Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Teatr NN

Dokument Zygmunta Starego z 25 września 1535 roku

1535, 25 września – Kraków

Król Polski Zygmunt Stary potwierdza dawne prawa miejskie, na mocy których nikt nie może mieszkać w Lublinie, kto nie wypełnia powinności miejskich. Zezwala wyjątkowo, dożywotnio Żydowi Piesakowi Joskowiczowi, który zwykł był uiszczać opłatę do skarbu królewskiego, na zamieszkanie w domu, który kupił za 40 grzywien od Mikołaja Piotrowskiego.

Zespół: 35/22/0 Akta miasta Lublina » Seria: 1 DOKUMENTY MIASTA LUBLINA » Jednostka: 64  

 

B. Kopia z XVIII w., na podstawie A., nie uwierzytelniona.

 

C. Kopia z XVIII w. na podstawie A., nie uwierzytelniona.

 

Tekst ustalony na podstawie kopii: A, B, C.

Tekst i tłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Sigismundus Dei gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae etc. dominus et haeres, signifcamus tenore praesentium, quibus expedit universis harum notitiam habituris, quia cum paulo ante famati proconsul et consules civitatis nostre Lublinensis obtinuissent a maiestate nostra commissionem in et contra perfidum Pisak Joskowicz Judaeum occasione incolatus et habitationis eius possessionisque domus in civitate Lublinensi, quem Piesak Judaeum proconsul et consules prefati non posse cum eis et reliquis civitatis illius incolis intra

My Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza itd. pan i dziedzic, oznajmiamy niniejszym wszystkim, których to dotyczy, mającym tego pisma przestrzegać, że gdy niedawno sławetny burmistrz i rajcy miasta naszego lubelskiego otrzymali byli od naszego majestatu zlecenie w sprawie przeciw niewiernemu Żydowi Pisakowi Joskowiczowi z powodu jego pobytu i zamieszkiwania oraz posiadania przezeń domu w mieście Lublin, wspomniany burmistrz i rajcowie dowiedli naszemu majestatowi, iż ów Żyd Piesak nie może z nimi oraz z pozostałymi mieszkańcami tegoż miasta,

munia civitatis nostrae Lublinensis manere, neque domum propriam et haereditariam et maiestatem nostram civibus Lublinensibus confusis comprobaverunt. Maxime autem eis quia ipsis civium nostrorum Lublinensium privilegiis cautum extat intra muros civitatis eiusdem, neminem cum eius incolis permanere, neque domum, ut praemissum est, haereditarie obtinere posse, nisi eum, qui ad munia illius civiatis obeunda habilis et iuris civilis capuax esse queat iniureamusque. Literis nostris magnifico Joanni de Thenczyn castellano et capitaneo nostro Lublinensi et aulae nostrae marsalco, ut vigore nostrae commissionis ipse Piesak, quo incolarum eius alio transferret et e civitate Lublinensi exiret praeciperet, cui nostrae huiusmodi commissioni magnificus Joannes de Tenczyn praefatus satisfaciendo mediante suo decreto Piesak Judeo suprascripto sex septimanorum spacium praefixit et vadium quingentorum florenorum vallavit, ut intra praefatum spacium ex septimanorum e civitate exiret et alio incolarum suum transferret. Quid decretum et nos de certa et speciali voluntate nostra regia confirmaveramus, sed quia pro parte ipsius Piesak Judaei nobis expositum ipsum et praedecessores eius ad fiscum nostrum regium ratione eiusdem incolatus in civitate nostra Lublinense

