Projekt „Lublin 2.0 – Interaktywna rekonstrukcja dziejów miasta”

Projekt „Lublin 2.0 – Interaktywna rekonstrukcja dziejów miasta”

Projekt "Lublin 2.0 - Interaktywna rekonstrukcja dziejów miasta" miał na celu stworzenie czterech wirtualnych makiet Lublina, obrazujących jego rozwój terytorialny i architekturę w wiekach: XIV, XVI, XVIII oraz w latach 30-tych XX wieku. Projekt jest realizowany w ramach szerszego programu Ośrodka “Brama Grodzka - Teatr NN”, związanego z przygotowaniami do obchodów 700. rocznicy lokacji Lublina na prawie magdeburskim.

Pierwszym etapem projektu, zakończonym w 2011 roku była budowa wirtualnej makiety fragmentu Lublina z okresu 20-lecia międzywojennego. Doświadczenie zdobyte podczas realizacji makiety zostało wykorzystane podczas kolejnego etapu realizacji projektu polegającego na stworzeniu czterech wirtualnych makiet Lublina pozwalających zwizualizować miasto w różnych fazach jego rozwoju.
1) Lublin w XIV wieku (lata 60-te XIV w.)
2) Lublin w XVI wieku (schyłek XVI w.)
3) Lublin w XVIII wieku (połowa XVIII w.)
4) Lublin w latach 30-tych XX w.
Z makietami ściśle związane są modele 3D pojedynczych obiektów oraz wizualizacje artefaktów archeologicznych pochodzących z wykopalisk prowadzonych na terenie Lublina. Projekt "Lublin 2.0 - Interaktywna rekonstrukcja dziejów miasta" to także stworzenie przewodników po Lublinie wykorzystujących poszerzoną rzeczywistość.

Makiety oraz pojedyncze obiekty 3D zostały w projekcie wykorzystane jako narzędzia do popularyzowania rozmaitych aspektów dziedzictwa kulturowego Lublina. Składają się one na wielowymiarowy opis miasta na przestrzeni dziejów, ponieważ są uzupełnione informacjami pochodzącymi z serwisów Ośrodka: Leksykon. Lublin i Biblioteka Multimedialna Teatru NN.

Makiety są dostępne pod adresem: www.przewodniki.teatrnn.pl

Projekt jest finansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Twórcy i konsultanci makiet:

Pomysłodawca koncepcji makiet: Tomasz Pietrasiewicz

Konsultacje naukowe: prof. Andrzej Rozwałka, dr Rafał Niedźwiadek, dr Kamil Nieścioruk, Hubert Mącik, Jacek Studziński

Koncepcja plastyczna i realizacja makiet: Robert Miedziocha, Wojciech Miedziocha

Modele 3D: Łukasz Góras, Grzegorz Mituła, Diana Sim, Jarosław Sim

Kwerendy i przygotowanie materiałów, markery: Anna Kończanin, Anna Wójtowicz, Ewa Wacińska, Piotr Celiński, Anna Fedak

Wideoprzewodniki: Anna Wójtowicz

Webmastering, silniki 3D: Kamil Pręciuk

Współpraca: Krzysztof Janus, Maria Kowalczyk, Łukasz Linca, Emil Majuk, Ewelina Majuk, Anita Wawrzyszuk, Justyna Wójcik, Magdalena Zabłocka, Joanna Zętar

Koordynacja technologiczna: Łukasz Kowalski

Koordynacja projektu: Tadeusz Przystojecki

 

