Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Teatr NN

Dokument Zygmunta Starego z 29 grudnia 1521 roku

1521, 29 grudnia – Piotrków

Król Polski Zygmunt na prośbę burmistrza, rajców oraz pospólstwa Lublina, że Żydzi sprzedają różne towary i nie dopuszczają chłopów do miasta z ich produktami na sprzedaż, postanawia, aby Żydzi nie skupowali zboża poza miastem, a dla rozpatrzenia innych skarg wyznacza komisarzy.

Sygnatura dokumentu: a. Maszynopis, Łopac., 1302 zawierający kilka błędów i pominięć, na podstawie A.

Tekst i tłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Sigismundus Dei gratia rex Polonie, magnus dux Lituanie, Russie Prussieque dominus et heres, significamus tenore presentium, quibus expedit universis, quia cum exposuissent coram nobis famati preconsul et consules totaque communitas civitatis nostre Lublinensis, quomodo Judei civitatem prefatam ac extra incolentes in magnum detrimentum civium prefatorum et in derogationi privi-

Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi oraz Prus pan i dziedzic, oznajmiamy niniejszym, tym których to dotyczy, że przedstawiono nam za pośrednictwem przesławnego burmistrza i rajców oraz całego pospólstwa miejskiego miasta naszego Lublina, że Żydzi zamieszkujący wyżej wspomniane miasto i jego przedmieścia narażają na wielką stratę wyżej wzmiankowanych mieszczan i w lekceważeniu przywilejów

-legiorum et libertatum eorum universi generis rebus mercantalibus mercantur ac ad pondera vendunt et presertim eorum piper et cetera id genus pannum etiam indunt et in ulnas vendunt ac preterea dum et quando cmetones et ceteri ad eandem civitatem cum frumentis et aliis rebus vadunt, non permittunt eos in civitatem prefatam Lublinensem ad forum et locum solitum, ubi talia vendi et ab aliis omnibus cum solita sunt prius pervenire. Sed maiori prediudicio, qui posset in foro consueto civitatis predicte coenu ipsis cmetonibus et aliis hu-

i wolności tych wszystkich mieszczan wyróżniają się, ponieważ sprzedają różne towary na wagę, pieprz i inne towary tego rodzaju. Handlują również takimże płótnem, które zwilżają i sprzedają na łokcie, a ponadto kiedy chłopi i ludzie im podobni, przybywają ze zbożem i innymi artykułami żywnościowymi, nie pozwalają im do rzeczonego miasta Lublina wchodzić i udawać się na rynek i przeznaczone miejsce do handlu, aby te artykuły sprzedawać, gdy przedtem [oni] zwykli byli przechodzić. Lecz ku większej stracie, który [z Żydów] może na zwykłym do tego rynku miejskim, zboża chłopów i innych

-iusmodi frumenta solvunt. Ex quo ipsi cives talium rerum non parvam sepe numero pariuntur penuriam. Proinde nos eosdem cives in muribus et libertatibus eorum conservare et talibus rebus, ex quibus civitas nostra prefata Lublinensis posset ad aliquam incommoditatem et damnum in posterum devenire, viam precludnes volentes decreto nostro mediante decernentes duximus decernimusque presentibus et ipsi Iudei et quilibet eorum tam commodum, quod divisum non debent deinceps aliqua frumenta emere nisi in

[ludzi] sprzedawać. Dlatego też mieszczanie cierpią niedostatek z powodu znacznej ilości takich wypadków. Stąd my, pragnąc tych mieszczan w murach zachować w wolności względem wspomnianych rzeczy, z których powodu nasze miasto Lublin mogłoby popaść w przyszłości w ubóstwo, naszym postanowieniem rozjemczym rozkazujemy i postanawiamy niniejszym, aby Żydzi lub ktokolwiek z nich, tak razem, jak i osobno, nie kupowali żadnego zboża