oszukawszy uprzednio lubelskich obywateli, przebywać, ani też domu własnego i z prawem dziedziczenia [posiadać]. Szczególnie zaś [stwierdzamy, że] im [tzn. obywatelom Lublina] może to być z krzywdą, ponieważ na mocy tychże przywilejów obywateli naszych lubelskich pozostaje zagwarantowane, że w obrębie murów tego miasta nikt [razem] z jego mieszkańcami mieszkać, ani też domu, jak uprzednio stwierdzono, z prawem do dziedziczenia uzyskać nie może, jeśli nie jest zdolny troszczyć się o mury tegoż miasta i nie jest zdolny z praw obywatelskich [korzystać]. Pismem naszym nakazane zostało wielmożnemu Janowi z Tęczyna, kasztelanowi i staroście naszemu lubelskiemu oraz dworu naszego marszałkowi, by mocą naszego postanowienia tenże Piesak na innego spośród mieszkańców Lublina [swoją własność] przeniósł i z miasta Lublina wyjechał, dla uczynienia zadość któremu to naszemu postanowieniu tego rodzaju wspomniany wielmożny Jan z Tęczyna poprzez swój dekret ustalił dla wspomnianego Żyda Piesaka termin sześć tygodni oraz wyznaczył rękojmię pięćdziesięciu florenów, ażeby w trakcie wspomnianego terminu sześciu tygodni z miasta wyjechał i innemu spośród mieszkańców swoją [własność] przekazał. Który [to] dekret i my, z naszej pewnej i szczególnej woli królewskiej konfirmowaliśmy, lecz ze strony tegoż Żyda Piesaka nam zostało przedstawione, że on i jego poprzednicy do naszego skarbu królewskiego z racji zgody na takież zamieszkanie w naszym mieście Lublinie

permissi quotannis certam pecuniae summam pendere et solvere petitumque est maiestati nostrae, ut ipsum circa eundem eius incolatum sub pensione nobis ad fiscum nostrum solvi consueta conservaremus. Proinde nos volentes, ut – brak linijek w pociętcyh skanach dokumentu! iura et litterae a nobis et praedecessoribus nostris civitati Lublinensi concessa et per maiestatem nostram non pridem confirmata in suo vigore illibate conservaruntur, atque ut censu et pensione per ipsum Piesak Judaeum nobis quotannis solvi consueta non frustraremus, decrevimus et praesentibus decernimus ipsum Judaeum Piesak Joskowicz praefatum, solum duntaxat, ad tempora vitae illius et uxoris eius Sterlube modernae et neminem alium Judaeum, neque quempiam successorum eius in civitate nostra Lublinensi manere et habitare, ita tamen, ut iurisdictioni proconsulis et consulum advocatique et scabinorum civitatis nostrae praelibate subsit et omnibus de se quaerulantibus pro

co roku pewną sumę pieniędzy wpłacać i uiszczać [zwykli] oraz poproszono nasz majestat, aby go zachować w tym, co dotyczy jego zamieszkiwania, za opłatą, [którą] nam do naszego skarbu zwykł wpłacać. Dlatego my pragnąc, aby prawa i nasze rozporządzenia przez nas i naszych poprzedników naszemu miastu Lublinowi udzielone i przez nasz majestat nie tak dawno konfirmowane, w swojej mocy nienaruszone pozostały, a także abyśmy nie zostali pozbawieni czynszu i opłaty przez tegoż Żyda Piesaka nam co roku zwyczajowo uiszczanej, rozstrzygnęliśmy i obecnym obwieszczamy, że tenże wspomniany Żyd Piesak Joskowicz mianowicie, do końca swego życia i jego obecnej żony Esteryluby, a nikt inny spośród Żydów, ani nikt z jego spadkobierców w naszym mieście Lublinie pozostawać i mieszkać [będzie mógł], z tym że podda się jurysdykcji burmistrza i rajców oraz wójta i ławników miasta wspomnianego i wobec nich będzie odpowiadać

