Program Historia Mówiona realizowany jest w Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN” od 1998 roku. Polega on na rejestrowaniu, opracowywaniu oraz upowszechnianiu relacji mówionych dotyczących Lublina i Lubelszczyzny od dwudziestolecia międzywojennego do czasów współczesnych.

Program Historia Mówiona realizowany jest w Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN” od 1998 roku. Polega on na rejestrowaniu, opracowywaniu oraz upowszechnianiu relacji mówionych dotyczących Lublina i Lubelszczyzny od dwudziestolecia międzywojennego do czasów współczesnych.

Teatr NN
Janina Cięszczyk

Janina Cięszczyk

Janina Cięszczyk urodziła się 15 marca 1935 roku w Majdanie Skrzynieckim Kolonii. Ojciec, Aleksander Psionka oraz matka, Antonina Psionka (z domu Sprawka), prowadzili gospodarstwo rolne. Ponadto ojciec zajmował się stolarką. Naukę w szkole, w Majdanie Skrzynieckim, rozpoczęła wraz z początkiem okupacji, jednak z powodu prześladowań miejscowego nauczyciela przez Niemców czteroklasową szkołę dokończyła w miejscowości Grądy. Następnie ukończyła kolejne cztery klasy. Cały okres okupacji przeżyła w rodzinnej miejscowości, będąc przy tym świadkiem dziejących się tam wydarzeń. Po wyjściu za mąż zajęła się prowadzeniem własnego gospodarstwa rolnego.

Czytaj więcej

Józefa Kurantowicz

Józefa Kurantowicz

Józefa Kurantowicz urodziła się 6 lutego 1924 roku w Krasnobrodzie, gdzie ukończyła szkołę powszechną. Rodzice, Franciszek Maruszak i Maria Maruszak, zajmowali się rolnictwem. Miała czworo rodzeństwa –trzy siostry i najstarszego z rodzeństwa brata Janusza. Wraz z początkiem okupacji wyszła za mąż za Józefa Kurantowicza, który w czasie wojny pomagał partyzantom, za co był ścigany i po licznych próbach schwytany przez Niemców, jednak zdołał zbiec. W styczniu 1942 roku, z powodu działalności męża, Józefa Kurantowicz została zatrzymana i osadzona w obozie na Majdanku, gdzie na polu piątym spędziła siedem miesięcy. Jako więźniarka w ciąży została jednak zwolniona z obozu w lipcu 1942 roku i powróciła do domu. W okresie okupacji była m.in. świadkiem egzekucji dokonywanych przez Niemców na Żydach w Krasnobrodzie.

Czytaj więcej

Leokadia Dąbczak

Leokadia Dąbczak

Leokadia Dąbczak (z domu Gierszon) urodziła się w 1931 roku we wsi Wysokie, gmina Skierbieszów. W 1939 roku rozpoczęła naukę w szkole powszechnej w Starej Lipinie, jednak wybuch wojny szybko przerwał edukację, do której powróciła już po okresie okupacji – najpierw uczył ją ojciec koleżanki, a następnie kształciła się w szkole podstawowej w Skierbieszowie, którą ukończyła w 1947 roku. W 1950 roku ukończyła gimnazjum krawieckie w Zamościu, a w 1951 roku podjęła pracę i naukę w Państwowym Liceum dla Pracujących w Lublinie. Niemal przez cały okres aktywności zawodowej pracowała w lubelskiej służbie zdrowia, w dziale księgowości. Po przejściu na emeryturę zajęła się m.in. spisywaniem wspomnień z dzieciństwa oraz wierzeń, tradycji, obrzędów i wyrażeń gwarowych ze swoich rodzinnych stron. Jak sama wspomina: „Zaczęłam to spisywać, bo to wszystko odchodzi w zapomnienie. Co potrafiłam narysować, to narysowałam, a śpiewanie – to co i jak zasłyszałam, czyli wszystko przekazałam, jak umiałam”.

