W ramach projektu “Listy do Henia” podejmowane są działania, których celem jest ukazanie, mieszkańcom miasta Zagłady lubelskich Żydów na przykładzie losów jednego małego chłopca, Henia Żytomirskiego.

W ramach projektu “Listy do Henia” podejmowane są działania, których celem jest ukazanie, mieszkańcom miasta Zagłady lubelskich Żydów na przykładzie losów jednego małego chłopca, Henia Żytomirskiego.

Teatr NN

„Listy do Henia” w Poniatowej 2021

Udział uczniów ze Szkoły Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Poniatowej w Ogólnopolskiej Akcji „Żonkile” (Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN) oraz w działaniu edukacyjnym „Listy do Henia” (Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie).

W projekcie zrealizowanym przez nauczycielkę języka polskiego panią Dorotę Herdę w dniach 19-23 kwietnia 2021 wzięły udział: klasa VI B i klasy VII B i VII C oraz harcerze z działającej przy szkole 38 Drużyny Harcerskiej. Nauczycielka wzięła udział w dwóch szkoleniach dla nauczycieli organizowanych przez Muzeum Polin, dzięki czemu zapoznała się z materiałami edukacyjnymi przygotowanymi dla uczniów klas 4-8 oraz metodami pracy z nimi wykorzystujące scenariusze zajęć i dodatkowe środki audiowizualne, by uczniowie mogli w przystępny sposób poznać trudne zagadnienia związane z Holokaustem.

„Listy do Henia” w Poniatowej 2021

Spis treści

[RozwińZwiń]

Dlaczego Poniatowa?Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Mieszkańcy Lubelszczyzny od czasów II wojny światowej naznaczeni są historią. Obóz koncentracyjny KL Lublin (Majdanek), tereny po byłym obozie wraz z muzeum w Bełżcu, Sobiborze, Chełmno, Trawniki i wreszcie Poniatowa, z dwoma obozami pracy przymusowej dla jeńców radzieckich, a następnie ludności żydowskiej, w znacznej mierze przywiezionej z getta warszawskiego, by stanowić siłę roboczą w zakładach Waltera Toebbensa to „symbole pamięci” o wojennej zawierusze i związanych z nią okropnościach.

Relacja z działań – Akcja ŻonkileBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Tygodniowa akcja #Żonkile i #ŁączyNas Pamięć rozpoczęła się 19 kwietnia 2021 roku transmisjami filmów edukacyjnych dla poszczególnym poziomów, na kanale YouTube projekcja filmu „Będę pisać” dla uczniów i uczennic klas 4-6 szkoły podstawowej oraz filmu "Muranów – Dzielnica Północna" dla uczniów i uczennic klas 7-8 szkół podstawowych oraz szkół ponadpodstawowych. Obejrzeliśmy też film „Nie było żadnej nadziei. Powstanie w getcie warszawskim 1943” (stworzonym na potrzeby czwartej edycji akcji „Żonkile”), a także uczestniczyliśmy w wirtualnym spacerze po Muranowie, gdzie pisarka, Beata Chomątowska, zapoznała oglądających z newralgicznymi miejscami, bezpośrednimi świadkami historii mieszkańców żydowskich i bojowników o wolność w getcie warszawskim. Następnie, korzystając z przygotowanych scenariuszy zajęć i materiałów ikonograficznych, przeprowadziłam z uczniami warsztaty on-line. Dodatkowo zaangażowałam w te działania harcerzy z 38 Drużyny Harcerskiej działającej przy Szkole Podstawowej im. Stefana Żeromskiego w Poniatowej. Na jednej ze zbiórek harcerskich przygotowaliśmy symboliczne żonkile z papieru i bibuły.

