Strajki na Lubelszczyźnie, trwające od 8 do 25 lipca 1980 roku objęły około 40–50 tysięcy pracowników i ponad 150 zakładów pracy. Od wydarzeń grudnia 1970 roku były największą akcją strajkową przed protestami w sierpniu 1980 roku.

Lubelski lipiec był wyrazem sprzeciwu wobec narastających uciążliwości pogłębiającego się kryzysu gospodarczego. Strajki te miały charakter ekonomicznych i socjalny oraz dotyczyły zasad funkcjonowania zakładów pracy. Robotnicy wywalczyli podwyżki płac oraz obietnice poprawy warunków pracy.

Strajki na Lubelszczyźnie, trwające od 8 do 25 lipca 1980 roku objęły około 40–50 tysięcy pracowników i ponad 150 zakładów pracy. Od wydarzeń grudnia 1970 roku były największą akcją strajkową przed protestami w sierpniu 1980 roku.

Lubelski lipiec był wyrazem sprzeciwu wobec narastających uciążliwości pogłębiającego się kryzysu gospodarczego. Strajki te miały charakter ekonomicznych i socjalny oraz dotyczyły zasad funkcjonowania zakładów pracy. Robotnicy wywalczyli podwyżki płac oraz obietnice poprawy warunków pracy.

Teatr NN

Lubelski Lipiec

W dniach 8–25 lipca 1980 roku przez Lublin i region przeszła potężna fala strajków, zapoczątkowana strajkiem w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku. W samym Lublinie największymi zakładami, które zastrajkowały, były: Fabryka Samochodów Ciężarowych, Lubelskie Zakłady Naprawy Samochodów, Lokomotywownia PKP, Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne oraz Fabryka Maszyn Rolniczych „Agromet”.

Mimo skali tych wydarzeń w miejscowej ani w centralnej prasie nie było o tym ani słowa. Najwięcej  można było dowiedzieć się o tym, co się dzieje z wiadomości podanych przez Radio Wolna Europa. Symbolem Lubelskiego Lipca ’80 stał się strajk kolejarzy. Legenda mówi o przyspawanej do torów lokomotywie.

Dowodem na powagę sytuacji był rozwieszany na całym mieście „Apel do mieszkańców Lublina” o „zachowanie rozwagi i spokoju” oraz podjęcie pracy. Czegoś takiego wcześniej nie było. Pokazywało to, że władza traci kontrolę nad społeczeństwem. Wydarzenia w Lublinie dały wiarę ludziom we własną siłę, pokazały też głęboką alienację władzy od społeczeństwa. Chodząc wtedy po Lublinie czuło się atmosferę niepokoju, ale też sympatii dla strajkujących. Tak w zatomizowanym społeczeństwie tworzyły się między ludźmi nowe więzi. Zwieńczeniem tego stało się powstanie „Solidarności” w Gdańsku.

- Tomasz Pietrasiewicz

Pierwszy dzień strajków

Data: 1980-07-08 10:00
W Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego w Świdniku pracownicy hali nr 1 przerywali pracę w odpowiedzi na znaczny wzrost cen artykułów spożywczych w zakładowych bufetach. Rozmowy z niepracującymi robotnikami podjął kierownik zmiany, a potem dyrektor WSK. O godzinie 12.30 do strajku przyłącza się cała załoga WSK.

Czytaj więcej

Zofia Bartkiewicz

Zofia Bartkiewicz

Działaczka społeczna i polityczna. Technolog w WSK PZL Świdnik. Legenda „Solidarności”. Aktywna uczestniczka strajku w lipcu 1980 roku w Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego PZL Świdnik. Nauczycielka. Radna miasta Świdnika.

Czytaj więcej

Lubelski Lipiec 1980

Strajki na Lubelszczyźnie, trwające od 8 do 25 lipca 1980 roku objęły około 40–50 tysięcy pracowników i ponad 150 zakładów pracy. Od wydarzeń grudnia 1970 roku były największą akcją strajkową przed protestami w sierpniu 1980 roku.

W kalendarzu „polskich miesięcy” lubelski lipiec był wydarzeniem przełomowym. Po raz pierwszy w dziejach PRL władze podjęły rozmowy z robotnikami i nie użyły wobec protestujących siły. W Świdniku podpisano pierwsze w historii PRL pisemne porozumienie między dyrekcją zakładu a strajkującymi pracownikami. 10 dni później władze centralne zdecydowały się – również po raz pierwszy w historii PRL -  powołać Komisję Rządową do rozpatrzenia postulatów zakładów pracy województwa lubelskiego. Sukcesem strajkujących w Lokomotywowni PKP Lublin było uzyskanie możliwości przeprowadzenia demokratycznych wyborów do rady zakładowej, ówczesnych związków zawodowych.

Zdaniem Marcina Dąbrowskiego, badacza historii Lubelskiego Lipca, bez lubelskich protestów wydarzenia w kraju latem 1980 r. mogły potoczyć się w zupełnie inny sposób i być może nie doszłoby do polskiego Sierpnia na Wybrzeżu, podpisania porozumień społecznych, a w konsekwencji do przełomu politycznego i powstania NSZZ „Solidarność”.

1980 - Lubelski Lipiec. Mini-wykład

Zapalnikiem protestów okazała się podwyżka wprowadzona 1 lipca 1980 roku. Podwyżka obejmowała wybrane gatunki wędlin i mięs. Została wprowadzona bez wcześniejszej zapowiedzi i bez zwyczajowych rekompensat.

Czytaj więcej

Wagon.lublin.pl

Wagon.lublin.pl

17 lipca 2005 roku w rocznicę strajku na lubelskiej kolei wyjechał z Lublina w ramach projektu artystyczno-edukacyjnego wagon.lublin.pl. Jechała w nim grupa kilkunastu młodych osób (artystów, dziennikarzy, animatorów) związanych z Akademią Obywatelską działającą przy Ośrodku „Brama Grodzka - Teatr NN”. Jadąc przez całą Polskę, przez małe i duże miejscowości - śladami polskiego lata '80, śladami polskiej pamięci - wagon dojechał 14 sierpnia do Gdańska, dokładnie w rocznicę rozpoczęcia strajków w stoczni.

Czytaj więcej

Wagon2010.lublin.pl

Wagon2010.lublin.pl

17 lipca 2010 roku, w rocznicę strajku w lubelskiej lokomotywowni, dla upamiętnienia „Lubelskiego Lipca ΄80” i narodzin „Solidarności” wyjechał z Lublina specjalny wagon Pamięci – wagn2010.lublin.pl. Jadąc przez całą Polskę, przez małe i duże miejscowości – śladami polskiego lata ΄80, śladami polskiej Pamięci 14 sierpnia Wagon dojechał do Gdańska, dokładnie w rocznicę rozpoczęcia strajków w Stoczni.

Czytaj więcej