Z inicjatywy Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” i dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego powstał projekt szlaku upamiętniającego zagładę społeczności żydowskiej Lublina.

Szlak pamięci obejmuje oznaczenie granic getta na Podzamczu oraz ostatniej drogi lubelskich Żydów prowadzącej na  Umschlagplatz - miejsca, skąd wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu ok. 28 tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci. Na szlaku znalazły się także inne nieupamiętnione dotąd obszary, takie jak dzielnica żydowska na Wieniawie, getto na Majdanie Tatarskim oraz miejsce śmierci dzieci i ich opiekunek z ochronki.

Z inicjatywy Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN” i dzięki wsparciu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego powstał projekt szlaku upamiętniającego zagładę społeczności żydowskiej Lublina.

Szlak pamięci obejmuje oznaczenie granic getta na Podzamczu oraz ostatniej drogi lubelskich Żydów prowadzącej na  Umschlagplatz - miejsca, skąd wywieziono do obozu zagłady w Bełżcu ok. 28 tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci. Na szlaku znalazły się także inne nieupamiętnione dotąd obszary, takie jak dzielnica żydowska na Wieniawie, getto na Majdanie Tatarskim oraz miejsce śmierci dzieci i ich opiekunek z ochronki.

Teatr NN

Dzielnica żydowska na Wieniawie

Spis treści

[RozwińZwiń]

Historia miejscaBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

Wieniawa przed wojną stanowiła przedmieście Lublina, które zostało założone na początku XVII wieku. Ukształtowała się tu odrębna gmina żydowska ze swoją synagogą i cmentarzem. Z Wieniawą związana jest ważna dla lubelskiej społeczności żydowskiej postać – Widzący z Lublina – Jakub Icchak Horowitz, jeden z najsłynniejszych chasydów polskich. Przybył na Wieniawę i założył tam swój pierwszy dwór. W latach 90. XVIII wieku zamieszkał w dzielnicy żydowskiej na Podzamczu.

Do czasów II wojny światowej Żydzi na Wieniawie stanowili ok. 70 proc. mieszkańców. W maju 1940 roku Niemcy wysiedlili Żydów na Podzamcze, a budynki i cmentarz żydowski zostały zniszczone. Gruz z ruin i rozbitych macew posłużył Niemcom do budowy budynków, wykładania schodów, dziedzińców i ścieżek w ogrodach. Na miejscu części cmentarza i rynku wieniawskiego funkcjonował obóz pracy Sportplatz. Więźniowie z obozu na Majdanku i innych obozów byli zmuszani do budowy stadionu dla ludności niemieckiej. Z kolei przy ulicy Ogródkowej, w dawnej fabryce kosmetycznej inż. Romana Keindla, przetwarzano kosmetyki oraz lekarstwa odebrane Żydom deportowanym do obozów zagłady na Lubelszczyźnie. Obydwa obozy zostały zlikwidowane 3 listopada 1943 roku, w ramach akcji „Erntefest”, a ich więźniów rozstrzelano na Majdanku.

Współcześnie Wieniawa jest jedną z dzielnic Lublina. Jedynym materialnym śladem po dzielnicy żydowskiej jest budynek, w którym funkcjonował Urząd Gminy Konopnica, a obecnie w budynku ma siedzibę Związek Głuchych.

UpamiętnienieBezpośredni odnośnik do tego akapituWróć do spisu treściWróć do spisu treści

W ramach upamiętnienia, w wybranym punkcie znajdującym się na terenie dawnej dzielnicy żydowskiej na Wieniawie, umieszczono 2 betonowe płyty. Zostały one zlokalizowane przy ulicy Leszczyńskiego, obok jedynego zachowanego historycznego budynku Wieniawy, w którym funkcjonował Urząd Gminy Konopnica, a obecnie zlokalizowana jest siedziba Związku Głuchych. Każda z betonowych płyt ma wymiary 1 m x 1 m oraz metalową opaskę, na której znajduje się ostatnia litera hebrajskiego alfabetu, której krój zaczerpnięty jest z Księgi Zohar. Ponadto na płytach znajdują się napisy w języku polskim i angielskim, informujące o historii i znaczeniu dawnej dzielnicy Wieniawa:

Dzielnica żydowska na Wieniawie

W tej części miasta znajdowało się przedmieście Wieniawa, założone, jako odrębne miasteczko na początku XVII w., a włączone do Lublina w 1916 r. W przededniu II wojny światowej Żydzi stanowili ok. 70 procent jego mieszkańców. Centrum Wieniawy stanowił rynek, obok którego znajdowała się synagoga, dom modlitwy i cmentarz. W maju 1940 r. Niemcy wysiedlili wieniawskich Żydów na Podzamcze, a większość zabudowań i cmentarz żydowski zniszczyli. Po wojnie na terenie części cmentarza i rynku otwarto stadion sportowy.