Czytaj więcej

Michał Hochman

Michał Hochman

Michał Hochman debiutował, mając 15 lat. Był pierwszym polskim wykonawcą słynnego przeboju Paula Anki ?Diana?, co zyskało mu przydomek ?Polskiego Paula Anki?. Zdobywał liczne nagrody i wyróżnienia w konkursach, plebiscytach i giełdach piosenkarskich na terenie całej Polski (m.in II nagroda Ogólnopolskiego Konkursu Muzyki, Pieśni i Tańca, Wrocław, 1961; I miejsce na Giełdzie Piosenki Polskiej, Warszawa 1966; Ogólnopolska Studencka Piosenka Roku,- ?32-go Grudnia? 1966; wykonawca Lubelskiej Piosenki Roku 1966; III nagroda Festiwalu Artystycznej Młodzieży Akademickiej (FAMA), 1967, Swinoujście; finalista Konkursu Piosenki Studenckiej w Krakowie, 1965; udział w IV Festivalu Polskiej Piosenki w Opolu, 1966 ? Maraton Kabaretowy oraz Echa Giełd i Estrad; nagrywał dla III programu Polskiego Radia.To Michał Hochman wprowadził piosenkę z kabaretu ?Cyrulik? krakowskich autorów Jacka Dybka i Franciszka Serwatki ?Konik na Biegunach? na estrady ogólnopolskie. Po raz pierwszy wykonał Konika w audycji radiowej ?Mikrofon dla Wszystkich w 1962 roku, a następnie nagrał go dla III programu Polskiego Radia z warszawskim zespołem ?Kawalerowie? w 1965 roku. W latach 90-tych zainspirował Urszulę podczas jej pobytu w Stanach do nagrania Konika. Michał Hochman został po Marcu 68` wyrzucony ze studiów geograficznych na lubelskim UMCS, wstrzymano także wydanie jego płyty, a TVP zrezygnowała z emisji programu jego piosenek. Od 1969 roku Michał Hochman mieszka w USA.

Czytaj więcej

Janusz Hajkowski

Janusz Hajkowski

Janusz Hajkowski urodził się 7 stycznia 1937 roku w Lublinie. Dziadkowie od strony matki, Jadwiga i Maciej Pitucha, pochodzili z Rybczewic, gdzie pracowali w majątku ziemskim. Dziadkowie od strony ojca, Katarzyna i Jan Hajkowscy, mieszkali w Ciechankach Łęczyńskich i również pracowali na roli w mjątku ziemskim. Rodzice Janusza Hajkowskiego, Jan i Janina Hajkowscy, w płowie lat 30. XX w. zamieszkali w Lublinie na ulicy Majdan Tatarski w domu pobudowanym przez Jana Hajkowskiego. 18 września 1939 roku Jan Hajkowski został ranny w potyczkach z Niemcami i trafił do stalagu III B, a następnie do pracy u bauera. Do Polski wrócił w 1946 roku. W 1940 roku matka wraz z dziećmi, Januszem i Wacławem (urodzonym w lutym 1933 roku), zostali wysiedleniu z domu na Majdanie Tatarskim i zamieszkali na ulicy Szerokiej, skąd po krótkim pobycie przenieśli się do ciasnego mieszkania na ul. Białkowska Góra 4 w dzielnicy Kalinowszczyzna. Rodzina zamieszkiwała tam do 1962 roku, a następnie przeprowadziła się na ulicę Biernackiego 24, blok 3, mieszkanie 27. Pod tym adresem Janusz Hajkowski mieszkał do 1964 roku, po czym, wziąwszy ślub, przeprowadził się na ulicy Balladyny 12/129. Pierwszą naukę rozpoczął w szkole nr 23 na Kalinowszczyźnie (lata 1944-1950), następnie ukończył Technikum Elektryczne przy ulicy Czwartek 3 w Lublinie. Po szkole podjął pracę w Fabryce Wag, a następnie odbył dwuletnią służbę wojskową nad morzem. Po wojsku, w latach 60., przez 10 lat pracował w elektryfikacji rolnictwa. W 1971 roku rozpoczął pracę w milicji. Służbę zakończył w sierpniu 1981 roku. Kolejną aktywnością zawodową była praca w radiokomunikacji, a następnie w Wydziale Zdrowia Urzędu Wojewódzkiego w Lublinie. Ostatnim zatrudnieniem, zakończonym przejściem na emeryturę w roku 1991, było stanowisko kierownicze w zakładzie opiekuńczym w Nałęczowie. Janusz Hajkowski w czasie okupacji był m.in. świadkiem egzekucji oraz ekshumacji więźniów Zamku Lubelskiego oraz egzekucji niemieckiego dowódcy więzienia na Zamku Lubelskim, która odbyła się w 1944 roku na terenie obozu na Majdanku.

