Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Lublin w dokumencie jest wspólnym projektem Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN" i Archiwum Państwowego w Lublinie.

Projekt ma na celu spopularyzowanie historii miasta Lublina okresu XIV – XVI wieku poprzez prezentację w interaktywnej formie najstarszych dokumentów przechowywanych w Archiwum Państwowym w Lublinie. Każde facsimile dokumentu zostało zaopatrzone w odczyt, edycję, tłumaczenie, rozbiór dyplomatyczny oraz krótki komentarz historyczny. Zarówno edycja dokumentu, jak i komentarz mają charakter popularyzatorski, choć w wypadku edycji zostały również poczynione pewne uwagi o charakterze krytycznym.

Teatr NN

Dokument Zygmunta Augusta z 23 sierpnia 1567 roku

1567, 23 sierpnia – Grodno

Król Polski Zygmunt August pozwala Żydom lubelskim wybudować synagogę i gimnazjum.

Sygnatura dokumentu: a. M. Bersohn, Dyplomataryusz..., nr 106

Tekst i tłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Sigismundus Augustus Dei gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae nec non terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciaie, Cuiaviae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Culmensis, Elbingensis, Pomeraniae etc. dominus et haeres, significamus tenore prasentium, quorum interest, universis et singulis, praesentibus et futuris, quia ad intercessionem certorum consiliariorum nostrorum et humilem suplicationem Iudeaorum Lublinensium, permissimus ita, ut permittimus praesentibus literis nostris, ut possint sumptu communi iudaico, gimansium ad instituendos homines illorum religionis et synagogam penes idem gimnasium in fundo domus Isaac Maii doctoris, inter domos eorundem Iudeorum im suburbio Lublinensi et platea Iudeorum, consistentis extruere, omniaque in eo gimnasio, quae commoditas studiorum requirere videbitur parare. Cuius gimansii administratio, ut penes aliquem certum ex illorum ordine virum consistat, ut ei hi, qui instituri sunt, cum authoritate virum habeant et inter eos, qui studiis operam navabunt, disciplina retineri possit, doctores omnes et rabini, quicunque tum Lublini fuerint, communicato consilio, unum de medio sui, qui doctrina et authoritate inter eos pollere videbitur elegent, penes quem administrandi gimnasii et regendorum, qui instituendis Iudeis dati et designati fuerint, tum etiam eorum ipsorum, qui instituentur potestas erit, cui quidem titulum rectoris damus, removendo ab eodem rectore authoritatem rabini moderni Lublinensis Israelis Schachnowicz et aliorum pro tempore existentium, immo eum omnibus doctoribus et rabinis, praeficimus. Quoniam autem instituto in praedicto gimnasio sine ullo prelio esse debet, ideo illud ab omnibus censibus et exactionibus tam nostris, quam Reipublicae quomodolibet vocatis, liberum et immune esse debere pronuntiamus. In cuius rei fidem sigillum nostrum praesentibus est appensum. Datum Grodnae, die vigesima tertia augusti, anno millesimo quingentesimo sexagesimo septimo. Sigismundus Augustus rex subscripsit.

 

Zygmunt August z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy oraz ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, ruskiej, pruskiej, Mazowsza, Żmudzi, Chełmna, Elbląga, Pomorza itd. pan i dziedzic, oznajmiamy niniejszym, których to dotyczy, wszystkim i pojedynczym, obecnym i przyszłym, ponieważ za rękojmią pewnych naszych doradców oraz na pokorną prośbę Żydów lubelskich, pozwalamy tak, jak obiecujemy niniejszym pismem naszym, aby mogli własnym nakładem żydowskim, gimnazjum do nauki ludzi ich religii i synagogę przy tym gimnazjum na terenie domu Izaaka Maja doktora, pomiędzy domami [zamieszkałymi przez] tych Żydów na przedmieściach Lublina oraz placu żydowskim zamieszkałymi, postawić oraz ustanowić wszystko to, co w tymże gimnazjum, wydaje się, że wymaga korzyść studiów. Aby zarząd tegoż gimnazjum, [był] przy kimś pewnym spośród [ludzi] tegoż wyznania, [tak] aby jemu ci, którzy mają zamiar się uczyć, gdy autorytet [takiego] męża mają i pomiędzy nimi, którzy do nauki przybędą, mógł utrzymać dyscyplinę, wszyscy doktorzy i rabini, jacykolwiek byliby w Lublinie, za udzieloną radą, jednego spośród nich wybiorą, który wiedzą i autorytetem wydaje się, że pomiędzy nimi wyróżnia się, [a] wtedy również ich samych będzie miał moc nauczania, [a] któremu nadajemy tytuł rektora, usuwając od tegoż rektora władzę współczesnego rabina lubelskiego Izraela Szachnowicza i innych będących stosownie do okoliczności, zaiste jemu doktorów i rektorów [mianowanie] powierzamy. Ponieważ zaś nauka w tymże gimnazjum powinna być wolna, od jakiejkolwiek zwady, dlatego ogłaszamy, że jest on wolny od czynszów i podatków tak naszych, jak Rzeczpospolitej jakiekolwiek [są] zwane. Na wiarę czego nasza pieczęć jest obecnie przywieszona [do dokumentu]. Dane w Grodnie, w dwudziesty trzeci dzień sierpnia, roku tysiąc pięćset sześćdziesiątego siódmego. Zygmunt August król podpisał.

