Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ekslibris Lubelski (1927–1957)

W Lublinie w okresie przedwojennym zorganizowano dwukrotnie wystawę ekslibrisów. Kolejna wystawa została zorganizowana po wojnie w 1945 roku. Reaktywowano wówczas LTMK (Lubelskie Towarzystwo Miłośników Książki) i wydano katalog poświęcony lubelskim ekslibrisom.

Spis treści

[RozwińZwiń]

Okres przedwojennyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Alojzy Leszek Gzella:

W roku 1927 zorganizowano w Lublinie wystawę książki polskiej. Urządzony przy tej okazji pokaz ekslibrisów był pierwszą tego rodzaju ekspozycją w Polsce. Przysłali nań swoje prace najwybitniejsi współcześnie działający graficy polscy. [Dodajmy, że specjalnie na tą wystawę Kazimierz Wiszniewski wykonał drzeworytowy exlibris LTMK przedstawiający kamiennego lewka z gzymsu kamienicy w Rynku lubelskim. Lewek ten stał się odtąd symbolem lubelskich bibliofilów.] W trzy lata później odbyła się w Lublinie wystawa ekslibrisów słowiańskich i literatury związanej z ekslibrisologią. Wystawiali graficy: Bułgarii, Czechosłowacji i Jugosławii. Były też ekslibrisy rosyjskie tej miary twórców: W. A. Faworski, A. I. Krawczenko, W. N. Masiutin, N. I. Piskarew. Ukazał się wówczas specjalny katalog  wydany przez Wiktora Ziółkowskiego, który był inicjatorem i organizatorem zarówno poprzedniej, jak i tej wystawy. Katalog wydano jako trzeci tomik biblioteczki Lubelskiego Towarzystwa Miłośników Książki. Na pierwszej wystawie prac członków Związku Polskich Artystów Plastyków w 1937 roku w Lublinie prawdopodobnie eksponowano ekslibrisy, bo w wydanym katalogu znajdują się reprodukcje ekslibrisów Czesława Stefańskiego dla Ireny Malinowskiej i M. Pajdowskiego oraz Kazimierza Wiszniewskiego dla ZPAP w Lublinie1.

Okres powojenny (do 1957 roku)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Alojzy Leszek Gzella:

Z następnym pokazem ekslibrisów spotykamy się już w latach powojennych. Na wystawie plastycznej okręgu lubelskiego w czerwcu 1945 roku były m. in. ekslibrisy Adama Półtawskiego. Jak dotychczas najciekawszą wystawą ekslibrisów była ekspozycja urządzona na 50-lecie biblioteki im. Hieronima Łopacińskiego w 1957 roku. Nie będzie żadną przesadą, kiedy powie się, że dzięki koncepcji ukazania dorobku Lublina i województwa lubelskiego w dziedzinie grafiki książkowego znaku własnościowego, była to wystawa pionierska w kraju. Połączono ją z reaktywowaniem Lubelskiego Towarzystwa Miłośników Książki, przy którym powołano Koło Miłośników Ekslibrisu.

Warto choćby krótko przypomnieć, że na wystawie eksponowano bardzo dużo ciekawych, mało znanych ekslibrisów lubelskich. Pokazano odbitki pierwszych p r y m i t y w n y c h ekslibrisów z XV w., pisanych ręcznie na książkach, reprodukcje superekslibrisów z XVI w. Jana Firleja, Jana Osmólskiego oraz Jana Zamoyskiego. Oryginalne ekslibrisy zabytkowe otwierały miedziorytowy z 1736 roku Jana Fryderyka Sapiehy, kanclerza  W. Ks. Litewskiego, miedziorytowy z XVIII wieku księcia Aleksandra Lubomirskiego, szereg znaków bibliotek seminaryjnych i zakonnych. Współczesne ekslibrisy prezentowali graficy: E. Bartłomiejczyk, St. Ostoja – Chrostowski, A. Falkiewicz, J. Klukowski, J. Kurzątkowski, A. Młodzianowski, K. Pieniążek, A. Półtawski, T. Przypkowski, T. Siebielec, Cz. Stefański, K. Wiszniewski, M. Ziółkowski, H. Zwolakiewicz i inni. Wystawa ta doczekała się szeregu omówień w prasie dziennej oraz pismach periodycznych, a także bibliofilsko wydanego katalogu pt. „Ekslibris lubelski dawny i nowy” w opracowaniu Stefana Wojciechowskiego i Stanisława Oczkowskiego i w układzie graficznym Henryka Zwolakiewicza. Katalog tłoczono w Lubelskiej Drukarni Prasowej2.

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Gzella A.L., Ekslibris, „Kalendarz Lubelski” 1969, Lublin 1968.

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

  1. Wróć do odniesienia A.L. Gzella, Ekslibris, „Kalendarz Lubelski” 1969, Lublin 1968, s. 177–178.
  2. Wróć do odniesienia A.L. Gzella, Ekslibris, „Kalendarz Lubelski” 1969, Lublin 1968, s. 177–178.