Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Teatr NN

Dokument Zygmunta Starego z 7 czerwca 1541 roku

1541, 7 czerwca – Wilno

Król Zygmunt Stary potwierdza dokument wójta i ławników miasta Lublina poświadczający ugodę między burmistrzem, rajcami oraz całym pospólstwem, a przedmieszczanami.

Zespół: 35/22/0 Akta miasta Lublina » Seria: 1 DOKUMENTY MIASTA LUBLINA » Jednostka: 80

Tekst i tłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Sigismundus Dei gratia rex Polonie, magnus dux Litvanie, Russie, Prussie, Mazovie etc. dominus et heres, significamus tenore presentium universis, quibus expedit, quia exhibite sunt coram nobis littere in papiro scripte, sigillo civitatis nostre Lublinensis obsignatae, continentur in se quandam concordiam inter praeconsulem et consules ac totam comunitatem suburbanorum civitatis nostre predicte Lublinensis petitumque est a nobis ut eam authoritate nostra confirmare dignaremur quarum literarum tenor est talis: „Advocatus et scabini iurati civitatis regie Lublinensis, significamus tenore presentium, quibus expedit universis harum noticiam habituris, quomodo coram nobis in iudicio exposito, feria quarta proxima

Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza itd. pan i dziedzic, oznajmiamy niniejszym wszystkim, których to dotyczy, ponieważ przedłożono przed nami pismo na papierze napisane, pieczęcią miasta naszego Lublina opieczętowane, zawierające w sobie pewną ugodę pomiędzy burmistrzem i rajcami oraz całym pospólstwem przedmiejskim wspomnianego, naszego miasta Lublina i poproszono przez nas, abyśmy uznali za godne potwierdzić to [pismo] naszym autorytetem, którego pisma brzmienie jest takie: „Wójt i ławnicy miasta królewskiego Lublina oznajmiamy niniejszym obecnym, których to dotyczy, wszystkim mającym zamiar badać to pismo, ponieważ przed nami w odbywającym się sądzie publicznym, w najbliższą środę

ante festum vinculorum sancti Petri celebrato comparentes personaliter famati domini Joannis Lanbecz praeconsul, Nicolaus Wisniowski, Joannes Lubomelski, Joannes Domarat consules residentes, suo et omnium aliorum antiquorum consulum czechmagistrorumque et generaliter tocius communitatis intra menia civitatis Lublin nominibus ex una et providi Martinus Gamba serifex, Clemens caldactor, Venceslaus et Alexius fabri, Stanislaus Niiziolrk vector, Joannes vector Crowka, Mathis Gumienko, Bartholomeus Zak et Mathias Gozdct pistores Blasins et Paulus Malnik gladiatores, Bartholomeus Rewka et Stanislaus Otrampka pilratores, Mathias et Joannes figuli Bartholomeus Pachuczi et Venceslaus textores, subur-

przed świętym Piotrem w okowach, pojawiając się osobiście słynni panowie Jan Łabędź burmistrz, Mikołaj Wiśniowski, Jan Lubomelski, Jan Domarat rajcy urzędujący, sobie i wszystkim pozostałym dawnym rajcom i mistrzom cechowym oraz ogólnie całemu pospólstwu pomiędzy murami Lublina, imiennie z jednej [strony] oraz [pojawiając się] imiennie z drugiej strony przezorni: Marcin Gęba ślusarz, Klemens kotlarz, Wacław i Aleksy kowale, Stanisław Niziołek furman, Jan furman Krówka, Maciej Gowienko, Bartłomiej Żak i Maciej Gozdek piekarze, Błażej, Paweł Maniek miecznicy, Bartłomiej Rewka i Stanisław Otrąbka czapnicy, Maciej i Jan garncarze, Bartłomiej Pachuczy i Wacław tkacze, przedmieszczanom