quibuscumque iniuriis realibus et verbalibus, praeter actiones usurarias coram eis respondent et iuxta privilegium Judaeorum iudicetur sententienturque, a quorum sententiis nihilominus licebit ei capitaneum loci appellare et provocare, ita tamen, quod si ipse contra aliquem actor extiterit, ut forum progressum iudiciarium ordinemque in appellando de iuris Theutonici forma observatum et observet et ab eo non recedat. Quia vero etiam intelleximus ex ipsis civibus Lublinensibus Piesak Judaeo praefato per quendam Nicolaum Piotrowski domum, cuius erat propria in fundo civili existentem in certa pecuniae summa, videlicet marcarum quadraginta, quam illi Piesak Judaeus pro eadem domo dedit in actis castri Lublinensi licet illegaliter inscriptam. Volumus itaque, ut ipsam domum Piesak Judaeus et eius uxor moderna non haereditarie, neque perpetuo, sed duntaxat ad ipsorum utrorumque vitas possideant et in ea habitent. Incilinosque alios Judaeos secum in ea non foveant, neque aliquos advenas, seu hospites se occupent, ne in aliqua parte advenas, seu hospites se occupent, ne in aliqua parte iuribus et privilegiis per nos et nostros praedecessores ipsis civibus Lublinensibus concessis aliqua iniuriae et imminutionis inferatur. Qua rata, grata, firma invilobiliaque esse et fore volumus, atque decernimus perpetue et in aevum. Hac nostra sententia decernentes etiam neminem alium Judaeum vel plures Judaeos, queadusque ipsi Piesak cum uxore ad tempora vitae eorum in civitate paermanserint vel etiam post illorum decessum in civitate Lublinensi manere, seu domum haereditarie vel per nedum locationis aut arendae possidere et tenere posse perpetuis temporibus, Piesak vero Judaeus suprascriptus ab hinc ad dominicam Penteceosten proximam Nicolaum Piotrowski coram officio advocati et scabinorum iurato statuere debet, ut ipse coram iudicio bannito exposito domum suam Piesak Judaeo in arce Lublinensi inscriptam in eadem summa quadraginta marcarum et non maiori resignet proconsuli et consulibus totique communitati civitatis Lublinensis. Quod si facere vel non poterit vel

we wszystkich sprawach, gdy [ktoś będzie] się skarży ze względu na jakiekolwiek przewinienia rzeczowe i słowne, oprócz spraw związanych z lichwą; i wedle przywileju żydowskiego będzie sądzony i skazywany, od których to wyroków niemniej będzie mu wolno odwoływać się i apelować do miejscowego starosty, i również jeśli on sam będzie występować przeciw komuś w roli powoda, to zda się na orzeczniczy przewód sądowy i na tryb apelacji obowiązujący w formach prawa niemieckiego, i od tego nie odstąpi. Zarazem dowiedzieliśmy się od tychże mieszczan lubelskich, że wspomniany Żyd Piesak ma, choć nieprawnie wpisany do akt grodu lubelskiego, dom na gruntach miejskich się znajdujący, od niejakiego Mikołaja Piotrowskiego, którego był własnością, za pewną sumę pieniędzy, mianowicie czterdzieści grzywien, które mu Żyd Piesak za ten dom zapłacił [kupiony]. Pragniemy zatem, aby tenże dom Żyd Piesak i jego obecna żona nie dziedzicznie, ani nie wieczyście, lecz do końca życia ich obojga posiadali i w nim mieszkali. I niechaj żadnych innych Żydów oni w tym [domu] ze sobą nie trzymają, ani też nie zajmują się [w nim] innymi przybyszami czy też gośćmi, ażeby w żadnej części prawa i przywileje przez nas i naszych poprzedników tymże mieszczanom lubelskim przyznane nie doznały jakiejś krzywdy czy umniejszenia. Co pragniemy, aby było i pozostało w przyszłości ważne, pożądane i pewne oraz nienaruszone, a także nakazujemy, aby było ciągłe i [trwało] na wieki. Stanowimy także tym naszym orzeczeniem, po to ażeby żaden inny Żyd czy też mnodzy Żydzi, dopóki owi: Piesak wraz z żoną w mieście do końca swojego życia mieszkają, a także po ich śmierci, w mieście Lublin nie przebywali, ani domu z prawem do dziedziczenia lub nawet poprzez dzierżawę czy najem na wieczne czasy nie mogli posiadać ani dzierżyć, że Piesak, ów Żyd wyżej wzmiankowany [w okresie] od teraz do najbliższej niedzieli Zielonych Świątek ma wobec urzędu wójta i ławników Mikołaja Piotrowskiego stawić i zobowiązać przysięgą, by ówże wobec sądu gajonego dom swój zapisany na Żyda Piesaka w grodzie lubelskim za tą sumę 40 grzywien, i nie większą, scedował na rzecz burmistrza, rajców i całej społeczności miasta Lublina. Czego jeśli nie będzie mógł uczynić lub zaniedba,

