Chcemy w tej gazecie wskrzesić i pokazać „ducha wolności”, jaki panował w Lublinie przez ostatnich 100 lat. To dzięki niemu wielu młodych ludzi tu mieszkających „miało parę” i „ciśnienie” do angażowania się w ważne sprawy, ale też realizowania swoich marzeń i zmieniania świata.

 

Chcemy w tej gazecie wskrzesić i pokazać „ducha wolności”, jaki panował w Lublinie przez ostatnich 100 lat. To dzięki niemu wielu młodych ludzi tu mieszkających „miało parę” i „ciśnienie” do angażowania się w ważne sprawy, ale też realizowania swoich marzeń i zmieniania świata.

 

Teatr NN
Krakowskie Przedmieście [15] Moda na ludowość

Krakowskie Przedmieście [15] Moda na ludowość

Odzyskanie przez Polskę niepodległości w 1918 r. przyniosło konieczność odbudowy państwa niemal od podstaw. Instytucje państwowe funkcjonowały przecież na różnych zasadach i według różnych podstaw prawnych, w zależności od zaboru, na którego obszarze się znajdowały. Prawo, edukacja, czy nawet poczta wymagały unifikacji i stworzenia całkiem nowego systemu działania. Nie inaczej sprawy miały się w dziedzinie sztuk pięknych i architektury.

Małgorzata Michalska- Nakonieczna

Czytaj więcej

Aleja Tysiąclecia

Aleja Tysiąclecia

Arteria komunikacyjna z lat 50. XX wieku. Pierwotnie zwana trasą W-Z, której pierwsza koncepcja została opracowana w 1951 roku.

Joanna Zętar

Czytaj więcej

Ulice Niepodległości. Historia odbita w nazwach

Ulice Niepodległości. Historia odbita w nazwach

O niepodległości można opowiadać na wiele sposobów. Przez cały ten rok w piśmie PA.RA staramy się wspominać o mało znanych, czasem zapomnianych bohaterach naszej wolności. Ale także o mało znanych lub zbyt rzadko opowiadanych historiach Lublina.

Czytaj więcej

Pierwszy Rząd

Pierwszy Rząd

Dlaczego Lublin stał się siedzibą pierwszego niezależnego od zaborców polskiego rządu? Czy rząd Ignacego Daszyńskiego, choć działał zaledwie kilka dni, zapisał się mocno w historii Polski?

Marcin Bielesz

Czytaj więcej

Peowiaków i Hugona Kołłątaja

Peowiaków i Hugona Kołłątaja

Obecne ulice Peowiaków i Kołłątaja jeszcze na początku XX wieku stanowiły jedną ulicę Szpitalną, łączącą Krakowskie Przedmieście z ówczesną ulicą Namiestnikowską (dzisiaj Narutowicza). Nie była to jednak jej pierwsza nazwa.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Zdjęcie z historią [12] Akademicki Komitet Plebiscytowy

Zdjęcie z historią [12] Akademicki Komitet Plebiscytowy

Niewątpliwą przyjemnością, wynikającą z pracy w Dziale Ikonografii Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”, jest możliwość odkrywania nieznanych i niezwykle wartościowych zdjęć Lublina, które przez wiele lat pozostawały ukryte w zbiorach rodzinnych. Jedną z takich fotografii pokazujemy w niniejszym numerze PA.RY. Na zdjęciu widzimy grupę młodzieży akademickiej, zgromadzoną na placu Litewskim przed dawną siedzibą Rządu Gubernialnego, wzniesioną w połowie XIX wieku według projektu Juliana Ankiewicza. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w budynku mieściła się Dyrekcja Okręgowa Robót Publicznych; fragment napisu widać nad wejściem do gmachu.

Marcin Fedorowicz

 

Czytaj więcej

Der jontew fun Pojlens frajhajt. Święto polskiej wolności

Der jontew fun Pojlens frajhajt. Święto polskiej wolności

W publicystyce gazety „Lubliner Tugblat” (Dziennik Lubelski), dotyczącej stosunku do polskiej państwowości, odwoływano się najczęściej do idei otwartej, demokratycznej i wielonarodowościowej Rzeczypospolitej, w której wszyscy mieszkańcy, w tym także Żydzi, cieszyć się będą jak najdalej posuniętą swobodą praw obywatelskich. Wzbudzając tendencje i uczucia patriotyczne, kierunkowano je na ten właśnie tor, akcentując przede wszystkim te elementy w polskiej tradycji historycznej, w których idee wolności, równości i sprawiedliwości społecznej wyrażały się w sposób najbardziej wyraźny i jednoznaczny.

Adam Kopciowski

Czytaj więcej

Otwarta Brama [16] Polskość – to projekt stale otwarty

Otwarta Brama [16] Polskość – to projekt stale otwarty

Polska odzyskiwała niepodległość po latach zaborów. Powstało realne państwo. Musiano sobie je wywalczyć. Powstanie Wielkopolskie, powstania śląskie, wojna z bolszewikami, ale i wojna z Czechami, zajmowanie Wilna i inne zbrojne działania. „Szklane domy” zderzały się z realizmem. Pragnienie trzeba było przełożyć na konkret. Pokolenie urodzone w wolnej Polsce, nazwane Kolumbami, zderzyło się po dwudziestu latach z nowymi najeźdźcami. Do pokolenia urodzonych w wolnej Polsce należał Karol Wojtyła. Dlatego jego rozważania o: wolności i odpowiedzialności, o ojczyźnie – narodzie i państwie, o Polsce – Europie – Kościele, o demokracji, jej możliwościach i zagrożeniach, napisane na początku XXI wieku są tak ważne.