Czytaj więcej

Zofia Wronko-Mitrut

Zofia Wronko-Mitrut

Zofia Wronko-Mitrut urodziła się 30 października 1938 roku w Zakrzówku. Tam również uczęszczała do szkoły podstawowej oraz średniej, którą zakończyła maturą. Jej matka, Józefa Katówna-Wronkowa (1904–997) była nauczycielką, polonistką, przed wojną ukończyła seminarium nauczycielskie w Krakowie. Pracowała w szkole w Bęczynie, później w Urzędowie, a następnie, w 1934 roku, podjęła pracę w Zakrzówku, gdzie poznała przyszłego męża Jana Wronkę. Jan był synem rolnika, uczył się w szkole mechanicznej. Wykazywał niemałe zdolności do majsterkowania, był „złotą rączką”i sam nauczył się reperować zegarki. Gdy na czas wojny rodzina przeniosła się z Zakrzówka do Dębicy, ojciec, aby utrzymać żonę i dzieci, dorabiał u zegarmistrza. Po wojnie był inspektorem plantacyjnym „Cukrowni Lublin”na region Szastarka –Zakrzówek - Wilkołaz. W pracy, pełniąc funkcję kontystki, pomagała mu córka Zofia. Miała ona również starszego barat Janusza, który ukończył weterynarię w Lublinie. Również mama i brat byli uzdolnieni muzycznie. Po maturze Zofia Wronko-Mitrut podjęła studia polonistyczne na Uniwersytecie Marii Curie- Skłodowskiej w Lublinie. Wtedy też zaczęła stawiać pierwsze artystyczne kroki, co w połączeniu z zaległym egzaminem z gramatyki opisowej u prof. Pawła Smoczyńskiego wpłynęło na decyzję o przerwaniu studiów i oddaniu się sztuce. Już w 1961 roku zaczęła współpracę z kabaretem „Czart” a pierwszym pełnym programem, do którego została zaproszona, był Wasyl Tiorkin. W międzyczasie wygrała Festiwal Piosenki Radzieckiej, śpiewała w zespołach wokalnych w klubie „Ruchu” w zespole KBW Ziemi Lubelskiej, w zespołach służby zdrowia oraz w chórku „Osiem” gdzie poznała profesor Adolfinę Szałańską. Brała również udział w konkursach muzycznych: „Mikrofon w cylindrze”oraz „Mikrofon dla wszystkich” –tam właśnie „wypatrzył”ją Tytus Wilski i zaproponował występy w „Czarcie” W 1965 roku wyszła za mąż za Andrzeja Mitruta, który w owym czasie grał w zespole „Tender´s”(saksofon, klarnet), założonym przez Zygmunta Iwanickiego. Oprócz występów na scenie przez siedem lat pracowała w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych i krótko w PKO. Za osiągnięcia w kulturze została oznaczona m. in. tytułem: „Zasłużony dla miasta i kultury” W ciągu kilku dekad swojej działalności artystycznej współpracowała z Jackiem Abramowiczem, Tytusem Wilskim, Adolfiną Szałańską czy Kazimierzem Grześkowiakiem. Najważniejszymi dla jej rozwoju artystycznego miejscami w Lublinie był Dom Kultury Kolejarza, gdzie występowała m. in. z zespołem „Tender´s” kawiarnia „Czarcia Łapa” gdzie występowała wraz z kabaretem „Czart”oraz klub „Nora” .

