Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Teatr NN

Dokument Zygmunta Starego z 27 lutego 1523 roku

1523, 27 luty – Kraków

Król Polski Zygmunt Stary nadaje Żydom lubelskim prawa, którymi cieszą się inni Żydzi w Królestwie Polskim.

Sygnatura dokumentu: a. M. Bersohn, Dyplomataryusz..., nr 25

Tekst i tłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Sigismundus Dei gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae, Russiae Prussiaeque etc. dominus et haeres, significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, quia cum generosus et strenuus Joannes de Pilcza, capitaneus Lublinensis, fidelis noster dilectus, nobis exposuit, quomodo Iudei sub arce nostra Lublinensi commorantes, bona et utilia servitia ad eandem arcem nostram Lublinensem praestare tenentur, fluvium enim, in quo molendinum nostrum sub arce nostra Lublinensi situm, expurgant, aggerem instaurare et reparare adiuvant et nihilominus eis his iuribus et prerogativis gaudere et uti non permittitur, quibus ceteri Iudei in universo regno nostro et terris Russiae ac civitatibus nostris gaudent et utuntur. Nos igitur commoditati dictorum Iudeorum sub arce Lublinensi commorancium consulere volentes, ipsos Iudeos, qui sub arce Lublinensi agunt, praesentes et futuros, omnibus et singulis iuribus, libertatibus, praerogativis et consuetudinibus approbatis, etiam de non solvendis teloneis, nisi secundum disposicionem communis privilegii Iudeorum, in libro statutorum contenti, annectentes uniendum et incorporandum de certa scientia nostra duximus unimusque, annectimus et incorporamus tenore praesencium literarum, decernentes et statuentes in futurum, observantes, quod dicti Iudei sub castro Lublinensi degentes, nunc et in futuris temporibus, omnibus et singulis iuribus, privilegiis, libertatibus, facultate et consuetudine mercandi gaudeant et illi per omnia in omnibus utantur, quibus ceteri Iudei in regno nostro Poloniae et in civitatibus nostris, et presertim in civitate Leopoliensi uti et gaudere consueverunt, salvis tamen iuribus nostris et officialium nostrorum ac laboribus et oneribus castri Lublinensis. Quocirca universis et singulis palatinis, castellanis, capitaneis, tenutariis, proconsulibus, consulibus civitatum et opidorum, ubilibet in regno nostro existentibus ac teloneatoribus eorumque vicesgeentibus, mandamus, ut praedictos Iudeos sub arce nostra commorantes, per omnia et omnibus iuribus, libertatibus et privilegiis ac consuetudinibus conservetis et conservari faciatis, quibus ceteri Iudei subditi nostri in regno Poloniae et presertim in terris nostris Russie et eius civitates gaudent et conservantur. In cuius rei testimonium sigillum nostrum est subappensum. Datum in concvencione generali Cracoviae, feria sexta ante dominicam Reminiscere, anno Domini millesimo quingentesimo vigesimo tercio, regni nostri decimo spetimo. Relacio magnifici Christophori de Schijdlowyecz in Sczmielow et magistri Oppatow palatini et capitanei Cracoviensis ac regni nostri cancellarii, tum Siradiensis, Sochaczoviensis et nove civitatis Corczin, Gostinensis etc. capitanei, sincere nobis dilecti.

 

Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi oraz Prus itd. pan i dziedzic, oznajmiamy niniejszym, tym wszystkim, których to dotyczy, ponieważ gdy szlachetny i dzielny Jan z Pilczy, starosta lubelski, nasz drogi wierny, przedstawił nam, że Żydzi pozostający pod zamkiem naszym lubelskim są zmuszani do posług dobrych i użytecznych, rzekę bowiem, na której jest położony nasz młyn pod zamkiem lubelskim, oczyszczają, nad odnowieniem i reperacją grobli czuwają, a żadne z ich tychże praw i prerogatyw nie pozwala, aby się cieszyli i używali praw i prerogatyw, z których inni Żydzi w całym królestwie naszym i ziemiach ruskich oraz miastach naszych się cieszą i używają. My ponieważ zatem pragniemy pocieszyć wspomnianych Żydów pod zamkiem lubelskim mieszkających [i] dla wygody, tychże Żydów, którzy pod zamkiem lubelskim przebywają, obecnych i przyszłych, wszystkie i pojedyncze prawa, wolności, prerogatywy i zwyczaje aprobując, a także zwolnienie z cła, chyba że wedle rozporządzenia [ze] wspólnego przywileju dla Żydów, zawartego w księdze statutów, rozporządzając połączenie i inkorporację niniejszym pismem, postanawiając i ustanawiając na przyszłość, [oraz] zachowując, że wspomniani Żydzi będący pod zamkiem lubelskim, teraz i na przyszłe czasy, mają się cieszyć wszystkimi i pojedynczymi prawami, przywilejami, wolnościami, uprawnieniem oraz zwyczajem sprzedaży, a oni [ci Żydzi] mają go używać we wszystkim, czym inni Żydzi w naszym Królestwie Polski i w miastach naszych, a zwłaszcza w mieście Lwowie zwykli się cieszyć i używać, oprócz jednak praw naszych i naszych urzędników oraz prac i ciężarów grodu lubelskiego. Dlatego wszystkim i pojedynczym wojewodom, kasztelanom, starostom, tenutariuszom, burmistrzom, rajcom miast i miasteczek, gdziekolwiek w naszym królestwie będącym oraz celnikom oraz ich podwładnym, nakazujemy, aby wspomnianym Żydom pod zamkiem naszym zamieszkującym, poprzez wszystko i wszystkie prawa, wolności i przywileje oraz zwyczaje zachowajcie i zachować pozostawcie, jak inni Żydzi, nasi poddani w Królestwie Polskim, a zwłaszcza na ziemiach naszych Rusi i w ich miastach, będą się cieszyć oraz zostanie zachowane [prawo]. Na świadectwo czego nasza pieczęć została przywieszona [do dokumentu]. Dane na sejmie generalnym w Krakowie, w piątek przed niedzielą Reminiscere, roku pańskiego tysiąc pięćset dwudziestego trzeciego, roku naszego [panowania] siedemnastego. Z relacji wspaniałego Krzysztofa z Szydłowca na Ćmielowie oraz magistra na Opatowie, wojewody i starosty krakowskiego oraz królestwa naszego kanclerza, podówczas sieradzkiego, sochaczewskiego i nowego miasta Korczyna, Gostynia starosty, szczerze nam drogiego.

Rozbiór dyplomatycznyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Tekst oryginalnyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Sigismundus Dei gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae, Russiae Prussiaeque etc. dominus et haeres, [promulgacja] significamus tenore praesentium, quibus expedit universis, [narracja] quia cum generosus et strenuus Joannes de Pilcza, capitaneus Lublinensis, fidelis noster dilectus, nobis exposuit, quomodo Iudei sub arce nostra Lublinensi commorantes, bona et utilia servitia ad eandem arcem nostram Lublinensem praestare tenentur, fluvium enim, in quo molendinum nostrum sub arce nostra Lublinensi situm, expurgant, aggerem instaurare et reparare adiuvant et nihilominus eis his iuribus et prerogativis gaudere et uti non permittitur, quibus ceteri Iudei in universo regno nostro et terris Russiae ac civitatibus nostris gaudent et utuntur. [dyspozycja] Nos igitur commoditati dictorum Iudeorum sub arce Lublinensi commorancium consulere volentes, ipsos Iudeos, qui sub arce Lublinensi agunt, praesentes et futuros, omnibus et singulis iuribus, libertatibus, praerogativis et consuetudinibus approbatis, etiam de non solvendis teloneis, nisi secundum disposicionem communis privilegii Iudeorum, in libro statutorum contenti, annectentes uniendum et incorporandum de certa scientia nostra duximus unimusque, annectimus et incorporamus tenore praesencium literarum, decernentes et statuentes in futurum, observantes, quod dicti Iudei sub castro Lublinensi degentes, nunc et in futuris temporibus, omnibus et singulis iuribus, privilegiis, libertatibus, facultate et consuetudine mercandi gaudeant et illi per omnia in omnibus utantur, quibus ceteri Iudei in regno nostro Poloniae et in civitatibus nostris, et presertim in civitate Leopoliensi uti et gaudere consueverunt, salvis tamen iuribus nostris et officialium nostrorum ac laboribus et oneribus castri Lublinensis. Quocirca universis et singulis palatinis, castellanis, capitaneis, tenutariis, proconsulibus, consulibus civitatum et opidorum, ubilibet in regno nostro existentibus ac teloneatoribus eorumque vicesgeentibus, mandamus, ut praedictos Iudeos sub arce nostra commorantes, per omnia et omnibus iuribus, libertatibus et privilegiis ac consuetudinibus conservetis et conservari faciatis, quibus ceteri Iudei subditi nostri in regno Poloniae et presertim in terris nostris Russie et eius civitates gaudent et conservantur. [korroboracja] In cuius rei testimonium sigillum nostrum est subappensum. [datacja] Datum in concvencione generali Cracoviae, feria sexta ante dominicam Reminiscere, anno Domini millesimo quingentesimo vigesimo tercio, regni nostri decimo spetimo. [relacja] Relacio magnifici Christophori de Schijdlowyecz in Sczmielow et magistri Oppatow palatini et capitanei Cracoviensis ac regni nostri cancellarii, tum Siradiensis, Sochaczoviensis et nove civitatis Corczin, Gostinensis etc. capitanei, sincere nobis dilecti.