neglexerit aut etiam aliquibus coloribus tam ipsemet, quam Piotrowski praefatus evadere vel excusare se voluerint, extunc ipso fato Piesak Judaeus iuxta decretum capitanei nostri Lublinensi per nos confirmatum e domo ipsa et civitate exire debebit et tenebitur, marcis quadraginta duntaxat acceptis, et ipsam domum consules tanquam, domini fundi, super quo exstructa est, possidere et tenere pacifice debent. Si vero, ut praemissum est, Nicolaum Piotrowski statuerit et ipse domum consulibus resignaverit, extunc ibidem Piesak Judaeo domum eandem ad vitam illius et uxoris eius modernae inscribere debent, quam domum ipse Judaeus restaurare et aedificare iuxta arbitrium eius pro futura commoditate civili poterit et in ea residens civitati omnia onera civilia, proventus exactionesque tam nostras regales, quam etiam civiles dum laudatae et constitutae fuerint subire et solvere proconsuli et consulibus debebit tenebiturque. Dum

lub też pod jakimś innym pozorem tak sam ów [Piesak], jak też wspomniany Piotrowski zechcą tego uniknąć lub od tego się wymówić, wtedy po upływie tegoż terminu Żyd Piesak według dekretu naszego starosty lubelskiego, przez nas potwierdzonego, dom ten i miasto będzie musiał i będzie zobowiązany opuścić, przyjąwszy [z powrotem] czterdzieści grzywien, a dom ów rajcy, jako jak gdyby panowie gruntu, na którym został zbudowany, winni nie niepokojeni posiadać i dzierżyć. Jeśli zaś, jak zostało to wcześniej ustalone, stawi [przed sądem dla przekazania własności] Mikołaja Piotrowskiego i ów zrzeknie się na rzecz rajców domu, ci z kolei Żydowi Piesakowi do końca życia jego i jego teraźniejszej żony [ten dom] zapisać powinni, który to dom ów Żyd będzie mógł odnawiać i rozbudowywać wedle swojej woli gwoli przyszłego publicznego pożytku, i w mieście tym zamieszkując będzie musiał i będzie zobowiązany wszelkie publiczne powinności, zarówno należności i podatki nasze królewskie, jak i miejskie, gdy uchwalone i ustanowione będą, przyjmować na siebie i uiszczać burmistrzowi i rajcom. Gdy

vero Piesak Judaeos cum uxore moderna decesserit, extunc haeredes et posteri illorum nullum ius et proprietatem tenendi, seu possidendi eadem domum habebunt, sed accepta summa quadraginta marcarum a proconsulo et consulibus pro tempore existentibus, absque omni excusatione et remedio defensaque capitanei nostri vel alterius cuiuscunque aut curia nostra et civitate Lublinensi et domo ipsa qualitorcunque constructa pro cuius aedificiis et structura nihil accipere debent ad spacium duodecim septimanarum. Harum quibus sigillum nostrum est subappensum testimonio literarum. Datum Cracoviae, sabbato proximo ante festum Translationis sancti Stanislai, anno Domini millesimo quingentesimo tricesimo quinto, regni vero nostri anno vigesimo nono.

Petreus episcopus et vicencancellarius subscripsit.

zaś Żyd Piesak ze swoją obecną żoną umrą, wówczas ich spadkobiercy i potomni nie będą mieć żadnego prawa i właściwości, by dom ów dzierżyć lub posiadać, lecz po przyjęciu sumy czterdziestu grzywien od burmistrza i rajców na ów czas urzędujących, bez jakiejkolwiek wymówki i [sięgania po] zabezpieczenie i obronę ze strony starosty naszego lub kogokolwiek innego, albo naszego dworu, powinni miasto lubelskie i ten dom w jakikolwiek sposób [tymczasem] wzniesiony w przeciągu dwunastu tygodni opuścić, a za dobudowy i konstrukcję nic otrzyma [nie powinni]. Na rzecz czego nasza pieczęć jest przywieszona [do dokumentu] dla umocnienia pisma. Dane w Krakowie, w najbliższą sobotę przed świętem Translacji świętego Stanisława, roku pańskiego tysiąc pięćset trzydziestego piątego, roku zaś naszego [panowania] dwudziestego dziewiątego.

