Celem projektu Akcja „Reinhardt” – w kręgu Zagłady jest zaprezentowanie wojennej historii wszystkich społeczności żydowskich zgładzonych w ramach akcji „Reinhardt”.

Projekt zrealizowano w ramach ogólnopolskich obchodów 75. rocznicy akcji „Reinhardt”.

Celem projektu Akcja „Reinhardt” – w kręgu Zagłady jest zaprezentowanie wojennej historii wszystkich społeczności żydowskich zgładzonych w ramach akcji „Reinhardt”.

Projekt zrealizowano w ramach ogólnopolskich obchodów 75. rocznicy akcji „Reinhardt”.

Brzuchowice – akcja „Reinhardt”

Generalne Gubernatorstwo: dystrykt Galicja, powiat Lwów, gmina Brzuchowice.

Brzuchowice – akcja „Reinhardt”
Brzuchowice. Mapa wykonana na podkładzie: Mapa taktyczna Wojskowego Instytutu Geograficznego w skali 1:100 000. Archiwum Map Wojskowego Instytutu Geograficznego 1919–1939 (http://igrek.amzp.pl/mapindex.php?cat=WIG100)

Spis treści

[RozwińZwiń]

Brzuchowice – kalendariumBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

  • 1. połowa 1942 – społeczność żydowska liczy około 500 osób.
  • 26 sierpnia 1942 – transport około 250 osób do obozu zagłady w Bełżcu.
  • 26 sierpnia 1942 – egzekucja, około 20 ofiar.
  • wrzesień 1942 – transport osób do Lwowa.

Społeczność żydowska w czasie II wojny światowejBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Liczba żydowskich mieszkańców: ok. 500 osób (1. połowa 1942).

Kierunek deportacji: Bełżec (ok. 250 osób, 26 sierpnia 1942); Lwów (wrzesień 1942).

Masowe egzekucje: 26 sierpnia 1942, ok. 20 osób.

Przebieg akcji „Reinhardt”Bezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

26 sierpnia 1942 r. połowę spośród 500 Żydów mieszkających w Brzuchowicach wysłano do obozu zagłady w Bełżcu razem z transportem Żydów z Turki (według części źródeł transport ten wyjechał jeszcze 4 sierpnia). Ok. 20 osób zamordowano na miejscu.

Pozostałych Żydów we wrześniu przeniesiono do Lwowa.

RelacjeBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Żydowski Instytut Historyczny

  • Hilda Wetstein, ur. 1827 (301/771)

Autorka relacji po wybuchu wojny wyjechała z Krakowa do Swoszowic. W 1942 r. udało się jej zdobyć aryjskie papiery. Ukrywała się w okolicach Lwowa i w Brzuchowicach aż do wyzwolenia. W relacji znajdziemy szczegółowy opis masowej egzekucji Żydów podczas likwidacji getta w Brzuchowicach.

  • Jan Wisłocki (301/1752)

Autor relacji mieszkał wraz z żoną (Lidią Wisłocką z Wajsbergów), ochrzczoną Żydówką, w Brzuchowicach. Wskutek donosu jednego z mieszkańców jego żona została aresztowana. Zginęła w obozie zagłady w Bełżcu. Po stracie żony autor wraz z synem wyjechał w okolice Chyrowa.

  • Mieczysław Rolsztejn, ur. 1926 (301/4486)

Autor relacji mieszkał w Brzuchowicach. Opisuje sytuację społeczności żydowskiej po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej. W Brzuchowicach codziennością były łapanki i kontrybucje; panował głód. Część osób, w tym i autor relacji, zdecydowała się przenieść do getta we Lwowie. W dalszej części Mieczysław Rolsztejn opisuje warunki życia we lwowskim getcie.

PamięćBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W 2004 r. prywatny inwestor uzyskał pozwolenie na wycinkę lasu na terenie 44. dzielnicy leśnictwa brzuchowieckiego i zabudowę obszaru. Według relacji mieszkańców na tym właśnie terenie, po obu stronach torów kolejowych, odbywały się egzekucje Żydów. Ponieważ tą trasą przejeżdżały transporty do obozu zagłady w Bełżcu (w tym ze Lwowa), prawdopodobnie w lesie mordowano Żydów, którzy wyskakiwali z wagonów, nierzadko odnosząc przy tym poważne obrażenia. Miejsce nie było upamiętnione. Po zaangażowaniu się w sprawę lokalnych aktywistów, dziennikarzy, a także Mejlacha Szejcheta (Centrum Naukowe Judaiki i Sztuki Żydowskiej im. F. Petriakowej we Lwowie) rozpoczęto przeszukiwania obszaru i odnaleziono zbiorowe groby. Do 2017 r. budowa nie została rozpoczęta. W sądzie toczy się sprawa dotycząca prawa własności ziemi.

LiteraturaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

  • Brzuchowice, Wirtualny Sztetl, https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/b/886-brzuchowice, [dostęp: 12.10.2017].
  • Kuwałek R., Obóz zagłady w Bełżcu, Lublin 2010.
  • Relacje z czasów Zagłady. Inwentarz, t. I–VII, Żydowski Instytut Historyczny, Warszawa 1998–2011.
  • Turka, Wirtualny Sztetl, https://sztetl.org.pl/pl/miejscowosci/t/914-turka, [dostęp: 13.04.2017].
  • Восьмирічні дерибани в Брюховичах, Науковий центр Іудаїки та Єврейського Мистецтва ім. Ф. Петрякової, 26.02.2015, http://www.jewishheritage.org.ua/ua/3388/vosmyrichni-derybany-v-brjuhovychah.html, [dostęp: 13.10.2017].
  • Губицька О., Як “вбивають” 18 га лісу в Брюховичах, Український лісовий портал, 14.10.2013, https://www.lisportal.org.ua/19384/, [dostęp: 1.10.2017].
  • Круглов А., Хроника Холокоста в Украине, Запорожье 2004.

*Autorzy treści zamieszczonych na stronie dołożyli wszelkich starań, aby dotrzeć do aktualnego stanu badań nad przebiegiem akcji „Reinhardt” w danej miejscowości oraz informacji o inicjatywach upamiętniających lokalną społeczność żydowską. Prosimy o kontakt wszystkie osoby, które mogą przyczynić się do aktualizacji tych treści. Kontakt: [email protected]