Relacja z działań – Listy do HeniaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Moi uczniowie klas VI i VII oraz harcerze przystąpili także do projektu „Listy do Henia”, od wielu lat organizowanego przez Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN” w Lublinie. Obejrzeliśmy wspólnie materiały edukacyjne Ośrodka, wysłuchaliśmy wspomnień kuzynki Henia, Nety Żytomirskiej-Avidar, która przekazała pracownikom Ośrodka jedyną i najcenniejszą pamiątkę po małym Heniu – albumy z fotografiami chłopczyka i jego rodziny. Tylko tyle i aż tyle po maleńkim chłopcu pozostało, a to, co pozostało, stało się początkiem projektu artystyczno-edukacyjnego, realizowanego w ramach corocznych obchodów Dnia Pamięci o Holokauście. Od 2005 roku „Brama Grodzka – Teatr NN” upamiętnia wymordowaną podczas wojny społeczność żydowską Lublina poprzez opowieść o Heniu. Trudno opowiadać dzieciom i młodzieży o Zagładzie tak, by w pełni jej ogrom zrozumieli. Henio stał się symbolem wszystkich zgładzonych podczas wojny żydowskich dzieci. Przybliżyłam wychowankom jego historię, by w pełni mogli zrozumieć tragedię wojennego pokolenia.

Rezultatem akcji było ok. 50 listów napisanych i ozdobionych w tradycyjny sposób przez uczniów klasy ówczesnej VI B, VII B i VII C. Po przeczytaniu wszystkich dziecięcych kartek uświadomiłam sobie, że tą akcją, skorelowaną z „Żonkilami”, zaszczepiłam w uczniach przekonanie, iż trzeba pielęgnować pamięć o przeszłości, uczyć dzieci szacunku do każdego człowieka, podkreślać, że Holokaust nie wziął się znikąd. Aby Zagłada nigdy więcej się nie powtórzyła, należy ostrożnie podchodzić do skrajnych przekonań. Moi 12 i 13-latkowie stanęli na wysokości zadania, pokazując w tych symbolicznych listach, że lekcję historii, patriotyzmu, pamięci i szacunku wszystkim pomordowanym odebrali z należytą czcią.

Głos dzieciBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

O czym w swych listach pisali młodzi poniatowianie i poniatowianki?

Nie umiem sobie wyobrazić tamtych czasów, w których żyłeś, tej nienawiści, smutku, niesprawiedliwości, złości. Byłeś tylko dzieckiem młodszym niż ja teraz, a doświadczyłeś tak wiele! To niesprawiedliwe, że straciłeś wszystko, nie doświadczając życia, na jakie każde dziecko zasługuje.

Anita


Miałeś wiele dziecięcych marzeń i całe życie przed sobą, a Holocaust zmienił Twój świat i nie wiedziałeś, co cię czeka następnego dnia.

Michał


Życzę przede wszystkim obecnemu, ale i przyszłemu pokoleniu, aby Twój los nigdy nikomu więcej się nie przytrafił, jednak ”Ludzie ludziom zgotowali ten los”, więc niczego nie możemy być pewni.

Wiktor

Musiałeś szybko dorastać, patrzeć na cierpienie innych, nie mogłeś uczyć się w szkole tak jak my wszyscy.

Bartosz


Ludzie, którzy zabrali Twoje dzieciństwo, zostali ukarania, ale taki los nie powinien spotkać żadnego człowieka, tym bardziej żadnego dziecka na świecie.

Lena

Cieszę się ,że poznałem Twoją historię, bo dzięki Tobie nauczyłem się kochać i żyć z dnia na dzień, jakby każdy dzień miał być tym ostatnim.

Kacper


Zastanawiam się nad faktem, czy gdyby nie było wojny, to dane by nam byłoby się poznać? Może nawet bylibyśmy sąsiadami, a ja pomógłbym Ci z ciężkimi zakupami czy też wyprowadziłbym Twojego pupila, gdyby była taka potrzeba.

Maciej

Dziś, żyjąc w wolnym kraju, wszyscy mamy prawo do życia, szczęścia, radości, do tego, aby chodzić do szkoły i spotykać się z przyjaciółmi. Twoja historia bardzo mnie dotknęła i skłoniła do głębokich przemyśleń nad sensem ludzkiego życia.

Kasia

Będąc przedszkolakiem, znałeś hymn narodowy, tym samym stałeś się dla nas wzorem patrioty.

Maria

Kilka dni temu poznałam Twą tragiczną historię, która bardzo poruszyła moje serce. Uświadomiłam sobie, jak wiele cudownych dzieci musiało zginąć, abym mogła dziś wieść spokojne życie, mieć przyjaciół, rozwijać pasje, czy nawet marzyć.