Piotr biskup i podkanclerzy podpisał.

Rozbiór dyplomatycznyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Tekst oryginalnyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Sigismundus Dei gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae, Russiae, Prussiae, Masoviae etc. dominus et haeres, [promulgacja] signifcamus tenore praesentium, quibus expedit universis harum notitiam habituris, [narracja] quia cum paulo ante famati proconsul et consules civitatis nostre Lublinensis obtinuissent a maiestate nostra commissionem in et contra perfidum Piesak Joskowicz Judaeum occasione incolatus et habitationis eius possessionisque domus in civitate Lublinensi, quem Piesak Judaeum proconsul et consules prefati non posse cum eis et reliquis civitatis illius incolis intra munia civitatis nostrae Lublinensis manere, neque domum propriam et haereditariam et maiestatem nostram civibus Lublinensibus confusis comprobaverunt. Maxime autem eis quia ipsis civium nostrorum Lublinensium privilegiis cautum extat intra muros civitatis eiusdem, neminem cum eius incolis permanere, neque domum, ut praemissum est, haereditarie obtinere posse, nisi eum, qui ad munia illius civiatis obeunda habilis et iuris civilis capuax esse queat iniureamusque. Literis nostris magnifico Joanni de Thenczyn castellano et capitaneo nostro Lublinensi et aulae nostrae marsalco, ut vigore nostrae commissionis ipse Piesak, quo incolarum eius alio transferret et e civitate Lublinensi exiret praeciperet, cui nostrae huiusmodi commissioni magnificus Joannes de Tenczyn praefatus satisfaciendo mediante suo decreto Piesak Judeo suprascripto sex septimanorum spacium praefixit et vadium quingentorum florenorum vallavit, ut intra praefatum spacium ex septimanorum e civitate exiret et alio incolarum suum transferret. Quid decretum et nos de certa et speciali voluntate nostra regia confirmaveramus, sed quia pro parte ipsius Piesak Judaei nobis expositum ipsum et praedecessores eius ad fiscum nostrum regium ratione eiusdem incolatus in civitate nostra Lublinense permissi quotannis certam pecuniae summam pendere et solvere petitumque est maiestati nostrae, ut ipsum circa eundem eius incolatum sub pensione nobis ad fiscum nostrum solvi consueta conservaremus. [dyspozycja] Proinde nos volentes, ut iura et litterae a nobis et praedecessoribus nostris civitati Lublinensi concessa et per maiestatem nostram non pridem confirmata in suo vigore illibate conservaruntur, atque ut censu et pensione per ipsum Piesak Judaeum nobis quotannis solvi consueta non frustraremus, decrevimus et praesentibus decernimus ipsum Judaeum Piesak Joskowicz praefatum, solum duntaxat, ad tempora vitae illius et uxoris eius Sterlube modernae et neminem alium Judaeum, neque quempiam successorum eius in civitate nostra Lublinensi manere et habitare, ita tamen, ut iurisdictioni proconsulis et consulum advocatique et scabinorum civitatis nostrae praelibate subsit et omnibus de se quaerulantibus pro quibuscumque iniuriis realibus et verbalibus, praeter actiones usurarias coram eis respondent et iuxta privilegium Judaeorum iudicetur sententienturque, a quorum sententiis nihilominus licebit ei capitaneum loci appellare et provocare, ita tamen, quod si ipse contra aliquem actor extiterit, ut forum progressum iudiciarium ordinemque in appellando de iuris Theutonici forma observatum et observet et ab eo