Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Pracownia

Pracownia Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej im. Jerzego Kłoczowskiego jest częścią Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, jest placówką interdyscyplinarną, stawia przed sobą zadania edukacyjne i naukowe. Odwołuje się do bogatej wielonarodowej i wielokulturowej tradycji Europy Środkowo-Wschodniej zdefiniowanej i opisywanej m.in. przez prof. Oskara Haleckiego i w latach późniejszych także przez prof. Jerzego Kłoczowskiego.

Co nas łączy? Wszyscy pracowaliśmy w zlikwidowanym przez rząd PiS w grudniu 2018 r. Instytucie Europy Środkowo-Wschodniej. Instytut został zamknięty, podstawowe kierunki jego aktywności zostały przerwane, ale to nie znaczy, że zniknęła potrzeba takich prac. Dzięki miastu Lublin i Ośrodkowi „Brama Grodzka – Teatr NN”, powstała możliwość kontynuacji naszych prac i rozpoczęcia prac nowych.

Szczególne znaczenie mają dla Pracowni przedsięwzięcia dialogowe z naszymi najbliższymi sąsiadami, przyglądanie się wspólnemu dziedzictwu państw, społeczeństw i narodów regionu Europy Środkowo-Wschodniej, czy – jak to nieraz bywa – Środkowej i Wschodniej, próba opisywania tego dziedzictwa, ale co najważniejsze, także próba opisywania różnych spojrzeń, ocen i perspektyw oraz odmiennych narracji dla tych samych zdarzeń i procesów – perspektywy białoruskiej, ukraińskiej, litewskiej, rosyjskiej i polskiej.

Szukamy zatem i nawiązujemy kontakty z niezależnymi środowiskami intelektualnymi historyków i publicystów białoruskich, ukraińskich, rosyjskich i litewskich. Chcemy wspólnie obserwować wciąż zmieniającą się pamięć przeszłości regionu, ale też uczestniczyć w dialogu i budować możliwe wielonarodowe trwałe porozumienie co do aktualnej sytuacji Europy Środkowo-Wschodniej i kierunków dokonujących się w niej przemian. Uważamy, że stałe kontakty i wymiana myśli z opiniotwórczymi środowiskami i ludźmi wolnej myśli kulturalnej, naukowo-historycznej i społecznej w regionie jest najlepszym sposobem budowania dobrych relacji na długą perspektywę, niezależną od chwilowych sukcesów lub porażek bieżącej polityki zagranicznej.

Ważnym tematem są dla Pracowni kwestie różnorodnej, różnie się kształtującej i na rozmaite sposoby kształtowanej pamięci historycznej. Chcemy obserwować politykę historyczną i jej konsekwencje, badamy wreszcie tzw. politykę pamięci w rozmaitych jej przejawach – wtedy, kiedy służy lepszemu zrozumieniu złożonej wspólnej przeszłości i wtedy, kiedy staje się narzędziem bieżących sporów politycznych i manipulacji. Wierzymy, że możliwe jest budowanie szerokiego regionalnego pola dla dyskusji kulturalnych i naukowych, przyjaznych sporów, porozumienia.

Pracownia Instytutu Europy Środkowo-Wschodniej podejmuje działania w rozmaitej, interdyscyplinarnej formie: od publikacji książkowych i bieżących publikacji w sieci, przez konferencje, seminaria i sympozja, regularne spotkania i dyskusje, po pokazy filmowe, aktywność wystawienniczą, działania edukacyjne i popularyzatorskie. Chcemy także informować odbiorcę zainteresowanego tematyką pograniczy środkowo-europejskich o najważniejszych dyskusjach i polemikach dotyczących regionu, jego historii i współczesności do jakich dochodzi poza Polską. Echa tych ciekawych aktualnych sporów nie zawsze docierają do krajowego czytelnika.

Jednym z najważniejszych w ostatnich latach przykładów takich działań podjętych przez grupę historyków tworzącą Pracownię IEŚW w Ośrodku „Brama Grodzka – Teatr NN” było przygotowanie razem z historykami rosyjskimi oraz polskimi i rosyjskimi nauczycielami historii kilku tomów pomocy szkolnych-scenariuszy lekcji obejmujących wspólną rosyjską i polską przeszłość od czasów nowożytnych do współczesności: www.polska-rosja.eu. Dorobek ten już służy i będzie służyć nadal polskim i rosyjskim nauczycielom, a także kolejnym rocznikom polskich i rosyjskich licealistów i studentów.

Mirosław Filipowicz / Rafał Wnuk / Marek Radziwon / Roman Romantsov / Paweł Jarosz