Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Teatr NN

Dokument Zygmunta Starego z 27 października 1541 roku

1541, 27 października – Wilno

Król Polski Zygmunt Stary wobec skarg burmistrza i rajców lubelskich na starostę lubelskiego Jana z Tęczyna, o to że uzurpuje sobie prawo wyboru licytatorów oraz kupców chrześcijańskich i żydowskich, stwierdza, ze takie prawo przysługuje tylko burmistrzom i rajcom.

Zespół: 35/22/0 Akta miasta Lublina » Seria: 1 DOKUMENTY MIASTA LUBLINA » Jednostka: 83

Tekst i tłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Sigismundus Dei gratia rex Polonie, magnus dux Lithuanie, Russie, Prussie, Masouie etc. dominus et heres, universis et singulis, quorum interest manifestum facimus, quod questi nobis fuissent famati proconsul et consules civitatis nostrae Lublinensis de capitaneo suo, magnifico Joanne de Thanczin castellano Woiniciensi et curiae nostrae marschalco, quod eis contra antiquitus, observatam consuetudinem et usum et lictatores, seu prosenetas eligendi constituendique et advenas mercatores ac negociatores

Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza itd. pan i dziedzic, wiadomym czynimy wszystkim i pojedynczym, których to dotyczy, że poskarżyli się nam słynni burmistrz i rajcy miasta naszego lubelskiego na starostę swego, wspaniałego Jana z Tęczyna kasztelana wojnickiego i dworu naszego marszałka, że im wbrew dawnemu i przestrzeganemu zwyczajowi i użytkowi licytatorów, czyli pośredników wybieranych zwyczajowo i przyjezdnych kupców i negocjatorów

Christianos et Judeos iudicandi potestatem et facultatem adimeret pro que se usurparet. Praefatus vero magnificus castellanus Woincesnis alegasset se id fecisse et facere pro bono et commodo cum nostro castri Lublinensi et officialium eius. Nos et si proventus et commoda dum e bonis nostris per eorum capitaneos augeantur libenter videmus tamen ea cum hominum nostroum damno et pre[iu]dicio a[ugeri...] volumus, neque aequum censemus et proinde cum in ea potestate et facultate licitatoreque, seu prosenetas eligendi et constituendi ac mercatores et negociatores tam Chri-

chrześcijańskich i żydowskich władzę i upoważnienie sądzenia odmawia, zaś za to dla siebie [ją] uzurpuje. Wspomniany, kasztelan wojnicki odpowiedział, że on to czynił i czyni dla dobra i wygody naszego grodu lubelskiego i jego urzędu. My chętnie widzimy, jeśli dochód i pożytki przez tegoż starostę wzrastają, jednak pragniemy, gdy ludziom naszym szkoda i strata powiększa się, […], polecamy, aby nie było niesprawiedliwym i dlatego, gdy w tej władzy i upoważnieniu licytatorów, czyli pośredników wybór oraz zwyczaj sądzenia i kupców i negocjatorów tak chrześcijańskich,

-stianos, quam etiam Iudeos iudicandi proconsul et consules Lublinenses antea fuere cumque ad mult[...] et iudicium magis aptius et electio prosenetarum et iudicio memoratorum pertinere, quam ad ius et officium civile videatur, illos et a [s]uos pro tempore existentes consules Lublinenses hac in potestate conservandos duximus et relinquendos conservamusque et relinquimus presentibus perpetuo […] et decernentes prefatos proconsulem et consules presentes et futuros et neminem alium ea potestate et facultate prosen[etas, seu] licitatores eligendi constitudenique

jak również żydowskich burmistrz i rajcy lubelscy wcześniej posiadali do […] i sąd bardziej właściwy i wybór pośredników oraz sąd nad wspomnianymi, który przynależy do prawa i urzędu miejskiego, im i tym będącym stosownie do okoliczności rajcom lubelskim w tej władzy zachowując nakazujemy i zachowawszy ustanawiamy i pozostawiamy niniejszym na wieczne czasy […] i określając, że wspomniani burmistrz i rajcy obecni i przyszli, a nikt inny w tej władzy i upoważnieniu [sądzenia] pośredników, czyli licytatorów wybór i zwyczaj

