Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Czesław Miłosz – kalendarium życia

Czesław Miłosz (ur. 30 czerwca 1911 roku w Szetejniach, zm. 14 sierpnia 2004 roku w Krakowie)

Adam Zagajewski z Czesławem Miłoszem i Carol Thigpen-Miłosz
Adam Zagajewski z Czesławem Miłoszem i Carol Thigpen-Miłosz (Autor: nieznany)

1911 – 30 czerwca w Szetejniach (pow. Kiejdany, Litwa) w białym dworze nad rzeką Niewiażą przychodzi na świat Czesław Miłosz.

1921 – Czesław Miłosz rozpoczyna naukę w Gimnazjum im. Króla Zygmunta w Wilnie.

1929 – studia polonistyczne na Wydziale Humanistycznym Uniwersytetu Stefana Batorego w Wilnie. Po kilku tygodniach Miłosz zmienia kierunek studiów i przenosi się na Wydział Prawa.

1930 – poetycki debiut Miłosza: wiersze pt. Kompozycja i Podróż w czasopiśmie studentów Uniwersytetu im. Stefana Batorego „Alma Mater Vilnensis” (nr 9, s. 56–57).

1931–1933 – Miłosz jest członkiem grupy poetyckiej „Żagary” i redaktorem czasopisma o tej samej nazwie.

1933 – debiutancki tom wierszy Poemat o czasie zastygłym (Wilno), za który Miłosz otrzymuje Nagrodę im. Filomatów oraz stypendium Funduszu Kultury Narodowej, pozwalające mu na wyjazd do Paryża, gdzie spotyka się z Oskarem Miłoszem, poetą francuskim litewskiego pochodzenia, który odgrywa szczególnie ważną rolę w kształtowaniu jego młodzieńczej świadomości artystycznej.

1934 –  10 marca ma miejsce w Warszawie tzw. najazd poezji awangardowej, gdzie Miłosz spotyka Józefa Czechowicza, z którym się zaprzyjaźnia i od którego otrzymuje pseudonim „Krowa”. Tego samego roku Miłosz kończy Wydział Prawa na Uniwersytecie Stefana Batorego w Wilnie.

1935 – w Paryżu powtórnie spotyka się z Oskarem Miłoszem; w tym samym roku rozpoczyna pracę w rozgłośni Polskiego Radia w Wilnie.

1937 – wiosną Miłosz, w wyniku czyjejś denuncjacji, bez oficjalnego uzasadnienia i na skutek presji administracji traci pracę w Polskim Radiu w Wilnie za „dopuszczanie do mikrofonów osób niewłaściwego pochodzenia”, odtwarzanie muzyki chóru białoruskiego oraz sympatie litewskie.

1937–1939 – Miłosz pracuje w centrali Polskiego Radia w Warszawie dzięki pomocy Haliny Sosnowskiej, którą przekonuje do zatrudnienia Józefa Czechowicza.

1938 – Miłosz przebywa z krótką wizytą w Lublinie, podczas której odwiedza Józefa Czechowicza i gości w rodzinnym domu Jerzego Pleśniarowicza na ul. 1 Maja 51. Z tej lub innej wizyty zachowało się zdjęcie Miłosza, który głaszcząc psa gospodarzy, jamnika Norę, stoi razem z Jerzym Pleśniarowiczem i jego matką, Józefą Cybulską, na balkonie mieszkania. W archiwum Jerzego Pleśniarowicza odnaleźć też można list, w którym Józefa Cybulska pisze do przebywającego w Warszawie syna Jerzego o wizycie, jaką Miłosz odbył u niej razem z Józefem Czechowiczem. Józefa Cybulska wspomina w liście o serdecznej atmosferze spotkania przy winie własnej roboty, które znalazło szczególne uznanie u Czechowicza.

1939 – w lutym Miłosz ogląda dramat Czechowicza Czasu Jutrzennego, będący historią żołnierza dręczonego przeczuciem śmierci; sceniczna opowieść już wkrótce znajduje tragiczną realizuję w życiu Czechowicza. Na wieść o wybuchu wojny Czesław Miłosz, jako pracownik Polskiego Radia, zgłasza się na ochotnika do obsługi wojskowej radiostacji i wyrusza na front. 9 września, będąc w okolicach Lublina, niedaleko Kurowa, stara się przedostać do swojego przyjaciela Józefa Czechowicza, do którego nie dociera z powodu ataku niemieckiego lotnictwa. Czechowicz umiera w Lublinie w czasie bombardowania. W późniejszych wspomnieniach Miłosz przyznaje, że gdyby dotarł do Czechowicza na czas, mógłby podzielić jego los.

1940 – Miłosz przenosi się do Warszawy, w której pozostaje do końca wojny. Tu publikuje konspiracyjne wydanie swoich Wierszy pod pseudonimem Jan Syruć, organizuje wieczory poetyckie poświęcone m.in. twórczości Czechowicza oraz współpracuje z podziemną Organizacją Socjalistyczno-Niepodległościową „Wolność”, w ramach której pomaga Żydom ukrywającym się po aryjskiej stronie miasta.

1944 – żeni się z Janiną Dłuską-Cękalską.

