Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Dziesięć dni pokuty pomiędzy Rosz Ha-Szana a Jom Kippur – obrzędy i obyczaje na Lubelszczyźnie

Był to szczególny okres pokuty praktykowany pomiędzy Rosz Ha-Szana a Jom Kippur. Czas okazywania żalu za grzechy i duchowego rozrachunku, a także rozpamiętywania zniszczenia, wygnania i cierpienia jakie dotknęły przodków.

Najważniejsze święta żydowskie. Infografika
Najważniejsze święta żydowskie. Infografika (Autor: Studio Format)

Spis treści

[RozwińZwiń]

ZwyczajeBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Okres  postu miał pomagać w powrocie do Boga czyli dokonaniu teszuwy (skruchy). W tym czasie poranna liturgia w synagodze rozpoczynała się wcześniej, aby odmówić specjalne modlitwy pokutne – selichot.

Podczas dni pokuty Żydzi lubelscy udawali się na kirkut, aby modlić się przy grobach bliskich zmarłych. Atmosfera kirkutu, jako miejsca znieruchomienia i ciszy nastrajała do refleksji nad własną przemijalnością i skłaniała do nawrócenia.

 

W ciągu dnia obowiązywał ścisły post, zakazane było spożywanie posiłków, picie napojów a nawet płukanie ust, czy mycie zębów. Nadejście wieczoru znosiło post.

Osoby chore, kobiety w ciąży i karmiące piersią były zwolnione z obowiązku postu, ale nie powinny w te dni jeść do sytości, w ten sposób włączając się w żałobę całej społeczności. Dzieci również zachęcano do wyrzeczeń – nie powinny jeść swoich ulubionych potraw.

W tym czasie należało więcej czasu spędzać na studiowaniu Tory (mężczyźni), wypełnianiu przykazań i dawaniu pieniędzy na cele dobroczynne (jałmużna). Samemu sobie należało nakładać różne drobne dobrowolne ograniczenia, z wyjątkową żarliwością modlić się i odmawiać błogosławieństwa.

KaparotBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Dziesięć Dni Skruchy obejmowało również bardzo stary, pochodzący z Babilonii zwyczaj zwany kaparot.

Mężczyzna brał białego koguta, a kobieta białą kurę i trzykrotnie kręcono nimi nad głową mówiąc: To jest mój zastępca, to jest mój zamiennik, to jest moja pokuta. Ten kogut (ta kura) pójdzie na śmierć, a ja dostąpię długiego życia w pokoju.

Następnie w sposób rytualny dokonywany przez szocheta, zabijano zwierzę, a mięso rozdzielano między biednych lub spożywano samodzielnie wykupując je pewną sumą pieniędzy. Szochet nie mógł być tego dnia zmęczony, mimo że miał dużo pracy, ponieważ mógłby zabić zwierzę w sposób niewłaściwy i kogut nie byłby koszerny. Ze względu na obawę, o pogańskie korzenie zwyczaju niektórzy pobożni Żydzi zamiast kury brali w rękę pieniądze oddawane potem na cele charytatywne.

Jeśli ktoś miał pożyczone pieniądze, lub przedmioty zdobyte w sposób nieuczciwy musiał je oddać właścicielom przed Jom Kippur. W tym czasie należało prosić o wybaczenie osoby z którymi było się skłóconym, albo które się skrzywdziło. Osoba taka nie powinna odmówić, aby i jej grzechy przebaczył Bóg. Jeśli po trzykrotnej próbie pojednania nadal nie uzyskiwano przebaczenia to proszący o nie był zwolniony z dalszych prób jego uzyskania.

Wieczór Jom KippurBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W wieczór poprzedzający post Jom Kippur Żydzi spożywali więcej jedzenia niż zwykle (tylko lekkostrawne dania, aby post nie był zbyt trudny po spożyciu ciężkiego jedzenia) przygotowując się tak do surowego postu.

Mężczyźni dokonywali trzykrotnego zanurzenia w mykwie. Przed wieczornym wyjściem do synagogi ojcowie błogosławili dzieci, by miały bojaźń Bożą i osiągnęły sukcesy w podjętych przedsięwzięciach – szkole, studiach nad Torą itp. Zakładano tałesy oraz kitle, czyli białe płaszcze i udawano się do synagogi wcześniej niż zwykle, aby przygotować się do modlitwy.

Wieczorem (wyjątkowo, bo zwykle dokonywały tego kobiety)  mężczyźni zapalali świece oraz dodatkowo świecę jorcajt, w intencji dusz zmarłych rodziców i odmawiali błogosławieństwa.

 

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

http://www.hatikvah.pl/index.php?option=com_content&task=view&id=222&Itemid=35, dostęp 10.11. 2010

http://www.the614thcs.com/40.193.0.0.1.0.phtml, dostęp 10.11.2010

Gal-Ed E., Księga świąt żydowskich. Warszawa 2005.  

Kameraz-Kos N., Święta i obyczaje żydowskie, Warszawa 2000. 

Rabin Greenwald Z., Bramy Halachy. Religijne prawo żydowskie, Kraków 2005.

Schoeps J.H, Nowy leksykon Judaistyczny, Warszawa 2007.

Unterman A., Żydzi, wiara i życie, Warszawa 2005.