 

TłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi oraz Prus itd. pan i dziedzic, [promulgacja] oznajmiamy niniejszym, tym wszystkim, których to dotyczy, [narracja] ponieważ gdy szlachetny i dzielny Jan z Pilczy, starosta lubelski, nasz drogi wierny, przedstawił nam, że Żydzi pozostający pod zamkiem naszym lubelskim są zmuszani do posług dobrych i użytecznych, rzekę bowiem, na której jest położony nasz młyn pod zamkiem lubelskim, oczyszczają, nad odnowieniem i reperacją grobli czuwają, a żadne z ich tychże praw i prerogatyw nie pozwala, aby się cieszyli i używali praw i prerogatyw, z których inni Żydzi w całym królestwie naszym i ziemiach ruskich oraz miastach naszych się cieszą i używają. [dyspozycja] My ponieważ zatem pragniemy pocieszyć wspomnianych Żydów pod zamkiem lubelskim mieszkających [i] dla wygody, tychże Żydów, którzy pod zamkiem lubelskim przebywają, obecnych i przyszłych, wszystkie i pojedyncze prawa, wolności, prerogatywy i zwyczaje aprobując, a także zwolnienie z cła, chyba że wedle rozporządzenia [ze] wspólnego przywileju dla Żydów, zawartego w księdze statutów, rozporządzając połączenie i inkorporację niniejszym pismem, postanawiając i ustanawiając na przyszłość, [oraz] zachowując, że wspomniani Żydzi będący pod zamkiem lubelskim, teraz i na przyszłe czasy, mają się cieszyć wszystkimi i pojedynczymi prawami, przywilejami, wolnościami, uprawnieniem oraz zwyczajem sprzedaży, a oni [ci Żydzi] mają go używać we wszystkim, czym inni Żydzi w naszym Królestwie Polski i w miastach naszych, a zwłaszcza w mieście Lwowie zwykli się cieszyć i używać, oprócz jednak praw naszych i naszych urzędników oraz prac i ciężarów grodu lubelskiego. Dlatego wszystkim i pojedynczym wojewodom, kasztelanom, starostom, tenutariuszom, burmistrzom, rajcom miast i miasteczek, gdziekolwiek w naszym królestwie będącym oraz celnikom oraz ich podwładnym, nakazujemy, aby wspomnianym Żydom pod zamkiem naszym zamieszkującym, poprzez wszystko i wszystkie prawa, wolności i przywileje oraz zwyczaje zachowajcie i zachować pozostawcie, jak inni Żydzi, nasi poddani w Królestwie Polskim, a zwłaszcza na ziemiach naszych Rusi i w ich miastach, będą się cieszyć oraz zostanie zachowane [prawo]. [korroboracja] Na świadectwo czego nasza pieczęć została przywieszona [do dokumentu]. [datacja] Dane na sejmie generalnym w Krakowie, w piątek przed niedzielą Reminiscere, roku pańskiego tysiąc pięćset dwudziestego trzeciego, roku naszego [panowania] siedemnastego. [relacja] Z relacji wspaniałego Krzysztofa z Szydłowca na Ćmielowie oraz magistra na Opatowie, wojewody i starosty krakowskiego oraz królestwa naszego kanclerza, podówczas sieradzkiego, sochaczewskiego i nowego miasta Korczyna, Gostynia starosty, szczerze nam drogiego.