Rozbiór dyplomatycznyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

Tekst oryginalnyBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Sigismundus Augustus Dei gratia rex Poloniae, magnus dux Lithuaniae nec non terrarum Cracoviae, Sandomiriae, Siradiae, Lanciciaie, Cuiaviae, Russiae, Prussiae, Masoviae, Samogitiae, Culmensis, Elbingensis, Pomeraniae etc. dominus et haeres, [promulgacja] significamus tenore prasentium, quorum interest, universis et singulis, praesentibus et futuris, [narracja] quia ad intercessionem certorum consiliariorum nostrorum et humilem suplicationem Iudeaorum Lublinensium, [dyspozycja] permissimus ita, ut permittimus praesentibus literis nostris, ut possint sumptu communi iudaico, gimansium ad instituendos homines illorum religionis et synagogam penes idem gimnasium in fundo domus Isaac Maii doctoris, inter domos eorundem Iudeorum im suburbio Lublinensi et platea Iudeorum, consistentis extruere, omniaque in eo gimnasio, quae commoditas studiorum requirere videbitur parare. Cuius gimansii administratio, ut penes aliquem certum ex illorum ordine virum consistat, ut ei hi, qui instituri sunt, cum authoritate virum habeant et inter eos, qui studiis operam navabunt, disciplina retineri possit, doctores omnes et rabini, quicunque tum Lublini fuerint, communicato consilio, unum de medio sui, qui doctrina et authoritate inter eos pollere videbitur elegent, penes quem administrandi gimnasii et regendorum, qui instituendis Iudeis dati et designati fuerint, tum etiam eorum ipsorum, qui instituentur potestas erit, cui quidem titulum rectoris damus, removendo ab eodem rectore authoritatem rabini moderni Lublinensis Israelis Schachnowicz et aliorum pro tempore existentium, immo eum omnibus doctoribus et rabinis, praeficimus. Quoniam autem instituto in praedicto gimnasio sine ullo prelio esse debet, ideo illud ab omnibus censibus et exactionibus tam nostris, quam Reipublicae quomodolibet vocatis, liberum et immune esse debere pronuntiamus. [korroboracja] In cuius rei fidem sigillum nostrum praesentibus est appensum. [datacja] Datum Grodnae, die vigesima tertia augusti, anno millesimo quingentesimo sexagesimo septimo. [subskrypcja królewska] Sigismundus Augustus rex subscripsit.

 

TłumaczenieBezpośredni odnośnik do tego akapitu

[intytulacja] Zygmunt August z łaski Boga król Polski, wielki książę Litwy oraz ziem krakowskiej, sandomierskiej, sieradzkiej, łęczyckiej, kujawskiej, ruskiej, pruskiej, Mazowsza, Żmudzi, Chełmna, Elbląga, Pomorza itd. pan i dziedzic, [promulgacja] oznajmiamy niniejszym, których to dotyczy, wszystkim i pojedynczym, obecnym i przyszłym, [narracja] ponieważ za rękojmią pewnych naszych doradców oraz na pokorną prośbę Żydów lubelskich, [dyspozycja] pozwalamy tak, jak obiecujemy niniejszym pismem naszym, aby mogli własnym nakładem żydowskim, gimnazjum do nauki ludzi ich religii i synagogę przy tym gimnazjum na terenie domu Izaaka Maja doktora, pomiędzy domami [zamieszkałymi przez] tych Żydów na przedmieściach Lublina oraz placu żydowskim zamieszkałymi, postawić oraz ustanowić wszystko to, co w tymże gimnazjum, wydaje się, że wymaga korzyść studiów. Aby zarząd tegoż gimnazjum, [był] przy kimś pewnym spośród [ludzi] tegoż wyznania, [tak] aby jemu ci, którzy mają zamiar się uczyć, gdy autorytet [takiego] męża mają i pomiędzy nimi, którzy do nauki przybędą, mógł utrzymać dyscyplinę, wszyscy doktorzy i rabini, jacykolwiek byliby w Lublinie, za udzieloną radą, jednego spośród nich wybiorą, który wiedzą i autorytetem wydaje się, że pomiędzy nimi wyróżnia się, [a] wtedy również ich samych będzie miał moc nauczania, [a] któremu nadajemy tytuł rektora, usuwając od tegoż rektora władzę współczesnego rabina lubelskiego Izraela Szachnowicza i innych będących stosownie do okoliczności, zaiste jemu doktorów i rektorów [mianowanie] powierzamy. Ponieważ zaś nauka w tymże gimnazjum powinna być wolna, od jakiejkolwiek zwady, dlatego ogłaszamy, że jest on wolny od czynszów i podatków tak naszych, jak Rzeczpospolitej jakiekolwiek [są] zwane. [korroboracja] Na wiarę czego nasza pieczęć jest obecnie przywieszona [do dokumentu]. [datacja] Dane w Grodnie, w dwudziesty trzeci dzień sierpnia, roku tysiąc pięćset sześćdziesiątego siódmego. [subskrypcja królewska] Zygmunt August król podpisał.