Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Zdjęcia z przesiedleń ludności żydowskiej w 1941 roku

W dniu 26 października 2012 roku do Ośrodka "Brama Grodzka - Teatr NN"  trafiło 5 zdjęć przedstawiających wydarzenia jakie miały miejsce w okresie Zagłady w Lublinie. Fotografie zostały przekazane do Ośrodka przez Pana Rajmunda Krzyżewskiego z Bielska-Białej wraz z informacją o okolicznościach ich pozyskania. Analiza zdjęć pozwala stwierdzić, że fotografie prawdopodobnie przedstawiają wysiedlenia Żydów z Lublina na prowincję. Wydarzenia te miały miejsce na początku marca 1941 roku. Żydowscy mieszkańcy Lublina byli przesiedlani do prowincjonalnych miejscowości, m.in.  Bełżyc, Bychawy, Lubartowa, Rejowca i Żółkwi. Akcją wysiedleńczą objęto przeważnie osoby starsze, kalekie, kobiety i dzieci. Akcja każdego dnia rozpoczynała się o godzinie 6 rano. Do niektórych miejscowości przesiedlenie odbywało się przy użyciu furmanek.

Przesiedlenia ludności żydowskiej z Lublina na prowincję
Przesiedlenia ludności żydowskiej z Lublina na prowincję. Zdjęcie wykonane pod Pałacem Potockich w Lublinie

Fotografie

 

Na zdjęciach utrwalone zostały wydarzenia jakie miały miejsce podczas przesiedleń. Jeden z etapów rozgrywał się na dziedzińcu Pałacu Potockich przy ulicy Staszica 3. Budynek ten jest widoczny na większości z fotografii. Odbitki zdjęć mają format 6x9 cm. Na odwrocie nie ma żadnych sygnatur. Oprócz odbitek do Ośrodka został przekazany fragment kliszy fotograficznej ORWO, na której znajdują się prze fotografowane zdjęcia oraz komplet współczesnych odbitek.

 

 

 

Rajmund Krzyżewski

 

Zdjęcia znalazły się w rękach Rajmunda Krzyżewskiego ponieważ jego ojciec jako pracownik Rady Głównej Opiekuńczej przy Polskim Komitecie Pomocy opiekował się mieniem ofiar obozu koncentracyjnego na Majdanku. W opisie okoliczności pozyskania fotografii Rajmund Krzyżewski napisał: W okresie okupacji hitlerowskiej ojciec mój zatrudniony był w Radzie Głównej Opiekuńczej - Polskim Komitecie Pomocy także w Lublinie. Opiekował się magazynami żywności a także wysiedleńcami z terenów Polski Północnej. W roku 1944, w miesiącu lipcu po wyzwoleniu Lubelszczyzny przez Armię Czerwoną i jednostki polskie Dywizji Kościuszkowskiej ojciec mój jako znający miasto i teren, oddelegowany został do prac kierowanych przez Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego. Jako zadanie otrzymał opiekę nad mieniem ofiar Obozu Koncentracyjnego na Majdanku. Jeden z magazynów znajdował się przy ulicy Chopina w budynku Uniwersytetu (KUL). Budynek ten leżał naprzeciw siedziby Urzędu Miar i Wag. Ochronę tego obiektu stanowiła grupa żołnierzy polskich, która także była zatrudniona przy segregacji tegoż majątku. Po podziale i segregacji majątek ten był rozdzielany potrzebującym a zwłaszcza ochronkom i tego typu instytucjom. Załączone zdjęcia najprawdopodobniej także tam się znalazły.

 

Przesiedlenia ludności żydowskiej z Lublina na prowincję
Przesiedlenia ludności żydowskiej z Lublina na prowincję

 

W dniu 19 listopada 2012 roku Rajmund Krzyżewski został nagrany w ramach projektu historia mówiona i oficjalnie przekazał oryginały zdjęć do Archiwum Fotografii Ośrodka „Brama Grodzka – Teatr NN”.

 

Joanna Zętar

 

Ośrodek "Brama Grodzka - Teatr NN" składa serdeczne podziękowania
Jackowi Proszykowi i Gminie Wyznaniowej Żydowskiej w Bielsku-Białej
za pośrednictwo w przekazaniu zdjęć.