Pracownia Antropologii Słowa prowadzi działalność – badawczą, wydawniczą oraz z zakresu organizacji nauki – sytuującą się na styku antropologii, badań kulturowych i literaturoznawstwa. Podejmuje też działania edukacyjne i popularyzatorskie (skoncentrowane głównie na sztuce słowa). Jest częścią Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” i ściśle współpracuje naukowo z Zakładem Teorii i Antropologii Kultury UJ oraz ze środowiskiem badaczy skupionych wokół kwartalnika „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” (Instytut Sztuki PAN).

Pracownia Antropologii Słowa prowadzi działalność – badawczą, wydawniczą oraz z zakresu organizacji nauki – sytuującą się na styku antropologii, badań kulturowych i literaturoznawstwa. Podejmuje też działania edukacyjne i popularyzatorskie (skoncentrowane głównie na sztuce słowa). Jest częścią Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” i ściśle współpracuje naukowo z Zakładem Teorii i Antropologii Kultury UJ oraz ze środowiskiem badaczy skupionych wokół kwartalnika „Konteksty. Polska Sztuka Ludowa” (Instytut Sztuki PAN).

Wrocław 2019

W piątek, 10 maja 2019 roku, na Placu Solnym we Wrocławiu w ramach wydarzenia „Słowa z popiołu” odczytane zostały – w symbolicznym akcie pamięci – fragmenty książek, które 86 lat wcześniej spalono w ówczesnym Breslau.

 

Wrocław 2019
Ekslibris wydarzenia wykorzystujący grafikę Ryfki Berger

Akt pamięci „Słowa z popiołu” odbył się w rocznicę wydarzeń, które miały miejsce na terenie Niemiec i Austrii kiedy rozpoczęta została kampania palenia książek zainicjowana przez niemieckich studentów z inspiracji NSDAP (Narodowosocjalistycznej Niemieckiej Partii Robotników). W dniu 10 maja 1933 m.in. w Berlinie, Bochum, Bremie, Dreźnie, Dortmundzie, Hamburgu, Monachium, a także we Wrocławiu (ówczesnym Breslau), spalono książki pisarek i pisarzy, których faszystowscy ideolodzy uznali za „nieprawomyślnych”. Na tej długiej liście znalazły się m.in. dzieła autorstwa: Isaaka Babla, Heleny Bobińskiej, Berolta Brechta, Ernesta Hemingwaya, Franza Kafki, Jacka Londona, Tomasza Manna, André Malraux, Nelly Sachs, Ericha Maria Remarque’a, Josepha Totha, czy Heinricha Heinego.

Organizatorzy „Słów z popiołu” chcieli przypomnieć o tamtych wydarzeniach, podkreślając przy tym z całą mocą, że był to barbarzyński atak na rozum i wolność człowieka, a płonące stosy książek – również ten w dawnym Breslau – stanowiły preludium masowego ciałopalenia w krematoriach Auschwitz-Birkenau i innych obozów zagłady. Chcieli też – w symbolicznym geście – przeciwstawić się temu, co niosą z sobą akty palenia książek i wszelkie inne działania wymierzone w słowo szukające prawdy i piękna. Ten symboliczny gest polegał na odczytaniu fragmentów książek palonych w roku 1933 przez nazistów (lub zakazanych w III Rzeszy).

Fragmenty książek przeczytali pisarki i pisarze: Urszula Kozioł, Ryszard Krynicki, Jacek Podsiadło i Olga Tokarczuk, a także Prezydent Wrocławia – Jacek Sutryk, oraz wrocławianki i wrocławianie.

Z okazji wydarzenia zaprojektowany został specjalny exlibris, którym można było opieczętować przyniesione ze sobą książki. W exlibrisie wykorzystano drzeworyt Ryfki Berger – lubelskiej graficzki, zamordowanej w czasie Szoa – zatytułowany „Autodafe” i nawiązujący do palenia książek w maju 1933 roku.

Po czytaniu na Placu Solnym odbyła się – w klubie PROZA – rozmowa z Ryszardem Krynickim, tłumaczem i wydawcą, jednym z najwybitniejszych współczesnych poetów. Krynicki w PRL był wiodącym głosem Nowej Fali, formacji poetyckiej, która poprzez swoją twórczość sprzeciwiała się formacji poetyckiej, która poprzez swoją twórczość sprzeciwiała się totalitarnej propagandzie, manipulacji językiem i dewastowaniu polszczyzny przez komunistyczne władze, a ważnym katalizatorem tego sprzeciwu były wydarzenia Marca 1968 roku.

Wydarzenie zorganizował Wrocławski Dom Literatury we współpracy z Pracownią Antropologii Słowa działającą w ramach Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, Instytutem Kulturoznawstwa Uniwersytetu Wrocławskiego i "Gazetą Wyborczą we Wrocławiu".

 

Utwory przeczytanie we Wrocławiu podczas wydarzenia:

Tomasz Mann Mario i czarodziej

Paul Celan Wiersze

Bertolt Brecht Kto nie umie pomóc

Nelly Sachs Wiersze

Jack London Na szlaku

Franz Kafka Proces

 

Materiał dźwiękowy z wydarzenia

Ireneusz Grin zapowiada wydarzenie „Słowa z popiołu”

Jacek Sutryk czyta fragmenty opowiadania Tomasza Manna Mario i czarodziej

Urszula Kozioł czyta wiersze Paula Celana

Ryszard Krynicki czyta utwór Kto nie umie pomóc Bertolta Brechta

Ryszard Krynicki czyta wiersze Nelly Sachs

Jacek Podsiadło czyta utwór Jacka Londona Na szlaku

Olga Tokarczuk czyta utwór Franza Kafki Proces

Paweł Próchniak opowiada o idei wydarzenia "Słowa z popiołu"

Całość materiału dźwiękowego w Bibliotece Multimedialnej Teatru NN

 

Fotorelacja z wydarzenia z archiwum Wrocławskiego Domu Literatury

 

Artykuły prasowe o wydarzeniu publikowane w "Gazecie Wyborczej we Wrocławiu":

Przeczytajmy spalone książki - rozmowa z Irkiem Grinem

"Słowa z popiołu": wiersze swoje niósł w głowie

Dutkiewicz przeczyta ze spalonych ksiąg...

Słowa z popiołu. Podsiadło przeczyta Londona

Słowa z popiołu. Sutryk przeczyta Manna

By nie zapomnieć o barbarzyństwie

By już nie palono książek

Dlaczego pali się książki na stosach? - rozmowa z dr. Piotrem Jakubem Fereńskim

 

Media o wydarzeniu [dostęp on-line]

Słowa z popiołu. Rafał Dutkiewicz przeczyta fragmenty ze spalonych książek

Rocznica palenia książek w Breslau. Zniszczone utwory przeczytają artyści

Przeczytajmy spalone książki, na które nie było miejsca w nazistowskim Breslau

Rocznica palenia książek w nazistowskim Breslau. Podsiadło przeczyta Londona

Słowa z popiołu. Sutryk przeczyta Manna

Słowa z popiołu. Ryszard Krynicki przeczyta wiersze Brechta i Sachs

 

Fotorelacja z wydarzenia na stronie "Gazety Wyborczej we Wrocławiu"

"Słowa z popiołu" na pl. Solnym we Wrocławiu. Pisarze przeczytali książki spalone w Breslau