Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Projekt „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata – Region Lubelski” 2003

Na Lubelszczyźnie aż do II wojny światowej, na jednej ziemi żyli obok siebie Polacy i Żydzi, współistniały dwie kultury i dwie religie. Niestety wojna przyniosła zagładę tego świata.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN" rozpoczął w ramach programu „Zapomniana Przeszłość - Wielokulturowe Tradycje Lubelszczyzny" realizację projektu „Sprawiedliwi wśród Narodów Świata - Region Lubelski"

Na Lubelszczyźnie aż do II wojny światowej, na jednej ziemi żyli obok siebie Polacy i Żydzi, współistniały dwie kultury i dwie religie. Niestety wojna przyniosła zagładę tego świata, a Region Lubelski stał się „zagłębiem śmierci" - zlokalizowano tu wielkie obozy zagłady: Bełżec, Sobibór, Majdanek. Znaleźli się jednak Polacy, którzy usiłowali swych współbraci, a tym samym ich świat i kulturę ratować, narażając siebie i swoje rodziny na niebezpieczeństwo. Stali się oni prawdziwą „arką ocalenia" wśród hitlerowskiego potopu.

Minęło już 60 lat od zakończenia II wojny światowej i wkrótce wśród żyjących nie będzie już nikogo, kto był świadkiem tragicznych wydarzeń z lat okupacji niemieckiej w Polsce. Nie będzie też tych, którzy - w imię głębokich uczuć humanitarnych - przyczynili się do ocalenia od zagłady wielu polskich Żydów.

Naszym obowiązkiem jest więc przypomnieć obecnym i przyszłym pokoleniom mieszkańców Regionu Lubelskiego o wydarzeniach, które stały się wówczas udziałem Polaków i Żydów, o ludziach odważnych i bohaterskich, którzy podczas okupacji udzielali Żydom pomocy, gotowi do poświęceń w imię ratowania bliźniego.

Głównym celem naszych przedsięwzięć jest stworzenie internetowej bazy informacyjno - dokumentacyjnej dotyczącej Holocaustu - zagłady Żydów zamieszkujących region Lubelszczyzny; przedstawienie koncepcji oraz historii medalu „Sprawiedliwy wśród Narodów Świata", prezentacja relacji i wspomnień osób uhonorowanych medalem na temat udzielanej przez nich pomocy. Zebrane informacje posłużą jako materiał edukacyjny - dostarczą informacji o losach Polaków i Żydów podczas II wojny światowej, ukażą postawy osób, które w tragicznych czasach odważyły się przeciwstawiać złu, nietolerancji, antysemityzmowi. Prezentacja postaw „Sprawiedliwych..." uczy cenić takie wartości jak prawość, odwaga cywilna, uczy przełamywać wszelkie przesądy, przede wszystkim rasowe, uwrażliwia na problemy etyczne i moralne. Jednocześnie prowadzi do zwiększenia wśród młodzieży tolerancji o otwartości na różnorodność kulturową otaczającego świata.

Żyd aby ocaleć zdany był najczęściej na pomoc innych w znalezieniu kryjówki, pożywienia, "aryjskich papierów" itd. Źródeł braku dostatecznej powszechnej pomocy nalezy szukać w tradycyjnym antysemityźmie, w obawie przed terrorem niemieckim i strachu przed karą za jej udzielenie. Niemało było również kolaborantów, którzy bezpośrednio lub pośrednio pomagali w realizowaniu planu "ostatecznego rozwiązania kwestii żydowskiej". Na tle tej ponurej rzeczywistości szczególny szacunek budzi humanitarna pełna odwagi i męstwa postawa tych nielicznych, którzy odważyli się ratować Żydów (...) Byli to ludzie z różnych warstw społecznych. Działali w wyjątkowo trudnych warunkach, ponieważ musieli obawiać sie nie tylko Niemców czy miejscowych policjantów, ale niejednokrotnie również najbliższego sąsiada. Sprawiedlili dzielili się ostatni8m kęsem chleba z ratowanymi Żydami w czasach kiedy zdobycie pozywienia było bardzo trudnym zadaniem.  Postawa ich i czyny są dowodem, że istniała możliwość interwencji i pomocy. Dla nas Żydów, stanowili oni promień swiatła w ogólnej ciemności, przywracali wiarę w człowieka stworzonego na podobieństwo Boga. Pamięć o nich pozostanie po wsze czasy w sercu i historii narodu żydowskiego

Dr Icchak Arad Przewodniczący Zarządu Yad Vashem w Jerozolimie

Tomasz Pietrasiewicz
Lublin 2003