Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Teatr NN

Dokument Zygmunta Starego z 2 października 1518 roku

1518, 2 października - Kraków

Król Polski Zygmunt Stary wobec skarg rajców i mieszczan lubelskich poleca Janowi z Pilczy staroście lubelskiemu uregulować sporne sprawy w mieście.

Zespół: 35/22/0 Akta miasta Lublina » Seria: 1 DOKUMENTY MIASTA LUBLINA » Jednostka: 42  

Tekst i tłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Sigismundus Dei gratia rex Polonie, magnus dux Lithuanie, Russie Prussieque dominus et heres, g[e]neroso Joanni de Pilcza capitaneo Lublinensi fideli, dilecto gratiam regiam. Generose, fidelis, [d]ilecte fuerunt apud nos consules et cives Lublinenses et questi sunt de inuriis, quas istic se a tua fidelis [ha]bere pretendunt. Imprimis, quod tua fidelis

Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi i Prus pan i dziedzic, szlachetnemu Janowi z Pilczy staroście lubelskiemu wiernemu, drogiemu łaskę królewską [okazując]. Szlachetni, wierni, drodzy rajcy i mieszczanie lubelscy byli u nas i skarżyli się na krzywdy, które tam oni od ciebie wierny

permiserit cuidam Judeo edificare domum penes portam civitate [i]n eo loco, ubi fons erat civilis, unde accidere posset periculum et dispendium civitati et quod etiam permittat vendi et propinari cervisiam advecticiam seu externam in balneo castrensi et villa Tatari contra iura ipsorum et consuetudinem antiquam. Ac in eorum preiudicium et detrimentum, diminutio

okazują mieć. Po pierwsze, że ty wierny pozwoliłeś pewnemu Żydowi wybudować dom przy bramie miejskiej w tym miejscu, gdzie było źródło miejskie, skąd może wyniknąć zagrożenie i szkoda dla miasta oraz także pozwalasz sprzedawać i ważyć piwo sprowadzane czyli zagraniczne w łaźni miejskiej i we wsi Tatary wbrew prawom tychże i zwyczajom dawnym. I na ich krzywdę i szkodę, pomniejszenie

[p]remique proventum civilium et reipublice et quod propter piscinam, per tuam fidelis, sub castro extructam et aquam in ea exuberantem adempta eis esset communis via, que ducebat versus oppida Coczko et Lukow et per quam solita erant pelli pecora eorum ad pascua civilia. Quibus rebus, si ita se habent [n]os censentes cives ipsos Lublinenses plurimum gravari et incomodum illis et reipublice afferri in iuribusque

i zmniejszenie dochodu miejskiego i Rzeczpospolitej także tuż przy stawie, przez ciebie wierny, pod miastem założonym, [w ten sposób] że woda w tej obfitości zajęła im wspólną drogę, która prowadziła do miast Kocka i Łukowa i przez którą zwykle było pędzone ich bydło na pastwiska miejskie. Sprawy, które jeśli tak się mają, że ponieważ my utrzymujemy mieszkańców tychże lubelskich szczególnie poszkodowanych i niekorzyść ich i Rzeczpospolitej [mamy] znosić, pragniemy zachować tychże mieszkańców w prawach i

et consuetudinibus antiquis eosdem cives conservari volentes. Mandamus tue fidelis, non permittat aliquam cervisiam advectitiam et externam, nisi Lublinensis in ipso balneo castrensi et villa Tatari propinari. [D]omumque prefatam per Judeum prope portam civitatis erectam alio transferri omnino faciat. Et pro illa [vi]a que per aquam piscine predicte mundata est, aliud iter commune et commodum eundi versus Coczko

dawnych zwyczajach. Nakazujemy tobie wierny, abyś nie pozwalał ważyć żadnego piwa sprowadzanego i zagranicznego, chyba że lubelskiego w tejże łaźni miejskiej i we wsi Tatary. I dom wspomnianego Żyda przy bramie miejskiej wzniesiony w inne miejsce całkowicie uczyni [wierny] przenieść. I dla tej drogi, która przez wodę ze stawu wspomnianego oczyściła [ją], inną drogę wspólną i pożytek pójścia do Kocka