non recedat. Quia vero etiam intelleximus ex ipsis civibus Lublinensibus Piesak Judaeo praefato per quendam Nicolaum Piotrowski domum, cuius erat propria in fundo civili existentem in certa pecuniae summa, videlicet marcarum quadraginta, quam illi Piesak Judaeus pro eadem domo dedit in actis castri Lublinensi licet illegaliter inscriptam. Volumus itaque, ut ipsam domum Piesak Judaeus et eius uxor moderna non haereditarie, neque perpetuo, sed duntaxat ad ipsorum utrorumque vitas possideant et in ea habitent. Incilinosque alios Judaeos secum in ea non foveant, neque aliquos advenas, seu hospites se occupent, ne in aliqua parte advenas, seu hospites se occupent, ne in aliqua parte iuribus et privilegiis per nos et nostros praedecessores ipsis civibus Lublinensibus concessis aliqua iniuriae et imminutionis inferatur. Qua rata, grata, firma invilobiliaque esse et fore volumus, atque decernimus perpetue et in aevum. Hac nostra sententia decernentes etiam neminem alium Judaeum vel plures Judaeos, queadusque ipsi Piesak cum uxore ad tempora vitae eorum in civitate paermanserint vel etiam post illorum decessum in civitate Lublinensi manere, seu domum haereditarie vel per nedum locationis aut arendae possidere et tenere posse perpetuis temporibus, Piesak vero Judaeus suprascriptus ab hinc ad dominicam Penteceosten proximam Nicolaum Piotrowski coram officio advocati et scabinorum iurato statuere debet, ut ipse coram iudicio bannito exposito domum suam Piesak Judaeo in arce Lublinensi inscriptam in eadem summa quadraginta marcarum et non maiori resignet proconsuli et consulibus totique communitati civitatis Lublinensis. Quod si facere vel non poterit vel neglexerit aut etiam aliquibus coloribus tam ipsemet, quam Piotrowski praefatus evadere vel excusare se voluerint, extunc ipso fato Piesak Judaeus iuxta decretum capitanei nostri Lublinensi per nos confirmatum e domo ipsa et civitate exire debebit et tenebitur, marcis quadraginta duntaxat acceptis, et ipsam domum consules tanquam, domini fundi, super quo exstructa est, possidere et tenere pacifice debent. Si vero, ut praemissum est, Nicolaum Piotrowski statuerit et ipse domum consulibus resignaverit, extunc ibidem Piesak Judaeo domum eandem ad vitam illius et uxoris eius modernae inscribere debent, quam domum ipse Judaeus restaurare et aedificare iuxta arbitrium eius pro futura commoditate civili poterit et in ea residens civitati omnia onera civilia, proventus exactionesque tam nostras regales, quam etiam civiles dum laudatae et constitutae fuerint subire et solvere proconsuli et consulibus debebit tenebiturque. Dum vero Piesak Judaeos cum uxore moderna decesserit, extunc haeredes et posteri illorum nullum ius et proprietatem tenendi, seu possidendi eadem domum habebunt, sed accepta summa quadraginta marcarum a proconsulo et consulibus pro tempore existentibus, absque omni excusatione et remedio defensaque capitanei nostri vel alterius cuiuscunque aut curia nostra et civitate Lublinensi et domo ipsa qualitorcunque constructa pro cuius aedificiis et structura nihil accipere debent ad spacium duodecim septimanarum. [korroboracja] Harum quibus sigillum nostrum est subappensum testimonio literarum. [datacja] Datum Cracoviae, sabbato proximo ante festum Translationis sancti Stanislai, anno Domini millesimo quingentesimo tricesimo quinto, regni vero nostri anno vigesimo nono.