WIRTUALNE MAKIETY LUBLINA

Lublin w XIV wieku
Pierwsza z makiet pokazuje Lublin w latach 60-tych XIV wieku, w okresie panowania Kazimierza Wielkiego. Miasto lokowane w 1317 roku na prawie magdeburskim przez Władysława Łokietka było słabo ufortyfikowane i oprócz murowanej wieży obronnej (donżonu) i kościoła - składało się niemal wyłącznie z drewniano-ziemnej zabudowy. Po groźnym najeździe tatarskim w 1341 roku, król Kazimierz uświadomił sobie ważną rolę tego przygranicznego wówczas grodu i zorganizował rozbudowę murów miejskich i zamku. Lata 60-te XIV wieku to okres, w którym osada miejska oraz zamek były już otoczone murem kamienno-ceglanym. Zabudowa wewnątrz murów była drewniana, przeważnie parterowa. Nie zachowała się żadna ikonografia dla tego okresu, zatem bazą do rekonstrukcji są hipotezy archeologów, historyków sztuki, geografów i historyków oraz analogie z innych miast. Istotną przesłanką w badaniu pierwotnego rozmierzenia gruntów miejskich odgrywa zachowany i czytelny do dziś układ ulic i parceli na Starym Mieście. Analizy takiej dokonał Marek Stasiak, który rozrysował plan Starego Miasta i części Krakowskiego Przedmieścia w okresie lokowania miasta w XIII i XIV wieku.

 

Lublin w XVI wieku
Kolejna makieta pokazuje Lublin u szczytu potęgi i bogactwa - u schyłku XVI wieku. Mimo wielkiego pożaru z 1575 roku, który strawił gotycką zabudowę, miasto zostało odbudowane w ciągu kilku lat, z wielkim rozmachem. Dzięki sprowadzonym tu mistrzom włoskim rozkwitał wówczas charakterystyczny dla miasta i regionu styl, zwany później renesansem lubelskim. Lublin w latach 1568-1569 stał się miejscem obrad przedstawicieli szlachty polskiej, litewskiej i ruskiej uwieńczonych podpisaniem przez króla Zygmunta Augusta aktu Unii Lubelskiej, która trwale połączyła Koronę i Wielkie Księstwo w jeden organizm państwowy, natomiast w 1578 został siedzibą Trybunału Koronnego. Lublin pod koniec XVI wieku to miasto nowoczesne i postępowe, w którym rozwijały się obok siebie odmienne kultury i religie. Miasto przeżywało dynamiczny rozwój ponieważ znalazło się w centrum potężnego państwa Jagiellonów - wolne od zewnętrznych niebezpieczeństw, stymulowane rozwijającym się handlem i rzemiosłem. Wizerunek Lublina z tego okresu pokazuje rycina Hogenberga i Brauna i to ona jest głównym źródłem ikonograficznym stanowiącym podstawę do rekonstrukcji - mimo licznych uproszczeń i oczywistych przeinaczeń. Niedocenianym i słabo dotąd przebadanym źródłem do badań nad zabudową Lublina (co prawda przed wielkim pożarem) jest też wizerunek gotyckiego miasta z I. poł XVI wieku na polichromii znajdującej się w kamienicy Lubomelskich (Rynek 8). Obraz ten był również pomocny przy analizie niektórych szczegółów architektonicznych do makiety ukazującej miasto odbudowane po pożarze - odbudowa bazowała bowiem w dużym stopniu na wcześniejszych bryłach.

 

Lublin w XVIII wieku
Niespełna dwa wieki później (połowa XVIII w.) zastajemy Lublin w zupełnie innej sytuacji gospodarczej, demograficznej i kulturowej. W okresie tym miasto było zrujnowane i wyludnione. Przyczyniły się do tego najazdy kozacko-moskiewskie (1649 rok) a następnie szwedzkie i siedmiogrodzkie (Rakoczy) w latach 1655-1657. Dzieła zniszczenia dopełniły wreszcie przemarsze wojsk w czasie wojny północnej (1700-1721) oraz niepokoje w pierwszych latach panowania Stanisława Augusta (konfederacja barska). Spustoszenie w tkance miejskiej powodowały też liczne pożary (głównie z 1 poł. XVIII wieku).
Upadek potęgi i dobrobytu Rzeczpospolitej Obojga Narodów wyzwolił też gwałtowne przemiany społeczno-kulturowe w mieście. Wyrzucenie z miasta protestantów i zwycięstwo kontrreformacji, pogromy ludności żydowskiej (przede wszystkim za sprawą najazdów kozackich i moskiewskich), upadek mieszczaństwa (ze względu na zanik handlu i rzemiosła) idący w parze ze wzrostem znaczenia szlachty i duchowieństwa rzymskokatolickiego. Seria katastrof doprowadziła do ruiny wiele zabudowań w mieście i na przedmieściach oraz do gwałtownego spadku populacji mieszkańców. Dopiero reformy stanisławowskie i działania Komisji Dobrego Porządku w latach 80. XVIII wieku przyczyniły się do uporządkowania i częściowej odbudowy zrujnowanych zabudowań miejskich.
Głównym źródłem ikonograficznym do rekonstrukcji XVIII-wiecznego miasta jest obraz “Pożar miasta Lublina” z 1719 roku, XVII-wieczna rycina Hogenberga i Brauna i zachowany fragment planu Bekiewicza z połowy XVII wieku. Podstawą kartograficzną jest tu plan Łąckiego z 1783 roku oraz późniejsze, XIX-to wieczne plany.