ac mercatores negociatoresque tam Christianos, quam etiam Judeos et alios quosvis iudicandi semper uti habere et eam perpetuo manutenere et exercere absque omni impedimento et contradictione tam presentis, quam etiam pro tempore existentes, capitanei, cui prefati capitaneo, si voluntarie et ultro decedant nonnihil, de tempore et commode sua condocetur, alius illis ab usum privilegii obicere non possit et si obiecerit nihilominus, ut pro civibus et pro privilegio iudicetur decrevimus. In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium hec

sądzenia kupców i negocjatorów tak chrześcijańskich, jak również żydowskich i innych jakichkolwiek zawsze mają używać i ją [władzę sądową] dzierżyć i wykonywać bez żadnej przeszkody czy sprzeciwu tak obecnego, jak również będącego stosownie do okoliczności starosty, któremu starostwo jeśli chętnie i z własnej woli dobrowolnie ustąpią poniekąd, w czasie i dla jego wygody dokładnie pozna [że], innym takim użytkiem przywileju zasłaniać się nie może, a jeśli mimo wszystko się sprzeciwi, ustanawiamy, aby na rzecz mieszczan i dla przywileju był sądzony. Na świadectwo i wiarę wszystkiego i pojedynczego

scribi signoque nostro communiri fecimus. Datum Vilne pridie sanctos Simonis et Iude Apostolorum, anno Domini millesimo quingentesimo quadragesimo primo, regni nostri anno tricesimo quinto.

Samuel episcopus Plocensis et vicecancellarius subscripsit.

Relatio reverendi in Christo patris, domini Samuelis Maczieiowsky episcopi Plocensis et Regni Polonie vicecancellarii.

nakazaliśmy, aby to zostało spisane i naszym znakiem umocnione. Dane w Wilnie, przed świętymi Szymonem i Judą Apostołami, roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego pierwszego, roku naszego [panowania] trzydziestego piątego.

Samuel biskup płocki i podkanclerzy podpisał.

Z relacji pełnego czci dla Chrystusa ojca, pana Samuela Maciejowskiego biskupa płockiego i Królestwa Polski podkanclerzego.

Rozbiór dyplomatycznyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Tekst oryginalnyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Sigismundus Dei gratia rex Polonie, magnus dux Lithuanie, Russie, Prussie, Masouie etc. dominus et heres, [promulgacja] universis et singulis, [narracja] quorum interest manifestum facimus, quod questi nobis fuissent famati proconsul et consules civitatis nostrae Lublinensis de capitaneo suo, magnifico Joanne de Thanczin castellano Woiniciensi et curiae nostrae marschalco, quod eis contra antiquitus, observatam consuetudinem et usum et lictatores, seu prosenetas eligendi constituendique et advenas mercatores ac negociatores Christianos et Judeos iudicandi potestatem et facultatem adimeret pro que se usurparet. Praefatus vero magnificus castellanus Woinicensis alegasset se id fecisse et facere pro bono et commodo cum nostro castri Lublinensi et officialium eius. [dyspozycja] Nos et si proventus et commoda dum e bonis nostris per eorum capitaneos augeantur libenter videmus tamen ea cum hominum nostroum damno et pre[iu]dicio a[ugeri...] volumus, neque aequum censemus et proinde cum in ea potestate et facultate licitatoreque, seu prosenetas eligendi et constituendi ac mercatores et negociatores tam Christianos, quam etiam Iudeos iudicandi proconsul et consules Lublinenses antea fuere cumque ad mult[...] et iudicium magis aptius et electio prosenetarum et iudicio memoratorum pertinere, quam ad ius et officium civile videatur, illos et a [s]uos pro tempore existentes consules Lublinenses hac in potestate conservandos duximus et relinquendos conservamusque et relinquimus presentibus perpetuo […] et decernentes prefatos proconsulem et consules presentes et futuros et neminem alium ea potestate et facultate prosen[etas, seu] licitatores eligendi constitudenique ac mercatores negociatoresque tam Christianos, quam etiam Judeos et alios quosvis iudicandi semper uti habere et eam perpetuo manutenere et exercere absque omni impedimento et contradictione tam presentis, quam etiam pro tempore existentes, capitanei, cui prefati capitaneo, si voluntarie et ultro decedant nonnihil, de tempore et commode sua condocetur, alius illis ab usum privilegii obicere non possit et si obiecerit nihilominus, ut pro civibus et pro privilegio iudicetur decrevimus. [korroboracja] In quorum omnium et singulorum fidem et testimonium hec scribi signoque nostro communiri fecimus. [datacja] Datum Vilne pridie sanctos Simonis et Iude Apostolorum, anno Domini millesimo quingentesimo quadragesimo primo, regni nostri anno tricesimo quinto.

