Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Drukarnia Popularna w Lublinie (1932–1951)

Drukarnia Popularna powstała z małego zakładu drukarskiego przy ul. Zamojskiej 37.

Reklama Drukarni Popularna
Reklama Drukarni Popularna (Autor: nieznany)

Spis treści

[RozwińZwiń]

Historia powstania drukarni i jej działalność w latach 1932–1939Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Drukarnia Popularna powstała z małego zakładu drukarskiego przy ul. Zamojskiej 37. W roku 1932 drukarnię tę zakupili dwaj drukarze lubelscy: Aleksander Michalski i Józef Rybiński i umieścili w lokalu przy ul. Żmigród 11. W Drukarni Popularnej drukował większość swoich publikacji (pisma, tomiki poezji) Józef Łobodowski.

W Ilustrowanym przewodniku po Lublinie wydanym w 1931, w wykazie drukarń pod adresem Zamojska 37 odnotowana jest drukarnia Handlowa.

W latach 1931–1932 pod adresem Zamojska 37 działała drukarnia Neodruk. W tym czasie wydrukowano: tomik poetycki Antoniego Madeja Pieśni o Bałtyku, (1932) oraz Ognisko Nauczycielskie, nr 10 (30) 1931, nr 1 (31) 1932.

Ważne drukiBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W roku 1932 w Drukarni Popularnej (mieszczącej się jeszcze przy ulicy Zamojskiej 37) drukowane były:

Po przeprowadzce w 1932 roku z ulicy Zamojskiej, w Drukarni Popularnej mieszczącej się już pod nowym adresem: Żmigród 1 drukowane były m.in.

Poemat Józefa Łobodowskiego Uczta zadżumionych – fragment o drukarzachBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Józef Łobodowski w jednym ze swoich powojennych poematów Uczta zadżumionych duży fragment poświęcił lubelskim drukarzom i „małej lubelskiej drukarence”. Niewątpliwie pisząc te słowa miał w pamięci Popularną, w której drukował większość swoich publikacji.

Działalność oficyny w latach 1939–1944Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W czasie okupacji niemieckiej drukarnia na Żmigrodzie wciąż działała i wykonywała pewne zamówienia dla okupanta. Były tu również drukowane nielegalne ulotki i pisma. Na skutek donosu w marcu 1944 roku Niemcy aresztowali czternastu drukarzy Popularnej. Rozstrzelano ich na Majdanku 3 czerwca2.

Aleksander Michalski i Józef Rybiński właściciele drukarni "Popularna" w Lublinie
Aleksander Michalski i Józef Rybiński właściciele drukarni "Popularna" w Lublinie (Autor: )

W tym właśnie czasie w drukarni Popularna, której właścicielami byli: Aleksander Michalski i Józef Rybiński, zorganizowana została grupa drukarzy, która utrzymywała kontakty z podziemiem. Współpraca ta wyglądała w ten sposób, że w wielkiej tajemnicy nawet przed innymi drukarzami produkowano ulotki, broszury, afisze, fałszywe przepustki, dowody osobiste itd. Utrzymywano także kontakty z oddziałami partyzanckimi, zaopatrując ich drukarnię w czcionki, farbę i papier. Była to zatem jedyna drukarnia podziemna w naszym mieście3.

Działalność oficyny w latach 1944–1951Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Po tragicznych wydarzeniach z czerwca 1944 roku drukarnia była zamknięta przez kilka miesięcy. Wznowiła pracę w listopadzie tego samego roku. Po 1945 roku drukarnia wykonywała prace dla KUL-u i Kurii Biskupiej oraz drukowała dla różnych urzędów.

Maciej Mierzejewski:

W dniu 3 sierpnia 1950 roku z byłego zakładu prywatnego pod nazwą „Drukarnia Popularna – Michalski” w Lublinie przy ul. Królewskiej zostaje zorganizowana Spółdzielnia, która przyjęła nazwę „Spółdzielni Pracy Drukarzy i Introligatorów”. Biuro i wyrób stempli mieściły się przy ul. Królewskiej 17, a zakład drukarski przy ul. Żmigród 1, natomiast introligatornia przy ul. Królewskiej 74

Lata późniejsze (1951–2008)Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Drukarnia „Intrograf” (z siedzibą przy ul. Żmigród 1) – bo tak została nazwana dawna Popularna działała do roku 1973. Wtedy to została w tym miejscu utworzona Izba Tradycji Drukarstwa Lubelskiego.

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Gdula P., Drukarstwo lubelskie, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin – Polonia, vol. VIII, 2, Lublin 1953.
Mierzejewski M., Taki był początek, „Intrograf” [jednodniówka], 26.10.1984 r.
Rosiak R., Za cenę życia. W 15. rocznicę tragicznej walki lubelskich drukarzy, „Kamena” 1959, nr 6.

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

  1. Wróć do odniesienia P. Gdula, Drukarstwo lubelskie, Annales Universitatis Mariae Curie-Skłodowska, Lublin – Polonia, vol. VIII, 2, Lublin 1953, s. 88.
  2. Wróć do odniesienia R. Rosiak, Za cenę życia. W 15. rocznicę tragicznej walki lubelskich drukarzy, „Kamena” 1959, nr 6, s. 4.
  3. Wróć do odniesienia R. Rosiak, Za cenę życia. W 15. rocznicę tragicznej walki lubelskich drukarzy, „Kamena” 1959, nr 6, s. 4.
  4. Wróć do odniesienia M. Mierzejewski, Taki był początek, „Intrograf” [jednodniówka], 26.10.1984 r.

Powiązane artykuły

Powiązane miejsca

Zdjęcia

Audio

Historie mówione

Inne materiały

Słowa kluczowe