-bani suo et czechmagistrorum et relique, tocius communitatis ante civitatis Lublin degentes, nominibus ex altera partibus. Palam et expresse beneque deliberati occasione omnium et singulorum controversiarum ac iurgiorum per suburbanam, communitatem civilem motarum nuper et excitarum talem, ut sequitur inherentes literis serenissimi principis et domini Casimiri, olim regis Polonie civitati Lublinensi in similisus citata controversia, concessis, quarum ipsa suburbana communitas etiam transsumptum sub titulo faelicis recordacionis Joannis Alberti regis Polonie habent, inviolabilem et perpetuam, sub vadio in ipsis literis contentam concordiam tenentum fecisse recognoverunt. Quia videlicet, suburbani prefati et eorum successores perpetuis temporibus iuxta ordinacionem in eisdem

sobie i mistrzom cechowym oraz pozostałemu, całemu pospólstwu przebywającemu przed miastem [oświadczają]. Publicznie, wyraźnie i dobrze rozstrzygnięte z okazji wszystkich i pojedynczych sporów i sprzeczek niedawno podniesionych i wywołanych przez mieszkańców przedmieści, pospólstwa miejskiego, tak jak następowało ważne pismo najjaśniejszego władcy i pana Kazimierza, niegdyś króla Polski, udzielone miastu lubelskiemu w podobnej wywołanej sprawie, które samo pospólstwo przedmiejskie także posiada transumpt pod imieniem szczęśliwej pamięci Jana Olbrachta króla Polski, nienaruszony i wieczny, pod rękojmią w tymże piśmie zawartą, uznali, że wypełnili utrzymaną ugodę. Ponieważ mianowicie, wspomniani przedmieszczanie i ich następcy na wieczne czasy wedle rozporządzenia zawartego w tymże

litteris regiis contentam secundum omnes et singulos eorundem articulos per consulatum Lublinensem nunc et pro tempore existencium, manuteneri et conservari debent, preter articulum in fine eorundem contentum que ipsos suburbanos pro eorum iniuriis ad capitaneum loci posse confugere declarat. Cui articulo ipsi suburbani pro se et suis posteris de facto renunciaverunt et renunciant perpetue per presentes ita videlicet, quod si alicui suburbanorum in speciali vel communitati in generali inferri in aliquo a consulatu Lublinensi existimaverint extunc talem iniuriam coram tota residencia consulari antiqua et nova primo exponere iusticiam, ubi si se gravatos putaverint extunc tempore electionis consularis iuxta morem antiquum quolibet anno fuerit

piśmie królewskim według wszystkich i pojedynczych artykułów co do rady lubelskiej będącej teraz i stosownie do okoliczności, powinni [je] utrzymać i zachować oprócz artykułu zawartego na końcu, że ci przedmieszczanie z powodu ich krzywd do miejscowego starosty stwierdza [się], że mogą uciekać się. Który artykuł sami przedmieszczanie dla siebie i swoich następców faktycznie zrzekli się i zrzekają się na zawsze niniejszym, tak mianowicie, że jeśli uznają, że komuś z przedmieszczan w szczególności lub z pospólstwa w ogóle wyrządzi [się] przez radę lubelską w czymś [krzywdę], odtąd taką krzywdę przed całą urzędującą radą dawną i nową najpierw przedstawi się sprawiedliwość, gdzie jeśli uznają się za pokrzywdzonych odtąd w czasie wyborów radzieckich wedle starego zwyczaju w jakimkolwiek roku przed

coram advocato et scabinis, czechmagistris et quinque viris ac tota communitate civili de iniuria, quam se habere apud dominos consules pretenderit vel aliquis eorum pretenderit queri illis et iusticiam expostulare licebit quod si et civili communitate, quod absit, iusticiam se assequi non posse putaverint extunc non alias, quam ad sacram regiam maiestatem deinceps illis tamque ad dominum superiorem recurrere et provocari appellare licebit. Harum quibus sigillum nostrum impressum est testimonio literarum. Actum et datum in Lublin, feria quarta proxima ante vinculorum sancti Petri, anno Domini millesimo quingentesimo tricesimo quinto”. Nos itaque peticionibus dictorum praeconsulis et consulum civitatis nostre predicte Lublinensis annuentes eam ipsam concordiam in