circulo civitatis Lublinensis sub annusione frumenti per eos empti. Super aliis rebus per eosdem Iudeos exercentes designavimusque et presentibus designamus commisarios nostros, videlicet magnificos: Nicolaum de Dambrowycza castellanum Cracoviensis et Joannem de Oleschnycza palatinum Lublinensem, ut ipsi re oculis subiecta et urtiusque partibus vocatis habita mutua intelligentia. Cum capitaneo nostro Lublinensi super predictis rebus vendentes iustam moderationem et ordinationem faciant. Ad iure nostris beneplacitum

w obrębie miasta Lublina. Co do innych spraw, którymi zajmują się Żydzi, wyznaczamy i tym oto pismem ustalamy komisarzy naszych wybitnych mężów, mianowicie: Mikołaja z Dąbrowicy kasztelana krakowskiego i Jana z Oleśnicy wojewodę lubelskiego, aby sprawy te rozpatrywali osobiście i wysłuchawszy racji obu stron wydawali wyroki. Staroście naszemu lubelskiemu niech rozkazują umiarkowanie i uporządkowanie w sprawach tyczących się handlu. Na potwierdzenie

durature harum, quibus sigillum nostrum est impressum testimonio literarum. Datum Pyotrkowie in conventione generali, feria secunda intra octavas Natalis Domini, anno eiusdem millesimo quingentesimo vicesimo primo, regni vero nostri anno decimo quinto.

Cristoforus de Schidlowiec palatinus et capitaneus Cracoviensis ac Regni Poloniae cancellarius subscripsit.

Relatio magnifici Cristofori de Schidlowiec palatini et capitanei Cracoviensi ac Regni Poloniae cancellarii etc.

naszego pisma pieczęć została przywieszona [do dokumentu]. Dane w Piotrkowie, na sejmie walnym, w poniedziałek pomiędzy oktawami Narodzenia Pana, roku tysiąc pięćset dwudziestego pierwszego, roku zaś naszego panowania szesnastego.

Krzysztof z Szydłowca wojewoda i starosta krakowski oraz kanclerz Królestwa Polskiego podpisał.

Z relacji wspaniałego Krzysztofa z Szydłowca wojewody i starosty krakowskiego oraz kanclerza Królestwa Polski itd.

Rozbiór dyplomatycznyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Tekst oryginalnyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Sigismundus Dei gratia rex Polonie, magnus dux Lituanie, Russie Prussieque dominus et heres, [promulgacja] significamus tenore presentium, quibus expedit universis, [narracja] quia cum exposuissent coram nobis famati preconsul et consules totaque communitas civitatis nostre Lublinensis, quomodo Judei civitatem prefatam ac extra incolentes in magnum detrimentum civium prefatorum et in derogationi privilegiorum et libertatum eorum universi generis rebus mercantalibus mercantur ac ad pondera vendunt et presertim eorum piper et cetera id genus pannum etiam indunt et in ulnas vendunt ac preterea dum et quando cmetones et ceteri ad eandem civitatem cum frumentis et aliis rebus vadunt, non permittunt eos in civitatem prefatam Lublinensem ad forum et locum solitum, ubi talia vendi et ab aliis omnibus cum solita sunt prius pervenire. Sed maiori prediudicio, qui posset in foro consueto civitatis predicte coenu ipsis cmetonibus et aliis huiusmodi frumenta solvunt. Ex quo ipsi cives talium rerum non parvam sepe numero pariuntur penuriam. [dyspozycja] Proinde nos eosdem cives in muribus et libertatibus eorum conservare et talibus rebus, ex quibus civitas nostra prefata Lublinensis posset ad aliquam incommoditatem et damnum in posterum devenire, viam precludnes volentes decreto nostro mediante decernentes duximus decernimusque presentibus et ipsi Iudei et quilibet eorum tam commodum, quod divisum non debent deinceps aliqua frumenta emere nisi in circulo civitatis Lublinensis sub annusione frumenti per eos empti. Super aliis rebus per eosdem Iudeos exercentes designavimusque et presentibus designamus commisarios nostros, videlicet magnificos: Nicolaum de Dambrowycza castellanum Cracoviensis et Joannem de Oleschnycza palatinum Lublinensem, ut ipsi re oculis subiecta et urtiusque partibus vocatis habita mutua intelligentia. Cum capitaneo nostro Lublinensi super predictis rebus vendentes iustam moderationem et ordinationem faciant. [korroboracja] Ad iure nostris beneplacitum durature harum, quibus sigillum nostrum est impressum testimonio literarum. [datacja] Datum Pyotrkowie in conventione generali, feria secunda intra octavas Natalis Domini, anno eiusdem millesimo quingentesimo vicesimo primo, regni vero nostri anno decimo quinto.