[subskrypcja podkanclerzego] Samuel episcopus Plocensis et vicecancellarius subscripsit.

[relacja] Relatio reverendi in Christo patris, domini Samuelis Maczieiowsky episcopi Plocensis et Regni Polonie vicecancellarii.

TłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza itd. pan i dziedzic, [promulgacja] wiadomym czynimy wszystkim i pojedynczym, których to dotyczy, [narracja] że poskarżyli się nam słynni burmistrz i rajcy miasta naszego lubelskiego na starostę swego, wspaniałego Jana z Tęczyna kasztelana wojnickiego i dworu naszego marszałka, że im wbrew dawnemu i przestrzeganemu zwyczajowi i użytkowi licytatorów, czyli pośredników wybieranych zwyczajowo i przyjezdnych kupców i negocjatorów chrześcijańskich i żydowskich władzę i upoważnienie sądzenia odmawia, zaś za to dla siebie [ją] uzurpuje. Wspomniany, kasztelan wojnicki odpowiedział, że on to czynił i czyni dla dobra i wygody naszego grodu lubelskiego i jego urzędu. [dyspozycja] My chętnie widzimy, jeśli dochód i pożytki przez tegoż starostę wzrastają, jednak pragniemy, gdy ludziom naszym szkoda i strata powiększa się, […], polecamy, aby nie było niesprawiedliwym i dlatego, gdy w tej władzy i upoważnieniu licytatorów, czyli pośredników wybór oraz zwyczaj sądzenia i kupców i negocjatorów tak chrześcijańskich, jak również żydowskich burmistrz i rajcy lubelscy wcześniej posiadali do […] i sąd bardziej właściwy i wybór pośredników oraz sąd nad wspomnianymi, który przynależy do prawa i urzędu miejskiego, im i tym będącym stosownie do okoliczności rajcom lubelskim w tej władzy zachowując nakazujemy i zachowawszy ustanawiamy i pozostawiamy niniejszym na wieczne czasy […] i określając, że wspomniani burmistrz i rajcy obecni i przyszli, a nikt inny w tej władzy i upoważnieniu [sądzenia] pośredników, czyli licytatorów wybór i zwyczaj sądzenia kupców i negocjatorów tak chrześcijańskich, jak również żydowskich i innych jakichkolwiek zawsze mają używać i ją [władzę sądową] dzierżyć i wykonywać bez żadnej przeszkody czy sprzeciwu tak obecnego, jak również będącego stosownie do okoliczności starosty, któremu starostwo jeśli chętnie i z własnej woli dobrowolnie ustąpią poniekąd, w czasie i dla jego wygody dokładnie pozna [że], innym takim użytkiem przywileju zasłaniać się nie może, a jeśli mimo wszystko się sprzeciwi, ustanawiamy, aby na rzecz mieszczan i dla przywileju był sądzony. [korroboracja] Na świadectwo i wiarę wszystkiego i pojedynczego nakazaliśmy, aby to zostało spisane i naszym znakiem umocnione. Dane w Wilnie, przed świętymi Szymonem i Judą Apostołami, roku Pańskiego tysiąc pięćset czterdziestego pierwszego, roku naszego [panowania] trzydziestego piątego.

[subskrypcja podkanclerzego] Samuel biskup płocki i podkanclerzy podpisał.

[relacja] Z relacji pełnego czci dla Chrystusa ojca, pana Samuela Maciejowskiego biskupa płockiego i Królestwa Polski podkanclerzego.