Chcemy w tej gazecie wskrzesić i pokazać „ducha wolności”, jaki panował w Lublinie przez ostatnich 100 lat. To dzięki niemu wielu młodych ludzi tu mieszkających „miało parę” i „ciśnienie” do angażowania się w ważne sprawy, ale też realizowania swoich marzeń i zmieniania świata.

 

Chcemy w tej gazecie wskrzesić i pokazać „ducha wolności”, jaki panował w Lublinie przez ostatnich 100 lat. To dzięki niemu wielu młodych ludzi tu mieszkających „miało parę” i „ciśnienie” do angażowania się w ważne sprawy, ale też realizowania swoich marzeń i zmieniania świata.

 

Teatr NN

Zdjęcie z historią [12] Akademicki Komitet Plebiscytowy

Niewątpliwą przyjemnością, wynikającą z pracy w Dziale Ikonografii Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, jest możliwość odkrywania nieznanych i niezwykle wartościowych zdjęć Lublina, które przez wiele lat pozostawały ukryte w zbiorach rodzinnych. Jedną z takich fotografii pokazujemy w niniejszym numerze PA.RY. Na zdjęciu widzimy grupę młodzieży akademickiej, zgromadzoną na placu Litewskim przed dawną siedzibą Rządu Gubernialnego, wzniesioną w połowie XIX wieku według projektu Juliana Ankiewicza. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w budynku mieściła się Dyrekcja Okręgowa Robót Publicznych; fragment napisu widać nad wejściem do gmachu.

Marcin Fedorowicz

 

Zdjęcie z historią [12] Akademicki Komitet Plebiscytowy
Zdjęcie ze zbiorów rodzinnych Marii Bawolskiej

Kiedy zostało zrobione to zdjęcie? Wskazówki udziela nam napis na tablicy trzymanej przez osoby pozujące do fotografii: Akademicki Komitet Plebiscytowy. Była to organizacja utworzona przez studentów na początku 1921 roku, w związku z zaplanowanym na 20 marca plebiscytem decydującym o przynależności państwowej Górnego Śląska. Zadaniem komitetu było wspieranie działań na rzecz przyłączenia spornego terytorium do Polski: „dać możliwie najwięcej pracy i wysiłków ze strony młodzieży studenckiej dla spotęgowania ogólnonarodowej akcji”.

Fotografia zapewne powstała w marcu 1921 roku. Gazety i druki okolicznościowe z tego okresu pełne są tekstów i haseł mających zmobilizować społeczeństwo do poparcia żądań przyłączenia Górnego Śląska do II Rzeczypospolitej. W całej Polsce, także na Lubelszczyźnie, organizowano manifestacje poparcia dla tej idei. W gazetach publikowano nazwiska osób i instytucji ofiarowujących datki pieniężne na rzecz Komitetu Plebiscytowego. Także gmina żydowska utworzyła tzw. Komitet Współdziałania, który organizował zbiórkę na plebiscyt górnośląski. Podobna akcja została przeprowadzona wśród młodzieży szkolnej wyznania mojżeszowego. Do apelu przyłączyli się także przedstawiciele Kościoła katolickiego, ogłaszając, że w Niedzielę Palmową, wypadającą w dniu plebiscytu, podczas głównego nabożeństwa będą odmawiane modlitwy „o pomoc Bożą dla pomyślnego wyniku odbywającego się w tym dniu na Śląsku głosowania ludności”.

Niewykluczone, że zdjęcie zrobiono w dniu plebiscytu – 20 marca 1921 roku. Tego samego dnia w Lublinie odbyły się uroczystości z okazji uchwalenia nowej konstytucji (potocznie zwanej konstytucją marcową). Po nabożeństwach w lubelskiej katedrze i świątyniach innych wyznań, zaplanowano wielki pochód ulicą Królewską, Krakowskim Przedmieściem i ulicą 3 Maja. Do udziału w pochodzie wzywano „wszystkie urzędy, organizacje społeczne, polityczne i zawodowe, cechy, związki, korporacje i młodzież szkolną oraz całą ludność miasta”. Zapewne Akademicki Komitet Plebiscytowy również wziął udział w uroczystościach; być może pamiątkowe zdjęcie wykonano po zakończeniu pochodu na placu Litewskim.

Słowa kluczowe