[subskrypcja kanlerza] Cristoforus de Schidlowiec palatinus et capitaneus Cracoviensis ac Regni Poloniae cancellarius subscripsit.

[relacja] Relatio magnifici Cristofori de Schidlowiec palatini et capitanei Cracoviensi ac Regni Poloniae cancellarii etc.

TłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi oraz Prus pan i dziedzic, [promulgacja] oznajmiamy niniejszym, tym których to dotyczy, [narracja] że przedstawiono nam za pośrednictwem przesławnego burmistrza i rajców oraz całego pospólstwa miejskiego miasta naszego Lublina, że Żydzi zamieszkujący wyżej wspomniane miasto i jego przedmieścia narażają na wielką stratę wyżej wzmiankowanych mieszczan i w lekceważeniu przywilejów i wolności tych wszystkich mieszczan wyróżniają się, ponieważ sprzedają różne towary na wagę, pieprz i inne towary tego rodzaju. Handlują również takimże płótnem, które zwilżają i sprzedają na łokcie, a ponadto kiedy chłopi i ludzie im podobni, przybywają ze zbożem i innymi artykułami żywnościowymi, nie pozwalają im do rzeczonego miasta Lublina wchodzić i udawać się na rynek i przeznaczone miejsce do handlu, aby te artykuły sprzedawać, gdy przedtem [oni] zwykli byli przechodzić. Lecz ku większej stracie, który [z Żydów] może na zwykłym do tego rynku miejskim, zboża chłopów i innych [ludzi] sprzedawać. Dlatego też mieszczanie cierpią niedostatek z powodu znacznej ilości takich wypadków. [dyspozycja] Stąd my, pragnąc tych mieszczan w murach zachować w wolności względem wspomnianych rzeczy, z których powodu nasze miasto Lublin mogłoby popaść w przyszłości w ubóstwo, naszym postanowieniem rozjemczym rozkazujemy i postanawiamy niniejszym, aby Żydzi lub ktokolwiek z nich, tak razem, jak i osobno, nie kupowali żadnego zboża w obrębie miasta Lublina. Co do innych spraw, którymi zajmują się Żydzi, wyznaczamy i tym oto pismem ustalamy komisarzy naszych wybitnych mężów, mianowicie: Mikołaja z Dąbrowicy kasztelana krakowskiego i Jana z Oleśnicy wojewodę lubelskiego, aby sprawy te rozpatrywali osobiście i wysłuchawszy racji obu stron wydawali wyroki. Staroście naszemu lubelskiemu niech rozkazują umiarkowanie i uporządkowanie w sprawach tyczących się handlu. [korroboracja] Na potwierdzenie naszego pisma pieczęć została przywieszona [do dokumentu]. [datacja] Dane w Piotrkowie, na sejmie walnym, w poniedziałek pomiędzy oktawami Narodzenia Pana, roku tysiąc pięćset dwudziestego pierwszego, roku zaś naszego panowania szesnastego.

[subskrypcja kanclerza] Krzysztof z Szydłowca wojewoda i starosta krakowski oraz kanclerz Królestwa Polskiego podpisał.

[relacja] Z relacji wspaniałego Krzysztofa z Szydłowca wojewody i starosty krakowskiego oraz kanclerza Królestwa Polski itd.

 

Dokument pozyskany dzięki uprzejmości Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej im. Hieronima Łopacińskiego w Lublinie