Aleksandra

Możesz być pewny, że wielu moich rówieśników, dzięki takim historiom jak Twoja, doceni to, co ma i to, w jakim świecie teraz żyjemy.

Patryk

Niektórzy ludzie nadal o Tobie pamiętają i chcą się dowiedzieć jak najwięcej o Twoim życiu. Przez wiele kolejnych lat przekazują tę historię kolejnym pokoleniom, aby coraz więcej osób było świadomych tego, jak wiele nieszczęść i tragedii niesie ze sobą wojna.

Łukasz

Wojna odebrała Ci wszystko, jednak zawsze będziemy pamiętać o Tobie, jak i innych. O wszystkich tych, którzy byli tam z Tobą, których też spotkał okrutny los.

Patrycja

Jednak mimo tych traumatycznych zdarzeń, chcę, abyś wiedział, że nie zapomnieliśmy o Tobie. Każdego roku są organizowane wystawy, pokazy, akcje, aby uczcić Twoje stracone lata.

Damian

Prace dzieci trafiły do Ośrodka Brama „Grodzka – Teatr NN” w Lublinie.

Dlaczego warto?Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Pomysł przystąpienia do Akcji „Żonkile” i do „Listów do Henia” długo rodził się w mojej głowie. Biłam się z myślami, czy w tak maleńkiej miejscowości, na lekcjach języka polskiego klas starszych szkoły podstawowej, rodzice i uczniowie zaakceptują dość trudny temat pamięci narodowej, pamięci o Holokauście, pamięci o prawie 40 tysiącach więźniów i jeńców pomordowanych w poniatowskich obozach pracy przymusowej. W czasach, kiedy na dźwięk słowa „Żyd” ludzie reagują we wszelaki możliwy sposób, zazwyczaj sceptycznie, a nawet wrogo, to zadanie mogło być niezmiernie trudne. O słuszności swojego zamierzenia przekonał mnie fakt, że bez względu na narodowość, kolor skóry, rasę, przekonania religijne, polityczne, status majątkowy człowiekowi należy się szacunek. Każdemu człowiekowi, zwłaszcza tym wszystkim Żydom, którzy musieli zginąć tylko dlatego, że byli wyznania mojżeszowego. Zaryzykowałam, mimo wagi tematu, i zmierzyłam się z tym projektem. Zadanie miałam o tyle ułatwione, że zostałam wyposażona w doskonałe materiały niezbędne do pracy z uczniami, od scenariuszy zajęć dla klas młodszych i starszych, przez filmy edukacyjne, animowane i fabularno-dokumentalne, prezentacje multimedialne, zdjęcia, a nawet wspomnienia członków rodzin żydowskich.

Marian Turski, więzień, który przeżył dwa marsze śmierci w Oświęcimiu, powiedział najważniejsze słowa:

Nie bądźcie obojętni, jeżeli widzicie kłamstwa historyczne. Nie bądźcie obojętni, kiedy widzicie, że przeszłość jest naciągana do aktualnych potrzeb polityki. Nie bądźcie obojętni, kiedy jakakolwiek mniejszość jest dyskryminowana. Istotą demokracji jest to, że większość rządzi, ale demokracja na tym polega, że prawa mniejszości muszą być chronione. Nie bądźcie obojętni, kiedy jakakolwiek władza narusza przyjęte umowy społeczne, już istniejące. Bądźcie wierni przykazaniu. Jedenaste przekazanie: nie bądź obojętny. Bo jeżeli będziesz, to nawet się nie obejrzycie, jak na was, na waszych potomków jakieś Auschwitz nagle spadnie z nieba.

Niech słowa pisarza włoskiego, Primo Levi, który także przeżył Auschwitz, staną się mottem naszej nieobojętności:

To się wydarzyło, to znaczy, że się może wydarzyć. To znaczy, że się może wydarzyć wszędzie, na całej ziemi.

Dlatego po jedenaste – „Nie bądźmy obojętni”, zwłaszcza na ludzi i niezafałszowaną historię.

Dorota Herda