Idea projektu

wagon2010.lublin.pl – „Lubelski Lipiec ΄80”

 

W lipcu 2010 roku minie 30. rocznica strajków, jakie miały miejsce w lipcu 1980 roku w Lublinie i na Lubelszczyźnie (tzw. „Lubelski Lipiec ΄80”). Była to główna część wielkiej fali strajków, które rozpoczęły się 1 lipca w WSK PZL Mielec i przeszły w ciągu tego miesiąca przez całą Polskę, kończąc się w sierpniu 1980 r. powstaniem w Gdańsku „Solidarności”. W Lublinie symbolem lipcowych wydarzeń stał się strajk lubelskich kolejarzy.

17 lipca 2010 roku w rocznicę strajku, dla upamiętnienia „Lubelskiego Lipca ΄80” i narodzin „Solidarności” wyjedzie z Lublina specjalny wagon Pamięci. Będzie nim jechać grupa kilku młodych osób. Jadąc przez całą Polskę, przez małe i duże miejscowości – śladami polskiego lata ΄80, śladami polskiej Pamięci – wagon dojedzie 14 sierpnia do Gdańska, dokładnie w rocznicę rozpoczęcia strajków w Stoczni.
Jednym z celów tej podróży będzie próba konfrontacji ideałów i marzeń związanych z powstaniem „Solidarności” z rzeczywistością 2010 roku. Chcemy spytać ludzi, których spotkamy o ich marzenia dzisiaj i przesłanie, jakie chcieliby przekazać przyszłym pokoleniom.

Wszystkie te wypowiedzi będą dokumentowane (zdjęcia, nagrania audio i video). Powstanie w ten sposób wielowątkowa i wielowymiarowa „fotografia” Polski z roku 2010.

Zebraną w czasie podróży dokumentację zawieziemy do Gdańska, do kolebki „Solidarności”. W przestrzeni dworców, podczas postojów wagonu będziemy również pokazywać wystawę nawiązującą do Pamięci o wydarzeniach sprzed 30 lat.

Na wystawie w sposób szczególny podkreślona będzie często niedostrzegalna a bardzo ważna rola jaką odegrał przy narodzinach „Solidarności” niezależny obieg wydawniczy. Dobrze pasują do tego słowa Ryszarda Kapuścińskiego: „Nie możemy sobie wyobrazić podręcznika historii powszechnej, w którym nie byłoby rozdziału o tym, jak słowo pisane w fazie kursujących ulotek, tajnych pisemek, podziemnej prasy i nieregularnych wydawnictw wpływało na wynik toczących się walk społecznych i politycznych”.

Niezależny ruch wydawniczy narodził się w Lublinie w roku 1976. Tu powstała pierwsza podziemna drukarnia. Organizatorami tego historycznego przedsięwzięcia były osoby związane ze środowiskiem lubelskich „Spotkań” m. in. Janusz Krupski i Bogdan Borusewicz. W roku 1980 w czasie trwania strajków dzięki niezwykle silnemu podziemiu wydawniczemu informacje o tym, co działo się w Polsce trafiały do tysięcy ludzi m. in. dzięki kolportowanym ulotkom i biuletynom. Chcemy o tym wszystkim przypomnieć.

Po raz pierwszy wagon wyruszył w swoją podróż w roku 2005. Efekt i głęboki rezonans społeczny tego projektu spowodowały, że podjęliśmy decyzję o powtórzeniu go również w 30. rocznicę powstania „Solidarności”.

Pomysłodawcą i organizatorem całego przedsięwzięcia jest Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”.

 

Tomasz Pietrasiewicz