[subskcrypcja podkanclerzego] Petreus episcopus et vicencancellarius subscripsit.

 

TłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] My Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza itd. pan i dziedzic, [promulgacja] oznajmiamy niniejszym wszystkim, których to dotyczy, mającym tego pisma przestrzegać, [narracja] że gdy niedawno sławetny burmistrz i rajcy miasta naszego lubelskiego otrzymali byli od naszego majestatu zlecenie w sprawie przeciw niewiernemu Żydowi Pisakowi Joskowiczowi z powodu jego pobytu i zamieszkiwania oraz posiadania przezeń domu w mieście Lublin, wspomniany burmistrz i rajcowie dowiedli naszemu majestatowi, iż ów Żyd Piesak nie może z nimi oraz z pozostałymi mieszkańcami tegoż miasta, oszukawszy uprzednio lubelskich obywateli, przebywać, ani też domu własnego i z prawem dziedziczenia [posiadać]. Szczególnie zaś [stwierdzamy, że] im [tzn. obywatelom Lublina] może to być z krzywdą, ponieważ na mocy tychże przywilejów obywateli naszych lubelskich pozostaje zagwarantowane, że w obrębie murów tego miasta nikt [razem] z jego mieszkańcami mieszkać, ani też domu, jak uprzednio stwierdzono, z prawem do dziedziczenia uzyskać nie może, jeśli nie jest zdolny troszczyć się o mury tegoż miasta i nie jest zdolny z praw obywatelskich [korzystać]. Pismem naszym nakazane zostało wielmożnemu Janowi z Tęczyna, kasztelanowi i staroście naszemu lubelskiemu oraz dworu naszego marszałkowi, by mocą naszego postanowienia tenże Piesak na innego spośród mieszkańców Lublina [swoją własność] przeniósł i z miasta Lublina wyjechał, dla uczynienia zadość któremu to naszemu postanowieniu tego rodzaju wspomniany wielmożny Jan z Tęczyna poprzez swój dekret ustalił dla wspomnianego Żyda Piesaka termin sześć tygodni oraz wyznaczył rękojmię pięćdziesięciu florenów, ażeby w trakcie wspomnianego terminu sześciu tygodni z miasta wyjechał i innemu spośród mieszkańców swoją [własność] przekazał. Który [to] dekret i my, z naszej pewnej i szczególnej woli królewskiej konfirmowaliśmy, lecz ze strony tegoż Żyda Piesaka nam zostało przedstawione, że on i jego poprzednicy do naszego skarbu królewskiego z racji zgody na takież zamieszkanie w naszym mieście Lublinie co roku pewną sumę pieniędzy wpłacać i uiszczać [zwykli] oraz poproszono nasz majestat, aby go zachować w tym, co dotyczy jego zamieszkiwania, za opłatą, [którą] nam do naszego skarbu zwykł wpłacać. [dyspozycja] Dlatego my pragnąc, aby prawa i nasze rozporządzenia przez nas i naszych poprzedników naszemu miastu Lublinowi udzielone i przez nasz majestat nie tak dawno konfirmowane, w swojej mocy nienaruszone pozostały, a także abyśmy nie zostali pozbawieni czynszu i opłaty przez tegoż Żyda Piesaka nam co roku zwyczajowo uiszczanej, rozstrzygnęliśmy i obecnym obwieszczamy, że tenże wspomniany Żyd Piesak Joskowicz mianowicie, do końca swego życia i jego obecnej żony Esteryluby, a nikt inny spośród Żydów, ani nikt z jego spadkobierców w naszym mieście Lublinie pozostawać i mieszkać [będzie mógł], z tym że podda się jurysdykcji burmistrza i rajców oraz wójta i ławników miasta wspomnianego i wobec nich będzie odpowiadać we wszystkich sprawach, gdy [ktoś będzie] się skarży ze względu na jakiekolwiek przewinienia rzeczowe i słowne, oprócz spraw związanych z lichwą; i wedle przywileju żydowskiego będzie sądzony i skazywany, od których to wyroków niemniej będzie mu wolno odwoływać się i apelować do miejscowego starosty, i również jeśli on sam będzie występować przeciw komuś w roli powoda, to zda się na orzeczniczy przewód sądowy i na tryb apelacji obowiązujący w formach prawa niemieckiego, i od tego nie odstąpi. Zarazem dowiedzieliśmy się od tychże mieszczan lubelskich, że wspomniany Żyd Piesak ma, choć nieprawnie wpisany do akt grodu lubelskiego, dom