 

Lublin w latach 30. tych XX wieku
Serię czterech makiet zamyka przedstawienie Lublina z okresu międzywojennego. To czas, w którym miasto przeżywało intensywny rozwój gospodarczy i terytorialny - zakłócony w międzyczasie przez skutki wielkiego kryzysu. Dzięĸi działającej tu Lubelskiej Fabryce Samolotów, było ono jednym z ośrodków tworzonego wówczas Centralnego Okręgu Przemysłowego. Liczba mieszkańców Lublina wynosiła w tym okresie ok. 120 000 mieszkańców, z czego ponad ⅓ stanowiła ludność żydowska. Żydzi, od wieków zamieszkujący okolice Podzamcza, a także przedmieścia: Kalinowszczyznę, Wieniawę, Kalinowszczyznę czy Piaski posiadali tu swoje świątynie, zakłady, sklepy oraz domy. Najliczniejsze skupisko tej społeczności zamieszkiwało wokół wzgórza zamkowego oraz w okolicach ulicy Lubartowskiej i Czwartku. Jego pradawne centrum stanowiła ulica Jateczna, wraz z Wielką Synagogą oraz licznymi instytucjami gminy żydowskiej. II wojna światowa przyniosła zagładę tej części miasta oraz jej mieszkańców, zmieniając bezpowrotnie jej krajobraz i strukturę społeczną mieszkańców.
Głównym źródłem, na którym oparto rekonstrukcję Lublina z przełomu lat 20. i 30. XX wieku, są zdjęcia z tego okresu, przedstawiające miasto z lotu ptaka, a także fragmenty ulic i charakterystyczną zabudowę. Bazą kartograficzną, na której umieszczono bryły, jest plan z 1928 roku. Pokazuje on szczegółowo dzielnice i ulice miasta - te, które już funkcjonowały oraz te które zostały wytyczone przez urbanistów jako nowe, projektowane miejsca pod osadnictwo.

 

Przygotowane przez nas wizualizacje Lublina są pierwszą próbą zrekonstruowania miasta w przestrzeni wirtualnej. Dzięki współpracy wielu osób z różnych środowisk udało się stworzyć wyobrażenie historycznej zabudowy miasta. Zdajemy sobie sprawę, że im dalej sięgamy w głąb dziejów, tym mniej mamy do dyspozycji źródeł ikonograficznych i pisanych. Wiemy również, że czas którym dysponowaliśmy, nie pozwolił na szczegółowe badania nad wszystkimi obiektami znajdującymi się w mieście. Z tej przyczyny postawiliśmy szereg hipotez. Nierzadko korzystaliśmy z analogicznych wzorców z innych miast. Niewątpliwie jednak udało nam się zgromadzić spory zasób wiedzy do tej pory nie usystematyzowanej, a z pewnością nie w postaci wizualnej. Mamy nadzieję, że nasza praca da początek i impuls do dalszych, bardziej zaawansowanych badań, które zaowocują udoskonalaniem rekonstrukcji naszego miasta w różnych okresach jego dziejów.

 

Od września 2012 roku wszystkie wirtulane makiety Lublina są dostępne w Galerii Google Earth!!!

