Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Aleksander Ford (1908–1980)

Aleksander Ford (Mosze Lifszyc) – reżyser i scenarzysta filmowy żydowskiego pochodzenia, autor pierwszych powojennych filmów dokumentalnych z Lublina.

 

Spis treści

[RozwińZwiń]

Początki karieryBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Aleksander Ford należał do przedwojennej grupy awangardowej START. Swoją przygodę z filmem rozpoczął w 1928 roku od kręcenia filmów krótkometrażowych, np. Polski Manchester. W 1932 roku zrealizował film długometrażowy Legion Ulicy, natomiast w 1936 roku, na zlecenie Bundu, stworzył – m.in. z Wandą Wasilewską – pełnometrażowy film Mir Kumen on (Droga Młodych).

 

W 1938 roku wspólnie z Jerzym Zarzyckim nakręcił obraz pt. Ludzie Wisły. Do filmów Forda, które powstały przed wojną można również zaliczyć cykl związany z Palestyną: Sabra (1933), Kronika palestyńska, Makabiada, które były w 1934 roku wyświetlane w lubelskich kinach Apollo i Polonia1.

 

Jego filmy, takie jak Przebudzenie, Mir Kumen on, były cenzurowane ze względu na gloryfikację ruchu komunistycznego2.

DokumentalistaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Podczas II wojny światowej trafił do Związku Radzieckiego, gdzie realizował filmy dokumentalne i instruktażowe. Tam wstąpił do formującej się w 1943 roku I Dywizji Piechoty im. T. Kościuszki, która weszła w skład I Armii Wojska Polskiego. Ford był w wojsku odpowiedzialny za realizację filmów dokumentalnych z działań wojennych. Tak powstały: Bitwa pod Lenino, Przysięgamy polskiej ziemi.

 

W 1944 roku dotarł wraz z armią do Lublina, gdzie nakręcił film dokumentalny Majdanek Cmentarzysko Europy. Pozostał przy rezydującym w mieście PKWN, gdzie został naczelnikiem Wydziału Filmowego Resortu Informacji i Propagandy oraz szefem Wytwórni Filmowej WP, z którą zapoczątkował realizację Polskiej Kroniki Filmowej.

Lata powojenneBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W latach 1945–1947 pełnił funkcję dyrektora Przedsiębiorstwa Państwowego Film Polski. Po wojnie zrealizował filmy: Ulica Graniczna (1949), Młodość Chopina (1952), Piątka z ulicy Barskiej (1954), Pierwszy dzień wolności (1964) oraz nieudaną adaptację opowiadania Marka Hłaski Ósmy dzień tygodnia (1958).

 

W 1960 roku wyreżyserował film Krzyżacy na podstawie dzieła Henryka Sienkiewicza. Prywatnie był mocno związany z urzędnikami PZPR, co jednak nie uchroniło go przed nagonką antysemicką w 1968 roku. Od 1969 roku mieszkał za granicą. W koprodukcji RFN- Izrael zrealizował film Sie sind frei (1973) opowiadający historię życia Janusza Korczaka. Zmarł śmiercią samobójczą.


Opracował Jacek Jeremicz

 

PrzypisyBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

1 „Lubliner Tugblat”, R. 17, nr 79 (3 kwietnia 1934), s. 1; por. Gross N., Film żydowski w Polsce, Kraków, 2002, s. 150; APL, sygn. 403/2/1416, s. 203.
2 Gross N., Film żydowski w Polsce, Kraków 2002, s. 62, 105–108.

 

 

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

APL, sygn. 403/2/1416.
Gross N., Film żydowski w Polsce, Kraków 2002.
„Lubliner Tugblat”, R. 17, 1934, nr 79.
Kobiałko-Fuks U., Ford Aleksander, w: Polski Słownik Judaistyczny, t. 1, oprac. Z. Borzymińska, R. Żebrowski, Warszawa 2003, s. 436, 437.