kamienic, pozostających w zwartej zabudowie ulicy Grodzkiej, z dawnych oficyn ciągnących się ulicą Ku Farze oraz budynku przy ulicy Rybnej 13. Podziemia kamienicy tworzą więc prawdziwy labirynt piwnic, których pomieszczenia łączą się ze sobą pomiędzy kondygnacjami i często wychodzą poza obrys budynków.

Grodzka 16

Kamienica posiada dwie kondygnacje piwnic. Piwnice I kondygnacji (zbudowane z kamienia i cegły) dostępne są z sieni i występują pod całością budynku. W osi południowej posiadają układ trzytraktowy (wydłużone, obszerne pomieszczenia sklepione kolebkowo), w północnej – dwutraktowy. Piwnice II kondygnacji wybiegają aż pod budynek przy ulicy Grodzkiej 7. Są to pomieszczenia budowane z kamienia na planach nieregularnych czworoboków.

Grodzka 16A

Budynek podpiwniczono dwiema kondygnacjami piwnic. I kondygnacja, dostępna z sieni kamienicy przy ulicy Grodzkiej 16, połączona jest korytarzem z piwnicami Grodzkiej 16. Piwnice występują w układzie dwudzielnym, trzytraktowym. II kondygnację piwnic stanowią trzy, drążone w lessie pomieszczenia.

Grodzka 16 B

Piwnice I kondygnacji są połączone korytarzem z sienią następnej części kamienicy (Grodzkiej C) i występują niemal pod całością budynku. W części frontowej są dwudzielne, jednotraktowe, w trakcie środkowym tworzą prostokątne pomieszczenie, które korytarzem łączy się z piwnicami traktu trzeciego. Z tego korytarza prowadzi zejście do II kondygnacji piwnic, on też łączy piwnice kamienicy Grodzkiej B z piwnicami Grodzkiej C.

Piwnica II kondygnacji ulokowana jest już poza obrębem kamienicy, pod podwórzem.

Grodzka 16 C

Pod budynkiem znajdują się dwie kondygnacje piwnic. Pomieszczenia I kondygnacji występują pod całością budynku. Od strony ul. Grodzkiej znajduje się sklepione kolebką, jednodzielne pomieszczenie, jednotraktowe. Łączy się ono nieregularnym korytarzem traktu środkowego z traktem trzecim. Trzeci trakt tworzy kwadratowe pomieszczenie pośrodku którego znajduje się duży filar. Jest ono połączone z piwnicą należącą do oficyny kamienicy. II kondygnację piwnic tworzą dwa pomieszczenia drążone w lessie – większe pod frontową piwnicą I kondygnacji i mniejsze znajdujące się juz poza obrysem kamienicy.

Opisy pomieszczeń piwnic, ich wykorzystania i stanu zachowania podają dokumenty działowe i wizytacyjne.

„Dział kamienicy „Świderskiej" 30 IV r. 1619

Pierwszą część Pan Sebastian Kining pasztetnik z małżonką swoią Panią Anną Swiderszczanką sklepu przedniego połowę, z oknem na ulicę także mieisce na piwniczkę przeciw ziemiance Razwalonego po filar średni gdzie sobie powinien będzie zasklepienie swem kosztem komorka na dole w sieni przeciw połowicy sklepu przedniego podle komory pierwszej za drzwiami na sobie swem kosztem Zbudować (...) widok zostawić do piwnicy krata iest we drzwiach żeby y sam sobie y drugiegmu nie zasłaniał światła także sklepu tego przedniego połowicę przemurować drzwi wyłomać y przyprawić ze wszystkiemi potrzebami y zamknieniem to powinien będzie skoro tę część obeimie, także gdy piwniczkę będzie brał przeciw Ziemionce tak ma warować aby murow y gruntow nie pobierał, żeby sam sobie y drugiemu szkody nie czynił także gdzie wschod do swey piwniczki będzie czynił tak ma dogadzać aby niezacieśniał drugiemu. Także gdy będzie budował komorę na gorce przeciw schodu, tak ma budować aby nie ścieśniał tak do schodu chodzenia y do inszych części a iż ta komora podle części piątei gdy będą budować komory maią spolnie dować do ściany spolnego drzewno takie gdy będzie sklepił piwniczkę swoie tak ma sklepienie stawiać żeby było rowno z gruntami piwnicznemi.

Drugą część bierze Pan Adem Kustrzyński Miecznik z małżonka swoią Panią Zofią Swiderszczanką (...)

Trzecią część bierze Pan Walerian Swiderski (...)

(...) gdy komory będzie budował na dole ma ku tyłowi zapuścić placu na ukos według słuszności dla przestrzennego chodzenia y do piwnice y na tył tak iemu samemu iako y wszystkim innym tak że gdy będzie stawiał piwnicę nad piwniczką pierwszey części ktora się poczyna od piątey części wpułfilara a ma się kończyć wpuł tegoż filara średniego gdzue do piwnice mayą chodzić po samy mur od pana ,alarza ma sobie uczynić w tym Zapierzeniu drzwi y okienko dla widoku do drugich piwniczek a ta piwniczka ma stać na gruncie ktury iest z okien do drzwi ściennych z kratą żelazną która ma być równo z drugimi piwnicami tak iako grunt ku Ziemionce zwalonego także na górze między komorą ktora iest na belkach to iest piątey części ma być zabopolna ściana być murowana albo Uchoway Boże ognia budowana na samey ścianie sklepowey średni murowaney jako mur ma nie umykaiąc się wpośrodek czwartey części od piątey części krzywdy po tym niemiała tak że y na gorze gdy komorę będzie stawiał ma tak budować aby niezacieśniał tak sobie iako i drugiemu. (...)” [1].

Inspekcja budowlana

- projekt przerobienia wejścia do mieszkań na 1. i 2. piętrze w oficynie, w miejsce wejść z balkonów skasowania w tej części balkonów i przerobienia sklepu od ul. Grodzkiej nr 16 w Lublinie właściciela Finkielsztajna. Wewnątrz plan sytuacyjny posesji nr 16 przy ul. Grodzkiej i Rybnej nr 13 w Lublinie. Sporządził go J. Gotlewski. Plan ten został częściowo zatwierdzony (oprócz przerobienia części sieni wejściowej od ul. Grodzkiej na sklep ze względu na bezpieczeństwo publiczne) na sesji Magistratu w dniu 8.X.1926 r. I opatrzony datą 12.X.1926 r. a także podpisami i pieczęciami wiceprezydenta miasta, Szefa Wydziału Budownictwa oraz Inspektora Budownictwa.

- plan przyziemia domu 2-piętrowego przy ulicy Grodzkiej Nr 16 w Lublinie. Sporządził J. Gotlewski.

- 2 plany pomieszczeń mleczarni dla W.P. Hersza Szpica, Lublin, ul. Grodzka Nr. 16. Jeden z nich nosi pieczęć potwierdzającą zaopiniowanie pismem Lubelskiej Izby Rolniczej z dnia 13.I.1939 r. oraz pieczęć i podpis Inspektora Mleczarskiego Lubelskiej Izby Rolniczej.

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

[1] WAPL A.m. L. Ks.28, s. 146-150.

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Akta nieruchomości położonej w Lublinie przy ul. Grodzkiej 16, APL, sygn. 1670.

Księga adresowa Polski, 1929.

Kamienice Grodzka 16-160 w Lublinie, Dokumentacja naukowo – historyczna opracowana na zlecenie Miejskiego Zarządu Budynków Mieszkalnych w Lublinie. Opracowanie Ewa Mińska, fotografie B. Biedacha, Lublin 1979, syg. 169.