Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” jest samorządową instytucją kultury działającą w Lublinie na rzecz ochrony dziedzictwa kulturowego i edukacji. Jej działania nawiązują do symbolicznego i historycznego znaczenia siedziby Ośrodka - Bramy Grodzkiej, dawniej będącej przejściem pomiędzy miastem chrześcijańskim i żydowskim, jak również do położenia Lublina w miejscu spotkania kultur, tradycji i religii.

Częścią Ośrodka są Dom Słów oraz Lubelska Trasa Podziemna.

Historia lubelskiego ekslibrisu

„Gorącymi miłośnikami i propagatorami ekslibrisów w Lublinie są przede wszystkim członkowie miejscowego LTMK z ks. dr Ludwikiem Zalewskim na czele, którego zbiór dawnych i współczesnych znaków bibliotecznych polskich należy do najcenniejszych nie tylko w naszym mieście”. Tak pisał w dniu 24 stycznia 1932 roku w kąciku bibliofilskim „Kuriera Lubelskiego” wybitny bibliofil i znawca ekslibrisów - Julian Kot (Wiktor Ziółkowski). Słowa te można odnieść i do obecnej rzeczywistości. Od tamtych czasów niewiele się zmieniło. Lubelskie Towarzystwo Miłośników Książki, którego 75-lecie przypadło w 2001 roku, skupia wokół siebie twórców, kolekcjonerów i miłośników znaków książkowych. Towarzystwo poprzez swoje inicjatywy jednoczy ludzi różnych profesji wokół ekslibrisu. Przytoczyć tu należy powołaną do życia w roku 1975 w Klubie MPiK w Lublinie Galerię „Ex libris”, a także Biennale Współczesnego Ekslibrisu Lubelskiego, którego 10. edycja odbyła się w roku 2000"[1]. Do innych inicjatyw należą odbywające się w Lublinie wystawy tematyczne oraz indywidualne poszczególnych twórców lubelskich i zagranicznych, a także prezentacja ekslibrisów wielu narodów Europy.

>>> czytaj więcej o Lubelskim Towarzystwie Miłośników Książki w artykule „Lubelscy bibliofile”

 

 

Czytaj więcej

Lubelskie Towarzystwo Fotograficzne

Lubelskie Towarzystwo Fotograficzne (LTF) powstało na przełomie lat 1936 i 1937 w Lublinie. W okresie międzywojennym walnie przyczyniło się do rozwoju lubelskiej fotografii artystycznej. Lubelskie Towarzystwo Fotograficzne działa z przerwami do dziś.

 

Czytaj więcej

„Nowości lubelskie” Józefa Czechowicza (1927)

Książeczka „Nowości lubelskie. Katalog regionalny najwybitniejszych autorów miejscowych” ukazała się w Lublinie we wrześniu roku 1931 nakładem „J. Czechowicza i S-ki”. Odbita zastała w Drukarni Udziałowej mieszczącej się przy  Placu Litewskim.


Kazimierz Miernowski: Wydane nakładem „Czechowicza i S-ki” (Lublin 1931 r.) kpiące, dobroduszne „Nowości lubelskie”, katalog regionalny (jak podaje) najwybitniejszych autorów miejscowych, gdzie pod C jest umieszczony ustęp o Czechowiczu, który przytaczam: „Czechowicz J., Uprawa Ziemi Lubelskiej przy pomocy tura i pegaza, 1930. Nakład min. J. Jędrzejewicza” oraz „Czechowicz J., Wskazówki metodyczne do interpunkcji w poezji. Tom pierwszy lepszy. Polecone przez „Reflektora”, Lublin 1927 r. nakładem Szkoły Specjalnej”. Katalog ten zawiera w porządku alfabetycznym wyliczenia fikcyjnych prac kilkudziesięciu osób spośród lublinian, m. in. – poza Czechowiczem – F. Araszkiewicza, ks. L. Zalewskiego, Wiktora Ziółkowskiego, Wacława Gralewskiego, Konrada Bielskiego i in. Układał go wraz z innymi i Czechowicz. [1]
   
W liście do ks. Ludwika Zalewskiego wysłanym już po ukazaniu się „Nowości” pisał Czechowicz: Po mieście krążą dziwne wieści: nauczyciele domyślają się, że autorem „Nowości” jest ktoś z nauczycieli, księża – że z księży, lekarze – że dr Arnsztajn, ale J. Kot i W. Gralewski domyślili się, idąc po nitce do kłębka, a nitka zaczęła się od Pałuki (...). Egzemplarze „czerpane” robią się. Będą miały i okładkę czerpaną. Pilnuję tego. Dziś na wieczór powinny być. [2]

W materiałach LTMK z roku 1931 można przeczytać pisany ręką Czechowicza, jako sekretarza Towarzystwa, rodzaj sprawozdania z działalności LTMK, w którym wspomina o „Nowościach Lubelskich”: Wśród wykonanych w tym roku prac „Nowościom Lubelskim” osobna należy się karta. Tyle narobiły zgiełku wśród sławetnych miasta Lublina, tyle wznieciły pretensyj i abominacyj wśród ludzi, że stały się zaiste najbardziej popularną pozycją działalności owego Towarzystwa. Że wyszły bezimiennie, co godniejsi naszego wieku wzajem się o autorstwo tych żartów i złośliwości posądzali, z czego wynikały sytuacje zgoła ucieszne. Działo się to i na Uniwersytecie i w Lubelskiem Towarzystwie Przyjaciół Nauk, i w urzędach wszelakich. A chociaż jedna z gazet miejscowych wyraźnie na bibliofilów jako na autorów wskazała, rzecz ta u szerszej publiki nie była pod uwagę wzięta. Wydanie druku, który odbijał się w oficynie pana Wójcika przy Placu Litewskim, poprzedzały kilkakrotne zebrania i gawędy, w czasie których segregowano i kwalifikowano materjał, pieląc niejako grzędę dowcipu, aby same jeno wdzięczne kwiatuszki, bez chwastu, ostały. [3]

Czytaj więcej

Wiktor Ziółkowski (1893–1978)

Wiktor Hermogenes Ziółkowski, pseud. Julian Kot – urodzony w 1893 roku w Lublinie, zmarł w 1978 roku tamże.