[e]t Lukow ac pro depellendis pecoribus ad pascua civilia ipsis civibus demonstret et designet. Et quia etiam iidem ipsi consules et cives Lublinenses questi sunt graviter de Judeis istic commorantibus, quod liberiusque par vel eis premissum esset, immo omnifariam negotiationes exerceant lucraque et commoda eorum preripiant et impediant contra iura civilia et consuetudinem istic et in aliis civitatibus regni nostri ab

i Łukowa oraz dla wypasu bydła na pastwiskach miejskich tym mieszczanom [wierny] pokaże i przeznaczy. A ponieważ także temuż ci rajcy i mieszczanie lubelscy poskarżyli się poważnie na Żydów tam przebywających, że nazbyt chętnie równi [chrześcijanom są] albo [co] im naprzód pozwolone było, ze wszech miar handel prowadzą i zyski i dochody ich zabierają, a sprzeciwiają się przeciw prawom miejskim i zwyczajom tam i w innych miastach naszego królestwa [gdzie] od

antiquo observari solitam. Proinde, si ita est, cum consentaneum non sit, quod Judei equali cum christianis prerogativa et libertate potiantur, mandamus tue fidelis, ut tam amplam et insolitam negociandi facultatem istorum Judeorum Lublinensium ita prout equum est, coarctet et ad priorem modum et consuetudinem reducat, in qua cives ipsos etiam quo ad exercendas eorum negotiationes conservet et conservari faciat.

dawna zwykle są przestrzegane. Dlatego, jeśli tak jest, gdy zgody nie ma, że Żydzi równi są chrześcijanom [choć] uprawnienie i wolność posiadają, nakazujemy tobie wierny, aby tak wielką i nadzwyczajną możliwość handlu tym Żydom lubelskim tak wedle [tego] co jest sprawiedliwe, abyś ograniczył i do wcześniejszego porządku i zwyczaju doprowadził, w którym mieszczan samych także co do wykonywania ich handlu zachował i uczynił zachować.

Ac alia suprascripta omnia ita, ut ei mandantur exequatur pro debito officii sui et gratia nostra.

Datum Cracouie, sabato proximo ante festum sancti Francisci, anno Domini millesimo quingentesimo decimo octavo, regni vero nostri duo decimo.

Ad mandatum regie maiestatis proprium.

A inne opisane powyżej wszystkie [sprawy] tak, aby jemu zostało powierzone, [wierny] wykona [je] ze względu na powinności swojego urzędu i naszą łaskę. Dane w Krakowie, w najbliższą sobotę przed świętym Franciszkiem, roku Pańskiego tysiąc pięćset osiemnastego, naszego panowania dwunastego.

Na polecenie własnego królewskiego majestatu.

Rozbiór dyplomatycznyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Tekst oryginalnyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

            [intytulacja] Sigismundus Dei gratia rex Polonie, magnus dux Lithuanie, Russie Prussieque dominus et heres, [inskrypcja] g[e]neroso Joanni de Pilcza capitaneo Lublinensi fideli, dilecto [salutacja] gratiam regiam. [narracja] Generose, fidelis, [d]ilecte fuerunt apud nos consules et cives Lublinenses et questi sunt de inuriis, quas istic se a tua fidelis [ha]bere pretendunt. Imprimis, quod tua fidelis permiserit cuidam Judeo edificare domum penes portam civitate [i]n eo loco, ubi fons erat civilis, unde accidere posset periculum et dispendium civitati et quod etiam permittat vendi et propinari cervisiam advecticiam seu externam in balneo castrensi et villa Tatari contra iura ipsorum et consuetudinem antiquam. Ac in eorum preiudicium et detrimentum, diminutio [p]remique proventum civilium et reipublice et quod propter piscinam, per tuam fidelis, sub castro extructam et aquam in ea exuberantem adempta eis esset communis via, que ducebat versus oppida Coczko et  Lukow et per quam solita erant pelli pecora eorum ad pascua civilia. Quibus rebus, si ita se habent [n]os censentes cives ipsos Lublinenses plurimum gravari et incomodum illis et reipublice afferri in iuribusque et consuetudinibus antiquis eosdem cives conservari volentes. [dyspozycja] Mandamus tue fidelis, non permittat aliquam cervisiam advectitiam et externam, nisi Lublinensis in ipso balneo castrensi et villa Tatari propinari. [D]omumque prefatam per Judeum prope portam civitatis erectam alio transferri omnino faciat. Et pro illa [vi]a que per aquam piscine predicte mundata est, aliud iter commune et commodum eundi versus Coczko [e]t Lukow ac pro depellendis pecoribus ad pascua civilia ipsis civibus demonstret et designet. Et quia etiam iidem ipsi consules et cives Lublinenses questi sunt graviter de Judeis istic commorantibus, quod liberiusque par vel eis premissum esset, immo omnifariam negotiationes exerceant lucraque et commoda eorum preripiant et impediant contra iura civilia et consuetudinem istic et in aliis civitatibus regni nostri ab antiquo observari solitam. Proinde, si ita est, cum consentaneum non sit, quod Judei equali cum christianis prerogativa et libertate potiantur, mandamus tue fidelis, ut tam amplam et insolitam negociandi facultatem istorum Judeorum Lublinensium ita prout equum est, coarctet et ad priorem modum et consuetudinem reducat, in qua cives ipsos etiam quo ad exercendas eorum negotiationes conservet et conservari faciat. Ac alia suprascripta omnia ita, ut ei mandantur exequatur pro debito officii sui et gratia nostra. [datacja]  Datum Cracouie, sabato proximo ante festum sancti Francisci, anno Domini millesimo quingentesimo decimo octavo, regni vero nostri duo decimo.