Tomasz Dostatni OP

Czytaj więcej

Jest Pani tego wartą - część II

Jest Pani tego wartą - część II

Miłe uczucie świeżości, kremy do różnych rodzajów cery, wyłącznie naturalne składniki, odżywcze mleczka, złuszczające i zwężające pory olejki do mycia twarzy… Brzmi znajomo, prawda? Chociaż wszystkie te hasła pochodzą z przedwojennych reklam kosmetyków, równie dobrze sprawdziłyby się dzisiaj. A w zasadzie – sprawdzają się i dziś, bo przez ostatnich 100 lat w reklamie nie zmieniło się praktycznie nic.

Piotr Nazaruk 

Czytaj więcej

Plac Litewski

Plac Litewski

W 1569 roku, w tym miejscu, szlachta litewska miała swój obóz podczas obrad poprzedzających podpisanie Unii Lubelskiej, którą powołano Rzeczpospolitą Obojga Narodów. Później działał tu skład słomy.

Łukasz Kijek

Czytaj więcej

Gabriela Narutowicza

Gabriela Narutowicza

W roku 1928, dla upamiętnienia zamordowanego pierwszego prezydenta II Rzeczypospolitej, ul. Namiestnikowska została przemianowana na ulicę Prezydenta Gabriela Narutowicza.

Tomasz Pietrasiewicz

Czytaj więcej

3 Maja

3 Maja

Ulica prowadząca w kierunku Czechowa nosiła, jakże by inaczej, nazwę Czechowska; w starszych źródłach występuje także wersja Czechówka. W 1916 roku, w 125. rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja, uroczyście dokonano zmiany nazwy ulicy.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Kościuszki

Jest jedną z najmłodszych ulic w ścisłym centrum Lublina. Powstała dość późno, bo dopiero w latach 70. XIX wieku, po rozparcelowaniu dawnego ogrodu pokapucyńskiego. Nazwano ją Gubernatorską na cześć ówczesnego gubernatora lubelskiego Konstantina Andriejewicza Liszyna.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Ewangelicka

Ewangelicka

Niezbyt długa ulica Ewangelicka położona jest po północnej stronie zachodniego odcinka Krakowskiego Przedmieścia. Wybiegając z Krakowskiego nieco ukośnie, skierowana na pn. zach., kontynuowana jest dalej w kierunku północnym już jako ulica Spokojna.

Grażyna Michalska

Czytaj więcej

Zamojska

Zamojska

Obraz z 1826 r. „Wjazd generała Zajączka do Lublina” przedstawia imponującą panoramę miasta od strony południowej. Na pierwszym planie widać rzekę Bystrzycę, a nieco po prawej prowadzący przez most i obsadzony szpalerem drzew Trakt Zamojski. Centralnym punktem obrazu jest ściśle zabudowane miejskie wzgórze.

Łukasz Kijek

Czytaj więcej

Ulica 1 Maja

Ulica 1 Maja

Bокзал (czytaj: foksal), w języku rosyjskim oznacza stację. 29 sierpnia 1877 roku „Gazeta Lubelska” tak witała otwarcie Kolei Nadwiślańskiej: „Dzień jutrzejszy jest nader ważnym, pierwszorzędne znaczenie mającym w historii ekonomii krajowej […]. Droga nadwiślańska [...] to największa arteria komunikacyjna, największy łącznik Morza Czarnego z Bałtykiem. W dziejach prowincji naszej otwarcie drogi żelaznej epokę stanowi”.

Łukasz Kijek

Czytaj więcej

Ulica Beliniaków

Dziennik Zarządu Miasta Lublina wydany 31 grudnia 1930 roku informował o nadaniu nowych nazw ulic. W zachodniej części miasta, w rejonie Alei Racławickiej, nazwy wybierano według klucza – bohaterowie walk o niepodległość. Teren przy kościele garnizonowym nazwano placem 11 Listopada. Swoje nazwy otrzymały między innymi: aleja Generała Sowińskiego, ul. ks. Brzóski, ul. Legionowa, aleja Poniatowskiego, ulica Godebskiego, ulica Bema i ulica Beliniaków. Nazwa tej ostatniej przywoływała wydarzenie, którego świadkiem był niejeden lublinianin.

Łukasz Kijek

Czytaj więcej

Aleje Racławickie

Aleje Racławickie

Pierwotnie Trakt Warszawski powstały na przedłużeniu Krakowskiego Przedmieścia. W 1837 roku, z inicjatywy inżyniera gubernialnego Feliksa Bieczyńskiego, wzdłuż traktu, za rogatkami warszawskimi, założono Ogród Saski. W 1917 roku, w stulecie śmierci Tadeusza Kościuszki, dokonano zmiany nazwy ulicy biegnącej w sąsiedztwie ogrodu.

Marcin Fedorowicz

Czytaj więcej

Słowa kluczowe