Czytaj więcej

Janina Olesiuk

Janina Olesiuk

Janina Olesiuk urodziła się w 1937 roku. Ukończyła siedem klas szkoły powszechnej w Lubieniu. Skończyła kurs pocztowy i pracowała na poczcie w Uścimowie.

Czytaj więcej

Alina Dejryng

Alina Dejryng

Alina Dejryng (z domu Iwaszkiewicz) urodziła się 26 września 1931 roku w Pińsku, w wielopokoleniowym domu rodziny Czerkaszynów (rodzina od strony mamy). W jednej części domu zamieszkiwała wraz z rodzicami, a drugą część zajmowała babcia, ciocie i wujek. Ojciec, Józef Iwaszkiewicz, urodził Telechanach, matka w Pińsku. Przed wojną Alina Dejryng ukończyła pierwszą klasę szkoły powszechnej. Wraz z wybuchem II wojny światowej, a szczególnie w związku z aresztowaniami i wywózką mieszkańców Pińska na Syberię w 1940 roku, uciekła wraz z rodzicami do Lublina. Podczas aresztowań zabrano brata ojca, następnie jego żonę i dziadków Iwaszkiewiczów. Wszyscy zostali zesłani na Syberię. Aresztowano i wywieziono również wujka od strony mamy, wraz z żoną i córką. Z Syberii wróciła ciotka wraz z córką Haliną (ur. w 1930 roku) oraz, pod dłuższym czasie, pokonawszy wiele perypetii, wujek. Brat ojca zaginął. Alina Dejryng wraz z rodzicami dotarła do Lublina koleją przez Brześć i Białą Podlaską. W Lublinie została razem z matką, a ojciec, korzystając z zaoferowanej pracy, wyjechał i prowadził w Rzeszowie sklep mebli giętych. Z Rzeszowa wrócił za namową wujka Aliny Dejryng i podjął pracę w magazynie spożywczym Polskiego Komitetu Opiekuńczego. W tym czasie, po uprzednich zmianach lokali, cała rodzina zamieszkała w „kantorku”na ul. Dominikańskiej 1. W tym czasie Alina Dejryng rozpoczęła naukę w szkole na ul. Karmelickiej 5, gdzie pod koniec okupacji, w 1944 roku, skończyła szóstą klasę. Po wyzwoleniu, w latach 1944-45, rozpoczęła naukę w pierwszej klasie gimnazjum im. Unii Lubelskiej. Jednak już w sierpniu, z racji podjętej przez ojca pracy, rodzina przeniosła się do Włocławka. Tam Alina Dejryng ukończyła gimnazjum i zdała małą maturę. Następnie, w 1948 roku, przenieśli się do Gdańska, gdzie zgodnie ze swoimi zainteresowaniami podjęła naukę w szkole budowlanej prowadzonej przez Gdańskie Techniczne Zakłady Naukowe. Po ukończeniu trzyletniej szkoły zdała egzamin maturalny, a następnie rozpoczęła i ukończyła studia wyższe na kierunku architektura. W międzyczasie założyła rodzinę, z którą w 1961 roku wróciła do Włocławka, gdzie mieszka do dzisiaj. Jej wielką pasją jest zdobienie pisanek technika „lwowską” której nauczyła się od zmarłej w 2000 roku matki.

Czytaj więcej

Józef Marczak

Józef Marczak

Jóżef Marczak urodził się w 1930 roku w Nasutowie. Miał dwie młodsze siostry –Helenę i Krystynę. W 1943 roku stracił ojca, Władysława, który został zastrzelony w pobliżu zabudowań przez niemieckiego żołnierza. Od 1945 do 1948 roku przebywał „na służbie”u rodziny. Następnie podjął pracę w MPO Lublin, a od 1953 w masarni, gdzie przepracował 7 lat. Od 1973 roku, przez 9 lat, pracował jako kierowca pogotowia w Lublinie. Przez całe życie prowadził wraz żoną gospodarstwo rolne w Nasutowie, gdzie nadal mieszka.

Czytaj więcej