Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” w Lublinie jest samorządową instytucją kultury działającą na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Cyrulicza 2 w Lublinie (obecnie Lubartowska 35)

Historia nieruchomości zlokalizowanej w Lublinie przy ulicy Lubartowskiej 9 i Cyruliczej 2, dzisiejszej Lubartowskiej 35.

Spis treści

[RozwińZwiń]

LokalizacjaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

 

Dawny numer policyjny: 382
Numer hipoteczny: 852, 2031
Numer przed 1939: Cyrulicza 2/Lubartowska 9
Numer po 1944: -
Numer obecny: Cyrulicza 2/Lubartowska 35

 

Cyrulicza 2Cyrulicza 2/Lubartowska 9 na mapie Lublina z 1928 roku

Cyrulicza 2Cyrulicza 2/Lubartowska 9 na panoramie Lublina z lat 30.tych XX wieku

 

FunkcjeBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

 

Lokale handlowe i rzemieślnicze w latach 1918-1941:


Księga Adresowa Polski, 1928 r.
 - Blumensztok Moszek - kolonjalne artykuły,
 - Kerszenbaum B. - kuchenne naczynia,
 - Muszkatblit J. - czapnicy,
 - Sztajnman Icek i Najmark Jankiel - handel hurtowy manufakturą,
 - Sztern D. - szczotkarze,
 - Szyłler/Szyler Nuchim - sklep kolonjalny/kolonjalne artykuły,
 - Zynger S. - torebki papierowe/pracownie

 

Aml 1918-1939, sygn. 3583
1927 - Fajga Epel - pracownia szycia bielizny


Aml 1918-1939, sygn. 2602
1928 - Moszek (?) Sztok - owocarnia


Aml 1918-1939, sygn. 2603
1929 - Gołda Gertler - handel owocami i wodą sodową
1929 - Lejba Wajs i Moszek Glas - skład owoców (handel hurtowy)
1929 - Suchym Szyber - handel cukierkami


Aml 1918-1939, sygn. 2594
1930 - Salomon Fałek Goldberg - handel towarami bawełnianymi
1930 - Kohen Luzer - handel towarami bawełnianymi

 - handel w podwórzu w dwóch pokojach, posiada elektryczność, czysto utrzymany
1930 - Berek Gewerc - sklep z galanterią ludową


Aml 1918-1939, sygn. 2606
1931 - Necha Rapaport - sklep z cukierkami i czekoladą
1931 - Bandel Gerson - sprzedaż cukierków
1931 - Moszek Dymen - sklep spożywczy

 - „lokal czysty, posiada potrzebne instalacje”


Księga Adresowa Polski z 1929 r.
1929 - Icek Sztajnman, Jankiel Najmark – handel hurtowy manufakturą
1929 - Mordka Wajcman - jadłodajnia
1929 - E. Szyler - wyroby cukiernicze
1929 - Muszkatblit - czapki
1929 - Szmul Abramowicz - farby
1929 - Majlech Morajne - kantor wymiany
1929 - Moszek Blumensztok - artykuły kolonialne
1929 - I. Najmark - manufaktura
1929 - P. Glas - owocarnia
1929 - Moszek Rozenbusz - owocarnia
1929 - C. Zylbersztajn - artykuły spożywcze
1929 - D. Sztern - produkcja szczotek
1929 - S. Zynger - torebki papierowe
1929 - P. Honigman i S-ka - ziemiopłody

 

Historia budynkuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

 

Właściciele:
1915 - Wolman Szol
1940 - Wolman Szymon

 

Historia własnościowa i budowlana:

(Jadwiga Teodorowicz Czerepińska, Rozpoznanie historyczno-konserwatorskie kwartału zabudowy zawartego pomiędzy ulicami: Cyrulicza – Furmańska – Kowalska – Lubartowska, katalog zabytków, egzemplarz dostępny wyłącznie w archiwum WUOZ, fragment opracowania)