wójtem i ławnikami, mistrzami cechowymi i pięcioma mężami oraz całym pospólstwem miejskim o krzywdach, które samemu mają przed panami rajcami, oznajmi się lub ktoś inny przedstawi i będzie mógł żądać sprawiedliwości, ponieważ jeśli i miejskie pospólstwo będzie nieobecne, będą uważać, że nie będą mogli sprawiedliwości samemu dochodzić odtąd nie inaczej, jak przed święty królewski majestat będzie wolno potem im tak jako do pana zwierzchniego uciekać się i wywoływać apelacje. Na rzecz czego nasza pieczęć została odciśnięta [na dokumencie]. Zdziałane i dane w Lublinie, w najbliższą środę przed świętym Piotrem w okowach, roku Pańskiego tysiąc pięćset trzydziestego piątego”. Ponieważ my zatem zgadzamy się na prośby tychże burmistrza i rajców naszego, wspomnianego miasta Lublina, tę samą ugodę

quantum de iure ac sine preiudico et nocumento aliorum quorumenque factam, authoritate nostra approbamus, ratificamus et confirmamus eamque ratam et gratam habere volumus. In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est apressum. Datum Vilne, feria tercia Pentecostes, anno Domini millesimo quingentesimo quadragesimo primo, regni vero nostri anno tricesimo quinto.

Samuel episcopus Chelmensis nominatus Plocensis et vicecancellarius subscripsit.

o ile prawnie oraz bez uprzedzenia i uszczerbku innych tychże zawartą, autorytetem naszym aprobujemy, potwierdzamy i konfirmujemy oraz ją umocnioną i pożądaną mieć pragniemy. Na rzecz czego nasza pieczęć obecnie jest odciśnięta [na dokumencie]. Dane w Wilnie, we wtorek Zielonych Świątek, roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego pierwszego, naszego panowania roku trzydziestego piątego.

Samuel biskup chełmski, nominowany płocki i podkanclerzy podpisał.