 

TłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Zygmunt z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy, Rusi i Prus pan i dziedzic, [inskrypcja] szlachetnemu Janowi z Pilczy staroście lubelskiemu wiernemu, [salutacja] drogiemu łaskę królewską [okazując]. [narracja] Szlachetni, wierni, drodzy rajcy i mieszczanie lubelscy byli u nas i skarżyli się na krzywdy, które tam oni od ciebie wierny okazują mieć. Po pierwsze, że ty wierny pozwoliłeś pewnemu Żydowi wybudować dom przy bramie miejskiej w tym miejscu, gdzie było źródło miejskie, skąd może wyniknąć zagrożenie i szkoda dla miasta oraz także pozwalasz sprzedawać i ważyć piwo sprowadzane czyli zagraniczne w łaźni miejskiej i we wsi Tatary wbrew prawom tychże i zwyczajom dawnym. I na ich krzywdę i szkodę, pomniejszenie i zmniejszenie dochodu miejskiego i Rzeczpospolitej także tuż przy stawie, przez ciebie wierny, pod miastem założonym, [w ten sposób] że woda w tej obfitości zajęła im wspólną drogę, która prowadziła do miast Kocka i Łukowa i przez którą zwykle było pędzone ich bydło na pastwiska miejskie. Sprawy, które jeśli tak się mają, że ponieważ my utrzymujemy mieszkańców tychże lubelskich szczególnie poszkodowanych i niekorzyść ich i Rzeczpospolitej [mamy] znosić, pragniemy zachować tychże mieszkańców w prawach i dawnych zwyczajach. [dyspozycja] Nakazujemy tobie wierny, abyś nie pozwalał ważyć żadnego piwa sprowadzanego i zagranicznego, chyba że lubelskiego w tejże łaźni miejskiej i we wsi Tatary. I dom wspomnianego Żyda przy bramie miejskiej wzniesiony w inne miejsce całkowicie uczyni [wierny] przenieść. I dla tej drogi, która przez wodę ze stawu wspomnianego oczyściła [ją], inną drogę wspólną i pożytek pójścia do Kocka i Łukowa oraz dla wypasu bydła na pastwiskach miejskich tym mieszczanom [wierny] pokaże i przeznaczy. A ponieważ także temuż ci rajcy i mieszczanie lubelscy poskarżyli się poważnie na Żydów tam przebywających, że nazbyt chętnie równi [chrześcijanom są] albo [co] im naprzód pozwolone było, ze wszech miar handel prowadzą i zyski i dochody ich zabierają, a sprzeciwiają się przeciw prawom miejskim i zwyczajom tam i w innych miastach naszego królestwa [gdzie] od dawna zwykle są przestrzegane. Dlatego, jeśli tak jest, gdy zgody nie ma, że Żydzi równi są chrześcijanom [choć] uprawnienie i wolność posiadają, nakazujemy tobie wierny, aby tak wielką i nadzwyczajną możliwość handlu tym Żydom lubelskim tak wedle [tego] co jest sprawiedliwe, abyś ograniczył i do wcześniejszego porządku i zwyczaju doprowadził, w którym mieszczan samych także co do wykonywania ich handlu zachował i uczynił zachować. A inne opisane powyżej wszystkie [sprawy] tak, aby jemu zostało powierzone, [wierny] wykona [je] ze względu na powinności swojego urzędu i naszą łaskę. [datacja] Dane w Krakowie, w najbliższą sobotę przed świętym Franciszkiem, roku Pańskiego tysiąc pięćset osiemnastego, naszego panowania dwunastego. [ad mandatum regie maiestatis] Na polecenie własnego królewskiego majestatu.