Teren, na którym znajduje się działka, będąca przedmiotem naszego zainteresowania, na początku XIX w. wchodził w skład rozległej nieruchomości należącej do lubelskich trynitarzy. Tzw. „Place Potrynitarskie" zakupił Szmul Wejsberg, następnie jego sukcesorzy sprzedali je Lejzorowi Finkielsztejnowi (vel Finkielstein) przed 1860 r.
W 1864 r. z nieruchomości Finkielsztejna wydzielono trzy parcele usytuowane przy ul. Lubartowskiej, na odcinku od rzeki Czechówki do nowoprojektowanej ulicy Cyruliczej. Parcele, o zbliżonej szerokości, nabyli Lewenstein, Brunner i Szmul Weisberg. Działka narożna (ul. Lubartowska i Cyrulicza) będąca własnością Weisberga została zabudowana przed 1870 r., gdyż w wykazach ubezpieczeniowych z tego okresu odnotowano murowany, jednopiętrowy dom mieszkalny, drewniany skład na drewno, dwa drewniane zadaszenia (poddachy) oraz parterową drewnianą szopę. Budynek mieszkalny był usytuowany w głębi działki, równolegle do uL Lubartowskiej - identyfikujemy go z obecną oficyną.
W 1873 r. nieruchomość kupili Kazimierz i Marianna Mazurkiewiczowie za 1600 rbs. W 1879 r. z działki wydzielono parcelę (obecnie Lubartowska 37) o powierzchni 1422 łokci kwadratowych, którą nabyli Jan i Marianna Dobrowolscy. Zmniejszoną niemal o połowę posesję Lubartowska 35 kupili w 1897 r. Chąja-Ita i Szol-Lejba Wolmanowie za 6800 rb. Z zestawienia wcześniej wymienionych kwot wynika, że w tym okresie tj. 1879-97, na parceli poczyniono znaczne inwestycje, co potwierdzają późniejsze o dwa lata wykazy ubezpieczeniowe. W 1899 r. odnotowano w nich - murowany dwupiętrowy dom mieszkalny z piwnicą i poddaszem, murowany, jednopiętrowy dom mieszkalny z piwnicą i poddaszem oraz oficynę gospodarczą z drewutnią i kloaką.Tamże zaznaczono, że zabudowa na parceli ma wspólną ścianę z nieruchomością posiadającą księgę hipoteczną nr 812 (Cyrulicza 4/6). Powyższa uwaga dotyczy najstarszej kamienicy posadowionej w głębi działk.i Z analizy powyższych materiałów wynika, że w program zabudowy na działce włączono wcześniej wspomnianą piętrową kamienicę z ok. 1870 r., która następnie została przekształcona w oficynę.
W 1904 r., o czym świadczy data umieszczona pod oknem szczytu skrajnej wschodniej osi elewacji południowej, nadbudowano dwa piętra nad kamienicą w głębi (oficyną), a następnie ujednolicono jej elewację z kamienicą frontową. Ukształtowana w tym okresie bryła kamienicy nie uległa zasadniczym zmianom do dnia dzisiejszego. Po śmierci Chai-Ity i Szola-Lejby Wolmanów, nieruchomość odziedziczył ich syn Szymon, w którego
posiadaniu nieruchomość znajdowała się do II wojny światowej.
W okresie międzywojennym na parterze kamienicy mieściła się jadłodajnia, fabryka cukrów oraz sklepy - galanteryjny, z naczyniami i materiałami piśmiennymi.
W 1934 r., w sklepie należącym do Wolmana, poszerzono, według projektu Henryka Bekkera, witrynę sklepowej, jednocześnie przekształcając ją z półkolistej na prostokątną.
Elewacje kamienicy były pokryte zróżnicowanymi wielkościowo i stylowo szyldami reklamowi, które w 1938 r. usunięto, a następnie uporządkowano (ujednolicono liternictwo) według projekt M. Adamka.
W czasie okupacji nieruchomość, podobnie jak i pozostałe w kwartale znalazły się w obrębie getta, które w tej części miasta utworzyli Niemcy.
Kolejna zmiana miała miejsce w 1943 r., gdy w dawnej oficynie, zamieniono półkoliście zamknięte drzwi na okno.
W1946 r. Czesław Pisarski nabył nieruchomość od spadkobierców Wolmana.
Po II wojnie światowej funkcja kamienicy nie uległa zmianie, nadal parter był wykorzystywany na cele handlowe, natomiast górne piętra jako mieszkania. Na przełomie 1. 60 i 70 XX w. wewnątrz kamienicy przeprowadzono gruntowny remont, w trakcie którego rozebrano stare piece kaflowe, wymieniono podłogi
deskowe, przebudowano układ wnętrza na parterze, uzupełniono brakujące elementy detalu architektonicznego, przemurowano drzwi wejściowe na parterze, zastępując je oknami witrynowymi.
Od 1994 r. właścicielem są: Bronisława Blicharz oraz Beata Teresa Koc z mężem, Wiesław Jędruszak, Wiesław Alan, Włodzimierz oraz Marianna Osińscy i Lucyna Ciszewska. W 1998 właściciele kamienicy wystąpili do WKZ i UM z prośbą o wydanie pozwolenia na remont w zakresie: kominy, dach (malowanie)
elewacja w przyziemiu, a w dalszej kolejności elewacje wyższych kondygnacji i od podwórza, rynny i rury spustowe, blacha okienna. Właściwe prace rozpoczęto jednak dopiero w 2000 r., od tego czasu sukcesywnie wymieniana jest stolarka okienna, nawiązująca do pierwotnej oraz wyremontowano dach i kominy. W tym uzupełniono nadproża na I p. w miejscu wypadłych w czasie okupacji balkonów.

 

Opis budynkuBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

 

APL, Inspekcja Budowlana sygn. 495
- plan otworu sklepowego p. Sz Wolmana, fasada, plan syt., s.1
- rysunek kamienicy, plan niemiecki s. 4
- zdjęcie (panorama z dwóch) fasady z witrynami sklepowymi, s. 5
- rysunek witryn sklepowych, s. 6

 

Materiały ikonograficzneBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

 

Sąd Rejonowy w Lublinie, X Wydział Ksiąg Wieczystych, WH 241, Zbiór Dokumentów:
- plan sytuacyjny Possesyi N 386, 385, 383, 382 w Lublinie, wyk. Flukiewicz 1864 Nadstawnej z 1835 roku, WH 241


APL, RGL BI, sygn. 1891:13:
- plan sytuacyjny nieruchomości numer policyjny N 382 z zaznaczeniem komórek przeznaczonych do rozbiórki


APL, IB sygn. 495 (lata 30-te XX wieku):
- plan otworu sklepowego p. Sz Wolmana, fasada, plan syt., s.1
- rysunek kamienicy, plan niemiecki s. 4
- zdjęcie (panorama z dwóch) fasady z witrynami sklepowymi, s. 5
- rysunek witryn sklepowych, s. 6

 

Fotografie przedwojenne:

 

Powiązane miejsca

Zdjęcia

Inne materiały

Słowa kluczowe