Malarz, grafik, autor karykatur, typograf, publicysta i krytyk, bibliofil oraz kolekcjoner sztuki ludowej. Jeden z założycieli lubelskiego Związku Artystów Plastyków (późniejszy ZPAP) oraz Lubelskiego Towarzystwa Miłośników Książki. Niestrudzony animator lubelskiego życia artystycznego, zarówno w dwudziestoleciu międzywojennym, jak i po wojnie. Autor fotografii miasta, pochodzących głównie z lat 30. XX wieku.

 

 

Czytaj więcej

Etnografia Lubelszczyzny - drzeworyty lubelskie

O istnieniu drzeworytów ludowych w centralnym pasie Polski zebrał nieco wiadomości Jan Stanisław Bystroń[1]. Najbardziej znane wśród nich, będące unikatami w skali kraju, są drzeworyty z Płazowa, powstałe ok. poł. XIX wieku i rozpowszechniane w okolicach Lubaczowa przez warsztat drzeworytniczy rodziny Kostrzyckich. Wpływy płazowskie wykazuje także drzeworyt z Jurkowa (koło Pińczowa), a do innych przykładów z terenu Lubelszczyzny zalicza się dwa drzeworyty, których odbitki pochodzą z drukarni Stanisława Dżała w Lublinie.

 

>>> czytaj więcej o ludowym drzeworycie lubelskim

Czytaj więcej

Etnografia Lubelszczyzny - badacze kultury tradycyjnej Lubelszczyzny

W poczet regionalistów i etnografów zajmujących się badaniem i opisywaniem kultury tradycyjnej Lubelszczyzny należy zaliczyć przede wszystkim takie postaci jak: Oskar Kolberg, Henryk Zwolakiewicz, Wiktor Ziółkowski, Aleksander Jackowski oraz Jerzy Bartmiński, Jan Adamowski, Halina Pelc, Roman Reinfuss, Alfred Gauda.

 

Czytaj więcej

„Reklama” (1919–1922)

Pierwszy numer lubelskiego dwutygodnika „Reklama” pojawił się w roku 1919. Po jakimś czasie pismo zostało zawieszone, najprawdopodobniej z powodu złej sytuacji społeczno-gospodarczej w kraju. „Reklama” została wznowiona w sierpniu 1921 roku. Jej wydawcą było Biuro „Reklama”. Najprawdopodobniej za całym tym przedsięwzięciem stał Franciszek Głowiński, późniejszy wydawca dziennika „Express Lubelski”.
Ireneusz J. Kamiński: „Redakcyjny artykuł programowy zwięźle określał genezę i cele tytułu, zakładając, że w odrodzonym państwie wzmagał się będzie ruch w handlu i gospodarce. Zarysowuje się więc potrzeba czasopisma reklamowego «na wzór takichże wydawnictw od dawna utworzonych na Zachodzie»”.
I.J., Kamiński, Życie artystyczne w Lublinie 1901–1926, Lublin 2000, s. 189.

„Reklama” jako pierwsza w prasie polskiej programowo zajmowała się rozmaitymi zagadnieniami reklamy współczesnej. [...] W numerze specjalnym „Reklamy” poświęconym reklamie fachowej („Reklama”, nr 5–6 z 1922 roku) jest artykuł Juliana Kota [Wiktor Ziółkowski – red.] pt. Plakat albo afisz. Warto zwrócić uwagę na tekst Ziółkowskiego, ponieważ w tym czasie w Lublinie – jak pisze Kamiński – „Sztuka plakatu tkwiła w powijakach, a afisze w ogóle dość rzadko stosowano w reklamie przemysłu czy handlu. [...] Plakaty projektowane przez miejscowych artystów, należały do unikatów”.
Tamże, s. 190.

Ireneusz Kamiński ocenił wygląd pisma w następujący sposób: „Szata graficzna pisma pozostawiała wiele do życzenia. Okładki drukowano w przybrudzonych kolorach zieleni, różu i rdzawego brązu. Winiety tytułowe formowano ze składu drukarskiego lub cięto w linoleum, uzyskując liternictwo lekko geometryzowane, które przypominało snycerkę ludową lub grafikę formistyczną”.
Tamże, s. 399.

Pismo „Reklama” odnalazł w księgozbiorze Biblioteki Głównej KUL cytowany już Ireneusz J. Kamiński, który opisał je w książce Życie artystyczne w Lublinie 1901–1926.


>>> czytaj książkę I.J. Kamińskiego pt. Życie artystyczne w Lublinie 1901–1926

 

Opracował Tomasz Pietrasiewicz
Redakcja Alicja Magiera, Agnieszka Wiśniewska

Czytaj więcej

Historia lubelskiej fotografii do 1939 roku

Fotografia rozwijała się w Lublinie od II połowy XIX wieku. Początkowo fotografie przedstawiające miasto były wykonywane na potrzeby pocztówek, dlatego zawierały widoki najbardziej charakterystycznych miejsc i budowli. Grupa lubelskich fotografów i współpracujących z nimi wydawców była bardzo liczna.

Czytaj więcej