 

ARTEFAKTY
Ważnym elementem projektu są wizualizacje wytworów kultury materialnej charakterystyczne dla danego okresu: artefakty pochodzące z wykopalisk archeologicznych (ceramika, broń, monety, kamieniarka) oraz przedmioty (produkty) wytwarzane bądź wykorzystywane przez ówczesne rzemiosło lub przemysł. Zabytki archeologiczne wykorzystane w prezentacji pochodzą z prac archeologicznych z lat 2006-2011 prowadzonych na terenie miasta. Informacje o nich zostały uzyskane dzięki uprzejmości i pomocy pracowni archeologicznych: Archee, Rafała Niedźwiadka oraz Pracowni Badań i Nadzorów Archeologicznych Edmunda Mitrusa i dotyczą prowadzonych przez nie badań. Pokazujemy najbardziej charakterystyczne i interesujące dla odbiorcy obiekty, umiejscawiając je w czasie i przestrzeni miasta z zachowaniem kontekstu archeologicznego i kulturowego. Stanowią one tylko niewielki wycinek zgromadzonego materiału, który ma szansę na zaprezentowanie go szerszej publiczności w celu upowszechniania wiedzy o bogatej historii miasta i jego mieszkańców.

 

 

 

 

MODELE ARCHITEKTONICZNE 3D

Do każdej z makiet zostały przygotowane dodatkowe wizualizacje pojedynczych obiektów 3D. Są to ważne, nieistniejące już obiekty architektoniczne Lublina, np. kościół farny, wielka synagoga Maharszla, elementy murów obronnych. Dzięki wizualizacjom 3D można porównać wygląd poszczególnych obiektów na przestrzeni wieków.
 
 

 

 

 

 

 

LUBLIN 2.0. PRZEWODNIKI - POSZERZONA RZECZYWISTOŚĆ

Dzięki zastosowaniu innowacyjnej, a jeszcze powszechnie nieznanej w Polsce, technologii „poszerzonej rzeczywistości”, jesteśmy w stanie przenieść stworzone i umieszczone przez nas w Internecie materiały multimedialne w realną przestrzeń miasta. Spacerując z przenośnym urządzeniem wyposażonym w Internet i odbiornik GPS - smartfonem lub tabletem, będzie można zwiedzać Lublin. W przewodniku, który udostępnimy w aplikacji Layar jest 11 tras umożliwiających zwiedzanie Lublina z wykorzystaniem poszerzonej rzeczywistości. Są to: zabytki Lublina, żydowski Lublin, Lublin od Unii Lubelskiej do Unii Europejskiej, szlak architektury poprzemysłowej, szlak trasą spaceru "Poematu o mieście Lublinie" Józefa Czechowicza i szlak modeli 3D. Każdy ze szlaków zawiera od kilku do kilkunastu punktów. Wykorzystując aplikację Layar internauta może wybrać jeden lub kilka szlaków. Powyższe elementy stworzą zintegrowany system, prezentujący w sposób przystępny i atrakcyjny kompleksową wiedzę o historii i dziedzictwie kulturowym miasta. Przewodnik jest udostępniany bezpłatnie.


>>> czytaj instrukcję obsługi Przewodników wykorzystujących Poszerzoną Rzeczywistość

 

PRZEWODNIK "LUBLIN CZECHOWICZA"

Spacer "Lublin Czechowicza" to multimedialny i interaktywny przewodnik po Lublinie, po którym oprowadza nas animowana postać poety Józefa Czechowicza. Animacja zawiera rekonstrukcję fragmentu lubelskiego Śródmieścia - części Krakowskiego Przedmieścia i ulicy Kapucyńskiej w okresie dwudziestolecia międzywojennego, w którą wprowadzona jest narracja związana z życiem poety Józefa Czechowicza. Poeta oprowadza po miejscach najbardziej mu bliskich, m.in. związanych z miejscem urodzenia. Dlatego też na trasie spaceru przechodzimy obok kamienicy Kapucyńska 3, gdzie urodził się poeta, możemy wejść w jej podwórko, zobaczyć wnętrze słynnej Cukierni Semadeniego, przyjrzeć się szyldom, reklamom, pojazdom. Spacer trwa około 10 minut. Do stworzenia przewodnika została wykorzystana technologia służąca do tworzenia gier komputerowych - silnik Unity3D i narzędzia do modeli 3D. Przewodnik jest dostępny za pomocą przeglądarki internetowej, do której należy zainstalować specjalną wtyczkę.