1945 – przenosi się do Krakowa, współpracuje z „Dziennikiem Polskim”.

1945–1950 – pracuje w placówkach dyplomatycznych w Waszyngtonie, Nowym Jorku i Paryżu jako attaché kulturalny PRL.

1951 – prosi rząd Francji o azyl polityczny; rozpoczyna współpracę z „Kulturą”.

1960 – przenosi się do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczyna pracę dydaktyczną na Wydziale Języków i Literatur Słowiańskich w California University w Berkeley.

1978 – 7 kwietnia otrzymuje międzynarodową konkursową nagrodę „Neustad International Prize for Literature” przyznawaną przez Uniwersytet Oklahoma w Norman.

1978 – ukazuje się w USA numer czasopisma „World Literature Today” (tom 52, nr 3) w całości poświęcony Miłoszowi.

1980 – 9 października Akademia Szwedzka przyznaje Czesławowi Miłoszowi Nobla w dziedzinie literatury „za całokształt twórczości, w której z bezkompromisową wnikliwością ujawnia zagrożenie człowieka w świecie pełnym gwałtownych konfliktów”.

1980 – w listopadzie Senat Akademicki KUL zatwierdza uchwałę Rady Wydziały Nauk Humanistycznych uczelni o nadaniu Czesławowi Miłoszowi najwyższej godności uniwersyteckiej, doktoratu honoris causa KUL.

1980 – 9–14 grudnia poeta uczestniczy w uroczystościach wręczenia mu Nagrody Nobla w Sztokholmie.

1981 – Miłosz po ponad 30 latach odwiedza Polskę. 11 czerwca uczestniczy w uroczystości nadania tytułu doktora honoris causa KUL. Podczas tej wizyty spotyka się na dziedzińcu KUL z Lechem Wałęsą i odwiedza grób swojego przyjaciela Józefa Czechowicza (10 czerwca) na cmentarzu przy ul. Lipowej. Tego samego roku ukazuje się nakładem Wydawnictwa KUL Księga Hioba w przekładzie Miłosza oraz jego Pięć wierszy. Z okazji wizyty Miłosza Muzeum Okręgowe w Lublinie. Odział Józefa Czechowicza wydaje publikację Miłosza pt. Czechowicz – to jest o poezji między wojnami (wraz z tekstem Czechowicza pt. Uczeń marzenia. Rzecz o poezji Czesława Miłosza) natomiast nakładem ACK Chatka Żaka ukazują się Mowy miane w Sztokholmie.

1982 – Miłosz obejmuje katedrę na Uniwersytecie Harvarda w Cambridge. W Lublinie nakładem Wydawnictwa KUL ukazuje się Księga Psalmów w przekładzie Miłosza.

1984 – nakładem Wydawnictwa KUL ukazuje się Księga pięciu megilot w przekładzie Miłosza.

1986 – umiera żona poety, Janina. W Lublinie ukazuje się nakładem Wydawnictwa KUL Ogród nauk Czesława Miłosza.

1989 – 25 lipca, za pomoc udzieloną podczas II wojny światowej rodzinie Trossów i Wołkomińskich, bracia Czesław i Andrzej Miłoszowie są uhonorowani przez Instytut Yad Vashem tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

1989 – nakładem Wydawnictwa KUL ukazuje się Ewangelia według Marka i Apokalipsa w przekładzie Miłosza.

1991 – lubelskie wydawnictwo Norbertinum publikuje Ogród nauk Miłosza.

1992 – Miłosz żeni się z Carol Thigpen, doktorem nauk historycznych, dziekanem na uniwersytecie w Atlancie.

1993 – wraz z żoną Carol przeprowadzają się do Krakowa.

1994 – poeta otrzymuje najwyższe polskie odznaczenie, Order Orła Białego.

1999 – na zaproszenie Koła Polonistów KUL poeta wraz żoną Carol po raz ostatni przybywa do Lublina. Podczas tej wizyty spotyka się z przebywającym wówczas w Lublinie Janem Karskim i po raz kolejny odwiedza grób Józefa Czechowicza. Podczas wizyty na cmentarzu Miłosz napomina: „pamiętajcie o grobie Józka, bo miasto, które nie pamięta o swoim poecie – przemija”. Obejmuje również honorowy patronat nad planowaną przez Wydawnictwo KUL inicjatywą krytycznego wydania dzieł Józefa Czechowicza, która jednak nie doczekała się realizacji. Do tej pory [2017 – red.] Wydawnictwo KUL opublikowało jedynie, dzięki staraniom Katedry Tekstologii i Edytorstwa KUL, tomik poezji pt. Dni chłopca (2009) w serii Archiwum Edytorskie. Inicjatywę krytycznego wydania dzieł Czechowicza pod patronatem Miłosza przejął natomiast Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.

2002 – umiera żona poety, Carol.

2004 – Czesław Miłosz umiera 14 sierpnia w Krakowie w wieku 93 lat. Pomimo protestów środowisk prawicowo-narodowościowych zostaje pochowany w Krypcie Zasłużonych krakowskiego kościoła oo. paulinów na Skałce.

Powiązane artykuły

Zdjęcia

Wideo

Słowa kluczowe