na gruntach miejskich się znajdujący, od niejakiego Mikołaja Piotrowskiego, którego był własnością, za pewną sumę pieniędzy, mianowicie czterdzieści grzywien, które mu Żyd Piesak za ten dom zapłacił [kupiony]. Pragniemy zatem, aby tenże dom Żyd Piesak i jego obecna żona nie dziedzicznie, ani nie wieczyście, lecz do końca życia ich obojga posiadali i w nim mieszkali. I niechaj żadnych innych Żydów oni w tym [domu] ze sobą nie trzymają, ani też nie zajmują się [w nim] innymi przybyszami czy też gośćmi, ażeby w żadnej części prawa i przywileje przez nas i naszych poprzedników tymże mieszczanom lubelskim przyznane nie doznały jakiejś krzywdy czy umniejszenia. Co pragniemy, aby było i pozostało w przyszłości ważne, pożądane i pewne oraz nienaruszone, a także nakazujemy, aby było ciągłe i [trwało] na wieki. Stanowimy także tym naszym orzeczeniem, po to ażeby żaden inny Żyd czy też mnodzy Żydzi, dopóki owi: Piesak wraz z żoną w mieście do końca swojego życia mieszkają, a także po ich śmierci, w mieście Lublin nie przebywali, ani domu z prawem do dziedziczenia lub nawet poprzez dzierżawę czy najem na wieczne czasy nie mogli posiadać ani dzierżyć, że Piesak, ów Żyd wyżej wzmiankowany [w okresie] od teraz do najbliższej niedzieli Zielonych Świątek ma wobec urzędu wójta i ławników Mikołaja Piotrowskiego stawić i zobowiązać przysięgą, by ówże wobec sądu gajonego dom swój zapisany na Żyda Piesaka w grodzie lubelskim za tą sumę 40 grzywien, i nie większą, scedował na rzecz burmistrza, rajców i całej społeczności miasta Lublina. Czego jeśli nie będzie mógł uczynić lub zaniedba, lub też pod jakimś innym pozorem tak sam ów [Piesak], jak też wspomniany Piotrowski zechcą tego uniknąć lub od tego się wymówić, wtedy po upływie tegoż terminu Żyd Piesak według dekretu naszego starosty lubelskiego, przez nas potwierdzonego, dom ten i miasto będzie musiał i będzie zobowiązany opuścić, przyjąwszy [z powrotem] czterdzieści grzywien, a dom ów rajcy, jako jak gdyby panowie gruntu, na którym został zbudowany, winni nie niepokojeni posiadać i dzierżyć. Jeśli zaś, jak zostało to wcześniej ustalone, stawi [przed sądem dla przekazania własności] Mikołaja Piotrowskiego i ów zrzeknie się na rzecz rajców domu, ci z kolei Żydowi Piesakowi do końca życia jego i jego teraźniejszej żony [ten dom] zapisać powinni, który to dom ów Żyd będzie mógł odnawiać i rozbudowywać wedle swojej woli gwoli przyszłego publicznego pożytku, i w mieście tym zamieszkując będzie musiał i będzie zobowiązany wszelkie publiczne powinności, zarówno należności i podatki nasze królewskie, jak i miejskie, gdy uchwalone i ustanowione będą, przyjmować na siebie i uiszczać burmistrzowi i rajcom. Gdy zaś Żyd Piesak ze swoją obecną żoną umrą, wówczas ich spadkobiercy i potomni nie będą mieć żadnego prawa i właściwości, by dom ów dzierżyć lub posiadać, lecz po przyjęciu sumy czterdziestu grzywien od burmistrza i rajców na ów czas urzędujących, bez jakiejkolwiek wymówki i [sięgania po] zabezpieczenie i obronę ze strony starosty naszego lub kogokolwiek innego, albo naszego dworu, powinni miasto lubelskie i ten dom w jakikolwiek sposób [tymczasem] wzniesiony w przeciągu dwunastu tygodni opuścić, a za dobudowy i konstrukcję nic otrzyma [nie powinni]. [korroboracja] Na rzecz czego nasza pieczęć jest przywieszona [do dokumentu] dla umocnienia pisma. [datacja] Dane w Krakowie, w najbliższą sobotę przed świętem Translacji świętego Stanisława, roku pańskiego tysiąc pięćset trzydziestego piątego, roku zaś naszego [panowania] dwudziestego dziewiątego.

[subskrypcja podkanclerzego] Piotr biskup i podkanclerzy podpisał.

Autor wyraża niezmierną wdzięczność Panu Profesorowi M. Tomaszkowi za skorygowanie błędów i przedstawienie nowej wersji tłumaczenia tego dokumentu.