Rozbiór dyplomatycznyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Tekst oryginalnyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Sigismundus Dei gratia rex Polonie, magnus dux Litvanie, Russie, Prussie, Mazovie etc. dominus et heres, [promulgacja] significamus tenore presentium universis, quibus expedit, [narracja] quia exhibite sunt coram nobis littere in papiro scripte, sigillo civitatis nostre Lublinensis obsignatae, continentur in se quandam concordiam inter praeconsulem et consules ac totam comunitatem suburbanorum civitatis nostre predicte Lublinensis petitumque est a nobis ut eam authoritate nostra confirmare dignaremur quarum literarum tenor est talis: „[intytulacja] Advocatus et scabini iurati civitatis regie Lublinensis, [promulgacja] significamus tenore presentium, quibus expedit universis harum noticiam habituris, [narracja] quomodo coram nobis in iudicio exposito, feria quarta proxima ante festum vinculorum sancti Petri celebrato comparentes personaliter famati domini Joannis Lanbecz praeconsul, Nicolaus Wisniowski, Joannes Lubomelski, Joannes Domarat consules residentes, suo et omnium aliorum antiquorum consulum czechmagistrorumque et generaliter tocius communitatis intra menia civitatis Lublin nominibus ex una et providi Martinus Gamba serifex, Clemens caldactor, Venceslaus et Alexius fabri, Stanislaus Niiziolrk vector, Joannes vector Crowka, Mathis Gumienko, Bartholomeus Zak et Mathias Gozdct pistores Blasins et Paulus Malnik gladiatores, Bartholomeus Rewka et Stanislaus Otrampka pilratores, Mathias et Joannes figuli Bartholomeus Pachuczi et Venceslaus textores, suburbani suo et czechmagistrorum et relique, tocius communitatis ante civitatis Lublin degentes, nominibus ex altera partibus. Palam et expresse beneque deliberati occasione omnium et singulorum controversiarum ac iurgiorum per suburbanam, communitatem civilem motarum nuper et excitarum talem, ut sequitur inherentes literis serenissimi principis et domini Casimiri, olim regis Polonie civitati Lublinensi in similisus citata controversia, concessis, quarum ipsa suburbana communitas etiam transsumptum sub titulo faelicis recordacionis Joannis Alberti regis Polonie habent, inviolabilem et perpetuam, sub vadio in ipsis literis contentam concordiam tenentum fecisse recognoverunt. Quia videlicet, suburbani prefati et eorum successores perpetuis temporibus iuxta ordinacionem in eisdem litteris regiis contentam secundum omnes et singulos eorundem articulos per consulatum Lublinensem nunc et pro tempore existencium, manuteneri et conservari debent, preter articulum in fine eorundem contentum que ipsos suburbanos pro eorum iniuriis ad capitaneum loci posse confugere declarat. [dyspozycja] Cui articulo ipsi suburbani pro se et suis posteris de facto renunciaverunt et renunciant perpetue per presentes ita videlicet, quod si alicui suburbanorum in speciali vel communitati in generali inferri in aliquo a consulatu Lublinensi existimaverint extunc talem iniuriam coram tota residencia consulari antiqua et nova primo exponere iusticiam, ubi si se gravatos putaverint extunc tempore electionis consularis iuxta morem antiquum quolibet anno fuerit coram advocato et scabinis, czechmagistris et quinque viris ac tota communitate civili de iniuria, quam se habere apud dominos consules pretenderit vel aliquis eorum pretenderit queri illis et iusticiam expostulare licebit quod si et civili communitate, quod absit, iusticiam se assequi non posse putaverint extunc non alias, quam ad sacram regiam maiestatem deinceps illis tamque ad dominum superiorem recurrere et provocari appellare licebit. [korroboracja] Harum quibus sigillum nostrum impressum est testimonio literarum. [datacja] Actum et datum in Lublin, feria quarta proxima ante vinculorum sancti Petri, anno Domini millesimo quingentesimo tricesimo quinto”. [dyspozycja] Nos itaque peticionibus dictorum praeconsulis et consulum civitatis nostre predicte Lublinensis annuentes eam ipsam concordiam in quantum de iure ac sine preiudico et nocumento aliorum quorumenque factam, authoritate nostra approbamus, ratificamus et confirmamus eamque ratam et gratam habere volumus. [korroboracja] In cuius rei testimonium sigillum nostrum presentibus est apressum. [datacja] Datum Vilne, feria tercia Pentecostes, anno Domini millesimo quingentesimo quadragesimo primo, regni vero nostri anno tricesimo quinto.

[subskrypcja podkanclerska] Samuel episcopus Chelmensis nominatus Plocensis et vicecancellarius subscripsit.

TłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza itd. pan i dziedzic, [promulgacja] oznajmiamy niniejszym wszystkim, których to dotyczy, [narracja] ponieważ przedłożono przed nami pismo na papierze napisane, pieczęcią miasta naszego Lublina opieczętowane, zawierające w sobie pewną ugodę pomiędzy burmistrzem i rajcami oraz całym pospólstwem przedmiejskim wspomnianego, naszego miasta Lublina i poproszono przez nas, abyśmy uznali za godne potwierdzić to [pismo] naszym autorytetem, którego pisma brzmienie jest takie: „[intytulacja] Wójt i ławnicy miasta królewskiego Lublina [promulgacja] oznajmiamy niniejszym obecnym, których to dotyczy, wszystkim mającym zamiar badać to pismo, [narracja] ponieważ przed nami w odbywającym się sądzie publicznym, w najbliższą środę przed świętym Piotrem w okowach, pojawiając się osobiście słynni panowie Jan Łabędź burmistrz, Mikołaj Wiśniowski, Jan Lubomelski, Jan Domarat rajcy urzędujący, sobie i wszystkim pozostałym dawnym rajcom i mistrzom cechowym oraz ogólnie całemu pospólstwu pomiędzy murami Lublina, imiennie z jednej [strony] oraz [pojawiając się] imiennie z drugiej strony przezorni: Marcin Gęba ślusarz, Klemens kotlarz, Wacław i Aleksy kowale, Stanisław Niziołek furman, Jan furman Krówka, Maciej Gowienko, Bartłomiej Żak i Maciej Gozdek piekarze, Błażej, Paweł Maniek miecznicy, Bartłomiej Rewka i Stanisław Otrąbka czapnicy, Maciej i Jan garncarze, Bartłomiej Pachuczy i Wacław tkacze, przedmieszczanom sobie i mistrzom cechowym oraz pozostałemu, całemu pospólstwu przebywającemu przed miastem [oświadczają]. Publicznie, wyraźnie i dobrze rozstrzygnięte z okazji wszystkich i pojedynczych sporów i sprzeczek niedawno podniesionych i wywołanych przez mieszkańców przedmieści, pospólstwa miejskiego, tak jak następowało ważne pismo najjaśniejszego władcy i pana Kazimierza, niegdyś króla Polski, udzielone miastu lubelskiemu w podobnej wywołanej sprawie, które samo pospólstwo przedmiejskie także posiada transumpt pod imieniem szczęśliwej pamięci Jana Olbrachta króla Polski, nienaruszony i wieczny, pod rękojmią w tymże piśmie zawartą, uznali, że wypełnili utrzymaną ugodę. Ponieważ mianowicie, wspomniani przedmieszczanie i ich następcy na wieczne czasy wedle rozporządzenia zawartego w tymże piśmie królewskim według wszystkich i pojedynczych artykułów co do rady lubelskiej będącej teraz i stosownie do okoliczności, powinni [je] utrzymać i zachować oprócz artykułu zawartego na końcu, że ci przedmieszczanie z powodu ich krzywd do miejscowego starosty stwierdza [się], że mogą uciekać się. [dyspozycja] Który artykuł sami przedmieszczanie dla siebie i swoich następców faktycznie zrzekli się i zrzekają się na zawsze niniejszym, tak mianowicie, że jeśli uznają, że komuś z przedmieszczan w szczególności lub z pospólstwa w ogóle wyrządzi [się] przez radę lubelską w czymś [krzywdę], odtąd taką krzywdę przed całą urzędującą radą dawną i nową najpierw przedstawi się sprawiedliwość, gdzie jeśli uznają się za pokrzywdzonych odtąd w czasie wyborów radzieckich wedle starego zwyczaju w jakimkolwiek roku przed wójtem i ławnikami, mistrzami cechowymi i pięcioma mężami oraz całym pospólstwem miejskim o krzywdach, które samemu mają przed panami rajcami, oznajmi się lub ktoś inny przedstawi i będzie mógł żądać sprawiedliwości, ponieważ jeśli i miejskie pospólstwo będzie nieobecne, będą uważać, że nie będą mogli sprawiedliwości samemu dochodzić odtąd nie inaczej, jak przed święty królewski majestat będzie wolno potem im tak jako do pana zwierzchniego uciekać się i wywoływać apelacje. [korroboracja] Na rzecz czego nasza pieczęć została odciśnięta [na dokumencie]. [datacja] Zdziałane i dane w Lublinie, w najbliższą środę przed świętym Piotrem w okowach, roku Pańskiego tysiąc pięćset trzydziestego piątego”. [dyspozycja] Ponieważ my zatem zgadzamy się na prośby tychże burmistrza i rajców naszego, wspomnianego miasta Lublina, tę samą ugodę o ile prawnie oraz bez uprzedzenia i uszczerbku innych tychże zawartą, autorytetem naszym aprobujemy, potwierdzamy i konfirmujemy oraz ją umocnioną i pożądaną mieć pragniemy. [korroboracja] Na rzecz czego nasza pieczęć obecnie jest odciśnięta [na dokumencie]. [datacja] Dane w Wilnie, we wtorek Zielonych Świątek, roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego pierwszego, naszego panowania roku trzydziestego piątego.

[subskrypcja podkanclerska] Samuel biskup chełmski, nominowany płocki i podkanclerzy podpisał.